Tỉnh Khánh Hòa với chiến lược phát triển nhanh - xanh - số: Vai trò đào tạo nhân lực của Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh và Đại học Kinh tế Quốc dân

Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 tại Hội nghị lần thứ 26 của các bên tham gia Công ước khung của Liên Hiệp Quốc về biến đổi khí hậu (COP26), phát triển kinh tế theo hướng xanh - bền vững dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã trở thành yêu cầu chiến lược ở cả cấp quốc gia và địa phương. Đối với các tỉnh ven biển Nam Trung Bộ, đặc biệt là tỉnh Khánh Hòa, định hướng này không chỉ mang ý nghĩa bảo vệ môi trường mà còn tạo động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế trong chuỗi giá trị khu vực. Trong khuôn khổ tọa đàm trao đổi công tác thường niên năm 2026 giữa Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (UEH) và Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU), GS.TS Trần Thọ Đạt - Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo NEU đã nhấn mạnh vai trò của đào tạo nhân lực thông qua các ngành kinh tế xanh và quản trị ESG (Environmental -Social - Governance: Môi trường - Xã hội - Quản trị). Những định hướng này mở ra cách tiếp cận mới để UEH và NEU tham gia xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ chiến lược phát triển xanh, bền vững của tỉnh Khánh Hòa.

Bối cảnh phát triển kinh tế xanh ở Việt Nam: Khoa học, công nghệ và địa phương là chìa khóa

Cam kết Net-Zero 2050 đặt ra yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng trên quy mô toàn nền kinh tế. Trong đó, khoa học - công nghệ - đổi mới sáng tạo được xác định là động lực then chốt để thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này không thể áp dụng theo một khuôn mẫu chung, mà đòi hỏi sự vận dụng linh hoạt, sáng tạo theo đặc thù từng địa phương. Tỉnh Khánh Hòa, trong bối cảnh điều chỉnh đơn vị hành chính và liên kết không gian phát triển với tỉnh Ninh Thuận, đang đứng trước cơ hội tái cấu trúc chiến lược tăng trưởng theo hướng biển - công nghệ cao - bền vững. Đây là tiền đề quan trọng để tỉnh bứt phá, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực có tư duy liên ngành và năng lực quản trị hiện đại.

Tiềm năng và lợi thế nổi trội của tỉnh Khánh Hòa

Tỉnh Khánh Hòa sở hữu nhiều lợi thế hiếm có để trở thành cực tăng trưởng kinh tế xanh của khu vực Nam Trung Bộ. Việt Nam có hơn 500 km đường bờ biển, trong đó tỉnh Khánh Hòa nổi bật với Cảng trung chuyển quốc tế Vân Phong, có khả năng tiếp nhận tàu trên 100.000 DWT, giữ vai trò then chốt trong logistics và kinh tế biển xanh. Bên cạnh đó, tỉnh có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo, với khoảng 2.000 MW điện gió, 2.500 - 3.000 giờ nắng mỗi năm - điều kiện lý tưởng cho phát triển điện mặt trời và hydrogen xanh. Ngành du lịch tỉnh Khánh Hòa thu hút hơn 14 triệu lượt khách mỗi năm, đóng góp khoảng 15 - 20% GDP địa phương, tạo dư địa lớn cho các mô hình du lịch xanh, du lịch số và kinh tế trải nghiệm bền vững.

Các trụ cột chiến lược phát triển kinh tế xanh và những thách thức đặt ra

Chiến lược phát triển kinh tế xanh của tỉnh Khánh Hòa được xây dựng trên các trụ cột: năng lượng tái tạo và hydrogen xanh; kinh tế biển công nghệ cao; đô thị xanh - du lịch xanh số hóa; kinh tế tuần hoàn và công nghiệp sinh thái; phát triển nguồn nhân lực khoa học – công nghệ. Tuy nhiên, tỉnh cũng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Biến đổi khí hậu làm gia tăng xói lở bờ biển, nước biển dâng, suy giảm rạn san hô và ô nhiễm rác thải nhựa đại dương. Áp lực phát triển nhanh từ các dự án quy mô lớn có nguy cơ xung đột với bảo tồn tài nguyên. Đặc biệt, hạn chế về nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là “điểm nghẽn chiến lược” trong quá trình chuyển đổi sang tăng trưởng xanh.

