Mấy hôm nay, cháu tôi từ miền Nam ra Nha Trang chơi. Cháu sinh sống và làm việc nhiều năm ở thành phố lớn nên tính cách khá cẩn thận, luôn đề phòng mọi việc xung quanh như một thói quen.
Những ngày tháng Ba, nắng lên từ rất sớm. Không hiểu vì sao mỗi khi thấy ánh nắng vàng ươm ấy trải dài trên mặt đường, lòng tôi lại bâng khuâng, cảm giác nhớ đến da diết. Tôi biết mình đang nhớ chiếc áo xanh tình nguyện.
Phép màu ấy người đọc sẽ tìm thấy trong cuốn tiểu thuyết viết cho thiếu nhi của nhà văn Daryl Kho với tên gọi “Xứ sở sương mù - Cuộc truy tầm keo dán ký ức”, một cuốn sách tạo tiếng vang lớn tại Singapore cùng nhiều nước trên thế giới và được Nhà xuất bản Kim Đồng xuất bản vào tháng 4-2025 qua bản chuyển ngữ ra tiếng Việt của dịch giả Kiều Ngân Hà.
Những ngày đông ở New York, khi tuyết rơi dày và gió lạnh thổi dọc các con phố Manhattan, những xe đẩy bán thức ăn ven đường vẫn sáng đèn giữa dòng người vội vã. Những chiếc xe nhỏ ấy bán đủ món: Bánh tacos, cơm gà, bánh mì kẹp hay các món Trung Đông và Châu Á. Nhiều người bán là người nhập cư. Họ đứng bên xe hàng suốt nhiều giờ trong cái lạnh buốt chỉ để bán từng phần ăn nóng cho khách qua đường. Mỗi lần nhìn những chiếc xe đẩy ấy giữa mùa đông New York, tôi lại chợt nhớ đến những tiếng rao hàng rong của tuổi thơ ở Nha Trang.
Có những mùa đi qua đời người rất nhẹ, nhẹ đến mức lúc còn ở trong nó ta chẳng hề hay biết, để rồi khi năm tháng lặng lẽ trôi xa, chỉ cần một mùi hương thoảng qua cũng đủ khiến lòng chợt rung lên như vừa chạm vào một miền ký ức cũ.
Năm nào cũng vậy, dịp Tết cũng là lúc nông dân quê tôi bước vào thời điểm gieo trồng vụ lúa đông - xuân. Vì thế, giữa những ngày sum vầy, ba tôi vẫn đều đặn ra đồng thăm ruộng, xem lúa non, kiểm tra mực nước, dõi theo từng thửa ruộng như dõi theo chính niềm hy vọng của gia đình.
Ở khu vực Ninh Hòa, mỗi độ Tết đến xuân về, trước hiên nhà nào cũng đầy những khóm hoa với nhiều màu sắc rực rỡ. Những cánh hoa khoe mình dưới nắng xuân, khai mở niềm tin, hy vọng cho một năm mới rộn ràng khí thế.
Sáng đầu năm, tôi trở lại Ninh Thủy cũ (nay thuộc phường Đông Ninh Hòa) khi mặt trời còn lấp ló sau đường chân trời và mặt biển vẫn phủ hơi sương. Từ Bá Hà đến Thủy Đầm, Ngân Hà - những làng chài nép mình bên vịnh Vân Phong bừng tỉnh trong tiếng máy ghe rộn ràng, tiếng sóng vỗ mạn thuyền. Gió biển đầu xuân mang theo vị mặn thân quen, chạm vào da thịt mà đánh thức bao ký ức.
Trước nhà ngoại tôi có con sông chảy qua, tên gọi là Sông Cái. Hồi đó, nước sông trong xanh, bờ cát mịn màng. Ngoại có vùng đất cồn ở giữa sông, bốn bề, những tán tre xanh rợp phủ.
Mỗi lần trở về Nha Trang, tôi đều có cảm giác rất quen, mà cũng rất mới. Quen vì đây là nơi tôi lớn lên. Mới vì mỗi lần về, Nha Trang lại cho tôi thêm những lý do để yêu, theo một cách rất lặng.