Trả lại nét đẹp cho phong tục hái lộc

Nhiều năm trước, cứ sau đêm giao thừa, cây xanh trong các đình, chùa, công viên, hè phố thường tơi tả do phong tục hái lộc đầu năm. Tuy nhiên trong dịp Tết Giáp Ngọ 2014, tình trạng đó đã không còn…

Hái lộc nhưng không bẻ cành

Theo quan niệm của người xưa, hái lộc đầu năm sẽ giúp cho gia đình có được may mắn, hạnh phúc, làm ăn phát đạt. Do vậy, gần đây hiện tượng hái lộc trong đêm giao thừa khá phổ biến. Dần dà, nhiều người có quan niệm: “lộc phải là nhành to mới tốt và phải bẻ được ở chùa mới thiêng”. Các loại cây được mọi người cho là lộc đầu năm thường nằm trong bộ tứ linh: đa, sung, sanh, si. Do chưa nhận thức đúng về hái lộc đầu năm, cho nên đêm giao thừa một số người thường bẻ cây xanh trong khu di tích, đình, chùa, công viên, hè phố...

Thực chất, phong tục này rất đẹp và nhân văn. Tuy nhiên, nhiều người không hiểu được bản chất của phong tục mà làm khác đi, khiến nó mất hết giá trị vốn có. Người đi hái lộc chặt cây, bẻ cành khiến cây cối không thể sinh trưởng và phát triển, cảnh quan đô thị bị ảnh hưởng, thậm chí còn thiệt hại đến tài sản của người dân. Những năm trước, đêm giao thừa dọc hai bên đường phố cây xanh thường bị bẻ cành, vặt lá do tục hái lộc. Đặc biệt là cạnh các ngân hàng, kho bạc, công ty hay doanh nghiệp “nhiều tiền, nhiều của”, cây cối bị chặt, bẻ một cách không thương tiếc. Tuy nhiên, Tết năm nay việc hái lộc đầu năm đã trở nên rất văn hóa. Tại đình, chùa và các tuyến phố trong đêm giao thừa không còn cảnh người dân bẻ cành để hái lộc. Sau thời khắc giao thừa, người dân tràn xuống đường mua mía, vài nhánh sung hay mấy cây non đem về làm lộc cho gia đình. Chính ý thức của người dân đã khiến tục hái lộc đầu xuân trở nên văn hóa hơn và trở thành một nét đẹp truyền thống của người Việt. Bạn trẻ Hoàng Ngọc Khanh (hướng dẫn viên du lịch của Công ty TNHH Tứ Hải tại Nha Trang) cho biết: “Năm nay, chúng em chỉ lên chùa thắp nhang rồi mua mấy cây mía tím về làm lộc. Không ai bảo ai nhưng tất cả bọn em không hề bẻ cành ở chùa để làm lộc. Hái lộc để cầu mong cho mình những điều tốt đẹp nhất, cầu mong cho một năm hạnh phúc, vạn sự như ý...”.

“Lộc xuân” được bày bán khắp phố.

Cần tiếp tục phát huy

Nhằm phát huy và bảo tồn những nét văn hóa cổ truyền, ngay từ những ngày trước Tết Giáp Ngọ, Phòng Quản lý đô thị TP. Nha Trang đã lên kế hoạch dành một phần vỉa hè ở những khu trung tâm và quanh các chùa để người dân có điều kiện hái lộc đầu năm một cách có văn hóa. Dạo quanh thành phố trong chiều 30 Tết, dọc các tuyến đường Trần Phú, Lê Thánh Tôn, Thái Nguyên... “lộc xuân” được trưng bày rất phong phú. Những cây mía tím được chọn lựa kỹ lưỡng dựng sẵn, các cây non, sung quả đến kẹo bọc trong phong bao lì xì... cũng khá nhiều để phục vụ cho tục hái lộc đầu năm. Sau thời khắc giao thừa, nhiều người đã nhanh tay chọn cho mình một “nhánh lộc” ưng ý. Bà Nguyễn Thị Huệ (60/3 Núi Một, Nha Trang) vui vẻ cho biết: “Đã thành thông lệ, hơn 20 năm qua, năm nào tôi cũng đi chùa và hái lộc đầu năm vào đêm 30 Tết. Năm nay, tôi không còn thấy cảnh bẻ cây, vặt cành tại các chùa. Tôi vẫn thường căn dặn con cháu, có đi hái lộc thì cũng đừng bẻ cành, chỉ cần mua một cây mía hay một quả dưa, phong kẹo đầu năm cũng là rước lộc về nhà rồi”.

Có thể thấy, hiện nay, quan niệm về hái lộc đầu xuân của phần lớn người dân đã thay đổi. Không vì tìm lộc cho riêng mình mà ảnh hưởng đến cảnh quan, đến cộng đồng. Chỉ với 20.000 đồng là có thể mua được một cặp mía về dựng bên bàn thờ gia tiên để lấy hên cả năm. Hoặc 5.000 đồng đã mua được một phong kẹo “lộc” cho năm mới đầy dư vị ngọt ngào. Bản thân người đi “bán lộc” đắt hàng cũng vì thế mà xem mình có lộc. Anh Nguyễn Văn Bình (phường Phước Long, TP. Nha Trang) chia sẻ: “Năm nay tôi mua 50 cặp mía tím từ Khánh Sơn về để bán trong đêm 30 Tết lấy may. Đến 1 giờ sáng mùng 1, toàn bộ cây lộc đã được bán hết. Với sự may mắn đó, hy vọng cả năm Giáp Ngọ gia đình tôi sẽ mua may, bán đắt”.

Ông Ngô Khắc Thinh - Phó Trưởng phòng Quản lý đô thị TP. Nha Trang cho biết: “Hái lộc đầu năm là một phong tục đẹp được lưu giữ từ xưa. Năm nay không có cảnh cây cối bị chặt cành, bẻ ngọn vì tục hái lộc. Đó là một tín hiệu đáng mừng. Hy vọng những năm sau, nét đẹp đó sẽ được người dân tiếp tục phát huy”.

Đình Lâm