Sớm đầu tư kiên cố đập ngăn mặn

Một đập ngăn mặn kiên cố thay cho đập tạm trên sông Cái là một yêu cầu bức thiết khi nắng nóng kéo dài đã làm hiện tượng xâm nhập mặn tiến sâu vào đất liền, có nguy cơ ảnh hưởng tới việc cung cấp nước cho TP. Nha Trang và huyện Diên Khánh.

Ông Vũ Văn Bình - Giám đốc Xí nghiệp Cấp nước Nha Trang (Công ty Cổ phần Cấp thoát nước Khánh Hòa) cho biết, công ty đang quản lý 2 nhà máy nước với tổng công suất 75.000m3/ngày đêm, gồm: Nhà máy nước Võ Cạnh công suất 60.000m3/ngày đêm và Xuân Phong 15.000m3/ngày đêm. Sản lượng nước hiện tại lên đến 110.000m3/ngày đêm. “Quan trắc tại trạm Đồng Trăng vào tháng 4 cho thấy, dòng chảy về rất thấp, chỉ đạt 0,62m3/giây. Lưu lượng nước về giảm đồng nghĩa với xâm nhập mặn sẽ tiến sâu, ảnh hưởng đến việc cung cấp nước cho sinh hoạt, đặc biệt là đối với đô thị Nha Trang” - ông Bình nói.

Đập ngăn mặn hiện hữu xây dựng thủ công nên không bảo đảm yêu cầu

Theo ông Trương Ngọc Quý - Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Phương, tình hình xâm nhập mặn đã ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất của người dân trên địa bàn, nhất là khu vực giáp sông Cái. Khu vực đất Cồn hơn 10ha (thôn Xuân Phong) đã bỏ hoang hơn 10 năm nay do xâm nhập mặn, người dân được tái định canh nơi khác. Hàng loạt giếng nước ven sông bị nhiễm mặn, không thể phục vụ sinh hoạt nên người dân đã chuyển sang dùng nước máy từ khá lâu. Trong khi đó, ông Trần Văn Thuộc (thôn Xuân Lạc 1, xã Vĩnh Ngọc, TP. Nha Trang) cho biết, mấy năm gần đây, việc sản xuất nông nghiệp gặp nhiều khó khăn do nước sông Cái bị nhiễm mặn. Gia đình ông có 2.000m2 trồng lúa nhưng cây lúa phát triển chậm, vàng lá... Đại bộ phận nông dân trên địa bàn xã Vĩnh Ngọc đã biết đối phó với xâm nhập mặn, từ nhiều năm nay không còn sử dụng nước sông, mà chuyển sang đào giếng khoan để lấy nước tưới cây trồng.

Đập ngăn mặn trên sông Cái đoạn xã Vĩnh Phương (TP. Nha Trang) có tác dụng quyết định trong việc hạn chế xâm nhập mặn. Để chủ động cung cấp nước cho TP. Nha Trang và một phần huyện Diên Khánh, thời gian qua, xí nghiệp liên tục quan trắc và xử lý chống thấm thân đập ngăn mặn hiện có, gia cố đập vững chãi, kiểm soát nguồn chất thải từ các nhà máy và khu công nghiệp đổ ra sông Cái... Tuy nhiên, theo ông Bình, hiện tại, do gia cố thủ công, vật liệu bằng cừ thép, đá hộc, đá tảng, bao cát... nên đập ngăn mặn Vĩnh Phương có độ ổn định không cao, dễ bị nước xô lệch. Việc xây dựng một đập kiên cố, đủ sức khống chế xâm nhập mặn là yêu cầu đặt ra.

Được biết, dự án xây dựng đập ngăn mặn kiên cố được đề ra từ mấy năm trước. Theo thiết kế, dự án sẽ xây dựng về phía hạ lưu cách đập hiện hữu khoảng 1km nhằm góp phần ngăn mặn hiệu quả, tăng thêm dung tích trữ ngọt cho lòng sông. Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết, vấn đề này đã được đặt ra khá lâu sau khi xây dựng đập ngăn mặn hiện hữu. Đơn vị thiết kế đã triển khai lập báo cáo kinh tế kỹ thuật, khảo sát địa hình, vị trí của đập ngăn mặn mới nằm dưới thôn Xuân Lạc (xã Vĩnh Ngọc), kết hợp việc xây đập và cầu nối thông 2 bờ Nam Bắc, nối 2 khu đô thị phía Bắc và Nam (xã Vĩnh Phương và xã Vĩnh Ngọc), phù hợp với quy hoạch chung của TP. Nha Trang. Đập và cầu có kiến trúc đẹp, xây dựng kiên cố, tổng mức đầu tư gần 600 tỷ đồng. Hiện nay, việc xúc tiến đầu tư đập ngăn mặn và cầu vẫn được tiến hành. Tuy nhiên, theo Chỉ thị 1792 ngày 15-10-2011 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước và trái phiếu Chính phủ, việc bố trí vốn cần được Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Bộ Tài chính thỏa thuận, do đó vẫn phải chờ.

Tỉnh cần có văn bản đề nghị các bộ, ngành Trung ương thỏa thuận nguồn vốn để sớm đầu tư đập ngăn mặn trong thời gian tới, góp phần chủ động chống xâm nhập mặn, đặc biệt là trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng sâu sắc...

P.L