Làng dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp: Giữ lửa cho nghề truyền thống

Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều nghề truyền thống đang dần mai một, ở làng dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp (xã Ninh Phước), những phụ nữ Chăm vẫn ngày ngày cần mẫn bên khung cửi. Không chỉ dệt nên những tấm thổ cẩm rực rỡ sắc màu, họ còn miệt mài truyền lại nghề cho lớp trẻ, gìn giữ một di sản văn hóa đã gắn bó với cộng đồng qua nhiều thế hệ.

Ở tuổi ngoài 80, cụ Bá Thị Mới là người lớn tuổi nhất còn gắn bó với khung dệt tại Hợp tác xã Mỹ Nghiệp. Đôi bàn tay đã in hằn dấu vết thời gian nhưng vẫn thoăn thoắt đưa từng sợi chỉ, tạo nên những đường nét hoa văn truyền thống. Cụ Mới cho biết, cụ không nhớ nghề dệt của làng có từ bao giờ, chỉ biết rằng từ khi còn nhỏ đã thấy bà và mẹ ngồi bên khung cửi. Đến lượt mình, cụ tiếp tục học nghề rồi truyền lại cho con cháu. Cứ thế, nghề dệt được người Chăm truyền dạy trực tiếp qua từng thế hệ.

Những phụ nữ Chăm làng Mỹ Nghiệp miệt mài dệt nên những tấm thổ cẩm.

Trong quá trình truyền dạy, những người lớn tuổi trực tiếp hướng dẫn lớp trẻ từng công đoạn, từ mắc sợi, lên khung đến tạo hoa văn. Để hoàn thành một sản phẩm, dù trên khung dệt lớn hay nhỏ, người thợ đều phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình được lưu giữ qua nhiều đời. Chính sự tỉ mỉ và kiên nhẫn ấy đã tạo nên giá trị riêng cho thổ cẩm Mỹ Nghiệp.

Tại làng Mỹ Nghiệp, nhiều sản phẩm thổ cẩm mang hoa văn cổ vẫn được dệt hoàn toàn bằng phương pháp thủ công. Người thợ sử dụng hai loại khung dệt lớn và nhỏ, tùy theo mức độ phức tạp của từng họa tiết. Với những hoa văn truyền thống cầu kỳ, chỉ những nghệ nhân nhiều kinh nghiệm mới có thể thực hiện trên khung dệt dài.

Bà Đàng Thị Năm (thành viên Hợp tác xã Mỹ Nghiệp) cho biết, mỗi hoa văn đều chứa đựng giá trị văn hóa và lịch sử của dân tộc Chăm nên việc gìn giữ những họa tiết cổ luôn được đặt lên hàng đầu. Theo bà, bên cạnh việc bảo tồn nguyên bản các mẫu hoa văn truyền thống, người làm nghề cũng không ngừng sáng tạo để sản phẩm phù hợp hơn với cuộc sống hiện đại mà vẫn giữ được bản sắc riêng. "Tôi mong con cháu sau này vẫn còn được nhìn thấy và tự hào về những hoa văn thổ cẩm của dân tộc mình. Nghề dệt luôn giữ vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa của người Chăm nên cần được gìn giữ, bảo tồn cho các thế hệ sau", bà Năm chia sẻ.

Trải qua nhiều biến động của thời gian, nghề dệt thổ cẩm vẫn được người dân Mỹ Nghiệp gìn giữ như một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa. Ngày nay, ngoài phục vụ các nghi lễ truyền thống của đồng bào Chăm, các sản phẩm thổ cẩm còn trở thành mặt hàng lưu niệm, phục vụ khách tham quan, góp phần tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Giữa nhịp sống hiện đại, hình ảnh những phụ nữ Chăm lặng lẽ bên khung cửi vẫn là minh chứng cho sức sống bền bỉ của một nghề truyền thống. Từ đôi bàn tay khéo léo của các nghệ nhân, những tấm thổ cẩm không chỉ lưu giữ nét đẹp văn hóa dân tộc mà còn kể câu chuyện về sự kế thừa, trách nhiệm và niềm tự hào của nhiều thế hệ người Chăm ở làng dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp.

S.C