Học sinh nghèo ở xa trường: Bao giờ hết nhọc nhằn?

Những học sinh người DTTS ở xa trường luôn mong được như các bạn ở thành phố: rạng rỡ tới trường, không phải lo dậy sớm vượt đèo. Ảnh: XUÂN BÌNH.

Trường Trung học Phổ thông (THPT) Lạc Long Quân là trường cấp III duy nhất của huyện Khánh Vĩnh (Khánh Hòa). Năm học 2008 - 2009, trường có 34 lớp với 1.313 học sinh (HS), trong đó một nửa là khối THPT, còn lại là trung học cơ sở (THCS), với 750 HS người dân tộc thiểu số (DTTS) (hơn một nửa số HS toàn trường), đa số có nhà cách xa trường. Đặc biệt, một số HS lớp 6 ở Khánh Phú xa trường đến 15km. Trong điều kiện kinh tế gia đình khó khăn, nhu cầu nội trú của HS xa trường rất lớn nhưng nhà trường lại chỉ giải quyết nội trú được cho 70 - 80 HS bằng cách nhường chỗ ở của giáo viên cho HS. Cùng với chuyện học hành, điều này đặt “gánh nặng” rất lớn cả về thể lực lẫn tinh thần lên vai các HS ở xa trường.

Từ sáng sớm, trên các ngả đường xuôi về thị trấn Khánh Vĩnh - nơi có Trường THPT Lạc Long Quân, từng đoàn HS hối hả đạp xe, leo dốc. Trong số này, không ít em đã phải vượt đoạn đường dài hàng chục km để đến trường. Buổi trưa, mới 11 giờ, cũng trên đoạn đường này, những HS lớp 6 ở các địa bàn cánh Tây đã phải lục tục đạp xe vượt qua đoạn đường vừa xa vừa lắm đèo dốc cho kịp giờ vào lớp. Các em không còn sự lựa chọn nào tốt hơn bởi trường quá xa mà gia đình lại quá nghèo. Em Cao Thị Bảo, ở Liên Sang, HS lớp 10A6 của trường cho biết: “Buổi sáng, em bắt đầu đạp xe đến trường từ lúc 5 giờ. Ăn sáng bữa có bữa không, nhưng vẫn đỡ hơn buổi trưa tan học về: bụng đói, lại phải ráng sức đạp xe và dắt bộ hết đèo này sang dốc nọ, mệt rũ tay chân”.

Với những HS THPT ở Khánh Thượng, Khánh Hiệp, Khánh Đông, Khánh Bình cách trường từ 16 đến trên 20km, nếu không thuộc diện ưu tiên nội trú (trường chỉ đủ chỗ ở nội trú ưu tiên cho 80 HS người DTTS nghèo nhất, nhỏ nhất và xa trường nhất) thì đều phải thuê nhà để ở trọ. Đối với số HS mà gia đình không có tiền thuê trọ, nhà trường phải liên hệ, vận động các gia đình, bà con thân quen gần trường để gửi các em. Tuy nhiên, việc HS ở trọ cũng đặt ra thực tế rất đáng quan tâm. Ở lứa tuổi dậy thì, tâm tính nông nổi và hiếu thắng, lại không có cha mẹ quản lý, chăm sóc, uốn nắn kịp thời, các em dễ chán học, ham chơi, đua đòi, học hành sa sút dẫn đến bỏ học. Cá biệt có trường hợp còn “ăn cơm trước kẻng”, phải bỏ học giữa chừng để sinh con, lấy chồng khi tuổi mới 17.

Thu nhập gia đình thấp, thiếu phương tiện đi lại, chổ ở... đã tạo áp lực tâm lý rất lớn với các HS ở xa trường, đằng sau chuyện học hành. Thầy Trần Hòa, Hiệu trưởng Trường THPT Lạc Long Quân cho biết: “Nhà trường luôn cố gắng tìm các giải pháp giúp các em khắc phục khó khăn như: huy động số giáo viên nội trú ra ngoài ở để nhường chỗ cho HS. Tuy nhiên, với quy mô nhỏ, nhà trường chỉ giải quyết được khoảng 1/3 nhu cầu (70 - 80 HS), số HS còn lại vẫn phải đi về trong ngày. Do địa bàn rừng núi, việc đi về tốn rất nhiều thời gian, sức lực của HS, khiến các em không đủ sức để học. Đây cũng là nguyên nhân dẫn tới tình trạng HS học kém, chán học, bỏ học”.

Năm học này, ngoài việc được trợ cấp đủ sách vở, mỗi HS người DTTS bậc THCS còn được nhận học bổng 150 ngàn đồng/tháng, bậc THPT: 190 ngàn đồng/tháng. Do nhu cầu chỗ ở nội trú quá căng thẳng nên nhà trường phải tạm bố trí 2 HS/giường. Mọi nhu cầu ăn uống, sinh hoạt, các em đều phải tự xoay xở từ khoản học bổng nhỏ nhoi này trong khi vật giá tăng cao. Chứng kiến bữa cơm đạm bạc của HS DTTS ở khu nội trú hay tại những khu nhà trọ, nhìn cảnh HS đạp xe, dắt bộ bất kể mưa nắng trên những con đường đèo dốc dài hơn 10km để đến trường, mới thấy hết nỗi nhọc nhằn của HS vùng sâu, vùng xa.   

Mong lãnh đạo các cấp, các ngành chức năng quan tâm hơn nữa, chia sẻ khó khăn với thầy và trò Trường THPT Lạc Long Quân, sớm xây dựng thêm các phòng ở nội trú cho HS xa trường, để các em chuyên tâm học hành, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường và hạn chế tình trạng HS học kém, lưu ban, chán học, bỏ học.

KIM OANH