Nhân lực - “bộ não” tăng trưởng xanh của tỉnh Khánh Hòa

Thực tiễn cho thấy, tỉnh Khánh Hòa đang thiếu hụt nghiêm trọng nhân lực trong các lĩnh vực kinh tế biển công nghệ cao, quản trị năng lượng tái tạo - hydrogen, quản trị ESG, dữ liệu và chính sách dựa trên bằng chứng. Nguồn nhân lực hiện có mạnh về vận hành, nhưng còn hạn chế về thiết kế, quản trị chiến lược và đổi mới sáng tạo. Khoảng cách giữa nhu cầu phát triển của địa phương và các chương trình đào tạo hiện nay vẫn còn lớn. Điều này cho thấy, nếu coi khoa học và công nghệ là động lực của tăng trưởng xanh, thì nhân lực chính là “bộ não” quyết định tốc độ và chất lượng phát triển.

UEH và NEU - Đối tác tri thức trong phát triển nguồn nhân lực xanh của tỉnh Khánh Hòa

Là hai đại học trọng điểm của quốc gia, UEH và NEU không chỉ giữ vai trò đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế, mà còn là những cơ sở giáo dục đại học tiên phong, có vai trò dẫn dắt tư duy và lan tỏa các chuẩn mực phát triển mới trong xã hội. Trải qua nhiều thập kỷ hình thành và phát triển, UEH và NEU đã có những đóng góp quan trọng vào quá trình hoạch định chính sách, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng của đất nước. Trong bối cảnh chuyển đổi sang phát triển nhanh - xanh - số, UEH và NEU được kỳ vọng đảm nhiệm vai trò đối tác tri thức và đào tạo nhân lực chiến lược của tỉnh Khánh Hòa, không chỉ dừng lại ở đào tạo theo cách truyền thống mà chủ động tham gia thiết kế hệ sinh thái nhân lực phục vụ phát triển bền vững. Trên cơ sở đó, hai đại học phối hợp cùng tỉnh Khánh Hòa triển khai các chương trình bồi dưỡng lãnh đạo và cán bộ quản lý trong các lĩnh vực như kinh tế xanh, kinh tế biển bền vững, quy hoạch tích hợp, quản trị ESG, tài chính xanh, quản trị dữ liệu và xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng. Mô hình đào tạo được định hướng gắn trực tiếp với các đề án, dự án cụ thể của tỉnh, bảo đảm nguyên tắc “đào tạo gắn với quyết sách, không tách rời thực tiễn”.

GS.TS Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân chia sẻ đề tài “Phát triển kinh tế  nhanh - xanh - số ở Khánh Hòa: hàm ý đào tạo nhân lực đối với NEU & UEH”.

Hướng tới Trung tâm đào tạo và đổi mới sáng tạo vùng

Một đề xuất mang tính chiến lược là thành lập “Trung tâm đào tạo và đổi mới sáng tạo kinh tế xanh - kinh tế biển tại tỉnh Khánh Hòa”, với sự đồng bảo trợ của UBND tỉnh Khánh Hòa, UEH, NEU và các doanh nghiệp chiến lược. Trung tâm sẽ thực hiện ba chức năng cốt lõi: đào tạo nhân lực chất lượng cao; ươm tạo startup xanh - biển - số; tư vấn chính sách và kết nối quốc tế với các đối tác như châu Âu, Nhật Bản… Qua đó, tỉnh Khánh Hòa có thể trở thành “phòng thí nghiệm chính sách và nhân lực xanh” của Việt Nam, nơi tri thức hội tụ, được thử nghiệm và lan tỏa.

Tóm lại, tiềm năng phát triển kinh tế xanh của tỉnh Khánh Hòa chỉ có thể được hiện thực hóa khi gắn kết chặt chẽ giữa tầm nhìn chiến lược của địa phương và nguồn lực tri thức từ các đại học trọng điểm quốc gia. Trong bối cảnh đó, sự hợp tác giữa UEH và NEU không chỉ mang ý nghĩa đào tạo nhân lực, mà còn góp phần dẫn dắt tư duy phát triển, hỗ trợ thiết kế chính sách và lan tỏa các chuẩn mực tăng trưởng xanh - bền vững. Cách tiếp cận này giúp tỉnh Khánh Hòa vừa tăng tốc phát triển kinh tế, vừa bảo đảm sự hài hòa giữa tăng trưởng, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội trong dài hạn.

Toàn cảnh buổi làm việc giữa đoàn công tác UEH và NEU với UBND tỉnh Khánh Hòa.

Bài, ảnh: UEH

Đây là bài viết nằm trong chuỗi bài lan tỏa nghiên cứu và kiến thức ứng dụng với thông điệp “Research Contribution For All – Nghiên Cứu Vì Cộng Đồng” do UEH phối hợp cùng Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa thực hiện nhằm mục tiêu đồng hành cùng sự phát triển bền vững của tỉnh Khánh Hòa. UEH trân trọng kính mời Quý độc giả cùng đón xem bản tin Tri thức khoa học tiếp theo.