Mỗi năm tôi dành 3 tháng để trở về nhà. 3 tháng cứ nghĩ là đủ nhiều để tận hưởng mọi thứ hương vị của quê hương nhưng chỉ vèo một cái lại thấy ngày ra đi đã kề cận. Nơi tôi sống bây giờ so với nhà cũ xa lắc nên những lần trở về giống như phần để dành mà tận hưởng bù lại những ngày tháng thương thương, nhớ nhớ. Cuộc sống ở quê nhà những ngày ấy vì vậy cứ như được dừng lại ở những ngày cũ kỹ.
Sinh ra ở làng chài Cửa Bé (thuộc phường Nam Nha Trang), tuổi thơ của tôi gắn liền với hình ảnh tàu, thuyền chen chúc cập bến, kẻ mua người bán nhộn nhịp và cả ký ức lẽo đẽo theo sau mẹ đi xuống cảng cá buổi sớm. Đặt chân đến nơi ấy như bước vào một miền ký ức thân thuộc.
Con đường đó giờ đây bị chìm lấp trong cái ồn ào tấp nập của chợ, có khi thành vành đai của chợ Đầm làm cho cái tên của nó như bị quên lãng: Đường Bến Chợ - một trong những con đường đã có từ rất lâu ở Nha Trang, được hình thành cùng mảnh đất Xương Huân (Nha Trang cũ). Ban đầu nó chỉ là con đường đất nhỏ chạy ven theo đầm Én (hay còn gọi Cù Đàm)...
“Ủa, lạ quá, sao chỉ mỗi chỗ này trời mưa vậy” - hai đứa tôi đều nhảy khỏi chiếc xe đạp cọc cạch, trố mắt theo đám đông hiếu kỳ. Phía trước, mưa xối xả lênh láng cả góc phố Ngô Gia Tự - Lê Quý Đôn. Có hai người đàn ông đánh nhau, chiếc Honda ngã xuống đường. “Cắt!”- khuất trong đám đông vang lên một tiếng (sau mới biết là đạo diễn). “Ồ! Đóng phim” - một nhóm người kêu lên thích thú. “Hết rồi, hết rồi. Bà con đi đi” - có người đến giải tán. Đứa bạn giục lên xe đi tiếp, trong khi tôi vẫn cố nhìn lại cái góc phố và ngôi nhà thật đẹp đang ướt sũng.
Từ Nha Trang đi Phan Rang, tôi vẫn thường chọn cung đường DT702 thay vì Quốc lộ 1. Tuy quãng đường có xa hơn, nhưng đổi lại là một hành trình ven biển với cảnh sắc biến đổi liên hồi, đủ khiến người ta quên đi cảm giác mệt mỏi của đường dài.
Hương lộ Ngọc Hiệp là con đường quá đỗi quen thuộc với người dân làng Lư Cấm (phường Tây Nha Trang). Không chỉ là cái tên, mà từng mô đất, góc tường như là chứng nhân cho một giai đoạn phát triển thịnh vượng của ngôi làng chuyên làm gốm có tuổi đời hơn 200 năm. Chỉ tiếc rằng, ký ức về con đường sầm uất, in đậm sắc màu của gốm chỉ còn gợi lên trong trí nhớ của những người xưa cũ.
Ngày đầu tiên đi Đà Lạt, tôi từng tin có một "con đường chọc thẳng lên trời" - con đường phía xa, nơi hai ống dẫn nước của Nhà máy Thủy điện Đa Nhim dựng đứng giữa nắng Phan Rang. Chỉ cần lên hết đoạn ấy là chạm tới cao nguyên. Một ý nghĩ ngây ngô, nhưng lại quen thuộc đến mức sau này tôi mới biết không chỉ riêng mình từng tin như thế.
Những góc Nơi đây, bất cứ mùa nào trong năm cũng rì rào gió và sóng biển hát. Mùa đông gió lộng ào ạt, sương bay; mùa hè thì thào gió nam vờn tóc, mát rượi hơi biển. Trên tất cả, lúc nào biển cũng hòa tấu những bản nhạc giao hưởng bất tận để đưa tâm hồn người hòa với đại dương lồng lộng...phố - Những con đường
Đi qua bao nhiêu phố phường khu vực Nha Trang, lòng tôi vẫn luôn dành một vị trí đặc biệt cho cầu Trần Phú. Để rồi mỗi lần nhớ về mảnh đất này, tôi lại thấy mình của những sớm mai thức giấc, chạy bộ trên cầu Trần Phú trong làn sương bảng lảng trên dòng sông Cái, nghe tiếng sóng biển vỗ về dưới chân cầu như một lời tự sự thầm thì của phố.
Nha Trang có biển, nắng, gió và có những con đường thẳng tắp chạy dọc bờ xanh biếc. Nhưng Nha Trang còn có những con hẻm lặng lẽ nép mình sau vẻ rộn ràng của đường Trần Phú, Hùng Vương, Nguyễn Thiện Thuật hay len lỏi trong những khu dân cư cũ quanh ga, quanh chợ. Tuy hẻm không phô trương nhưng ai đã từng một lần đi qua thì khó lòng quên được.
Có lẽ trên dải đất hình chữ S, hiếm nơi nào nắng lại bền bỉ và kiên gan như ở Phan Rang. Tôi thường đi Phan Rang bằng xe máy. Chỉ hơn trăm cây số, nhưng đủ để thành một cuộc rong ruổi. Từ Nha Trang về phía Phan Rang, con đường bắt đầu đổi sắc....
Có những dấu hiệu không cần gọi tên. Như mùi biển lẫn trong gió, như sắc nắng chang chang đổ xuống những triền cát, như những cánh quạt gió quay chậm giữa trời xanh. Dọc dải đất cực nam Khánh Hòa, chỉ cần bắt gặp những hình ảnh ấy, người ta hiểu rằng mình đã chạm ngõ Phan Rang.