Mỏi mong ở xóm Đỉnh Đèo

Mấy năm nay, sau khi trả lại đất xâm canh ở bên kia đỉnh đèo (thuộc huyện Cam Lâm, Khánh Hòa), hàng chục hộ ở xóm Đỉnh Đèo, thôn Dốc Trầu, xã Ba Cụm Bắc, huyện Khánh Sơn rơi vào cảnh khó khăn, túng thiếu vì không có đất sản xuất. Trong khi đó, dự án tái định cư (TĐC), định canh dành cho các hộ này đến nay vẫn chưa được triển khai.

Thiếu đất nên xâm canh

Ngược Tỉnh lộ 9 lên huyện Khánh Sơn, ở lưng chừng đèo, chúng tôi bắt gặp không ít đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) ở xã Ba Cụm Bắc rọc lá chuối về bán. Bà Mấu Thị Sạch (xóm Đỉnh Đèo) cho biết, trước năm 2012, do không có đất sản xuất nên nhiều hộ ở xã Ba Cụm Bắc vượt đèo, xuống khu vực rừng phòng hộ huyện Cam Lâm để phát rừng, làm rẫy. Đến năm 2012, khi Nhà nước thu hồi đất xâm canh, họ lại về sinh sống ở xóm Đỉnh Đèo, với tình cảnh không còn đất sản xuất. “Để có thêm cái ăn, cái mặc, nhà nào cũng phải tìm đủ cách để mưu sinh, người đi làm thuê, người đi hái măng rừng, rọc lá chuối về bán...”, bà Sạch nói.

Tại xóm Đỉnh Đèo, chứng kiến những căn nhà tre xiêu vẹo, cuộc sống lay lắt, tạm bợ, thiếu thốn đủ bề, chúng tôi mới thấu hiểu phần nào nỗi khổ mà người dân nơi đây đang gặp phải. Ông Mấu Dánh, người dân trong xóm cho biết: “Trước năm 2012, cũng vì thiếu đất sản xuất nên tôi và bà con trong thôn mới xuống huyện Cam Lâm xâm canh trên đất rừng phòng hộ. Ở đó, trước đây gia đình tôi có 1,4ha đất trồng bắp, mì, chuối... nên chẳng lo gì về cái ăn, cái mặc. Bây giờ, chẳng còn đất để làm nữa nên vợ chồng tôi phải đi làm thuê, lúc không có việc thì đi rọc lá chuối về bán để kiếm tiền đong gạo”.

Trước kia, gia đình bà Cao Thị Hạnh chỉ có 0,5 sào đất trồng bắp, trong khi đó nhà lại có đến 5 người. Thấy người dân trong làng đến huyện Cam Lâm phát rẫy trồng bắp, trồng chuối nên vợ chồng bà dắt díu con cái đến đây phát được 1,5ha rẫy để làm, từ đó cuộc sống gia đình đỡ vất vả hơn...

Không có đất canh tác, một số hộ quay lại xâm canh tại khu vực rừng phòng hộ ở huyện Cam Lâm

Ông Mấu An - Bí thư Đảng ủy xã Ba Cụm Bắc cho biết, xóm Đỉnh Đèo có tổng cộng 63 hộ (trong đó có 5 hộ người Kinh, 58 hộ đồng bào Raglai) trước đây sang xâm canh ở huyện Cam Lâm. Trong số 58 hộ đồng bào DTTS, có 26 hộ nghèo thiếu đất sản xuất. Các hộ dân xóm Đỉnh Đèo đều mong muốn Nhà nước sớm triển khai dự án TĐC, định canh cho những hộ đã trả lại đất xâm canh để họ có đất sản xuất, ổn định cuộc sống, nhưng đã 3 năm nay, họ vẫn sống lay lắt, tạm bợ ở Đỉnh Đèo.

Hiện nay, do không có đất để canh tác nên một số hộ dân ở xóm Đỉnh Đèo đã quay lại khu vực rừng phòng hộ ở huyện Cam Lâm để xâm canh. Một số khác thì sang xâm canh đất rừng ở xã Ba Cụm Nam (huyện Khánh Sơn). Ông Trương Văn Vỹ - Chủ tịch UBND xã Ba Cụm Bắc cho biết: “Địa phương đang xác minh thông tin để tìm cách giải quyết. Nếu có hiện tượng xâm canh thì sẽ rất khó khăn trong việc vận động, thuyết phục người dân từ bỏ nương rẫy trong những khu vực rừng, đất rừng phòng hộ”.

Nhiều hộ dân rọc lá chuối ở rẫy cũ để bán

Ngoài sự thiếu thốn do không có đất sản xuất, người dân ở xóm Đỉnh Đèo còn phải đối diện với cảnh thiếu nước sinh hoạt trầm trọng.

Chưa thể bố trí vốn

Được biết, 3 năm trước, UBND huyện Khánh Sơn đã khảo sát địa điểm, lập báo cáo kỹ thuật dự án TĐC cho người dân ở đây. “Ngày ấy, khi được cán bộ xã thông tin các hộ đi xâm canh, bị thu hồi đất trở về sẽ sớm được TĐC ở làng Quỳ (giáp ranh giữa thôn Dốc Trầu và thôn Suối Đá), người dân trong làng ai cũng mừng. Thế nhưng, chờ mãi chúng tôi vẫn chưa thấy huyện đả động gì đến khu TĐC mới” - ông Mấu Dánh cho biết.

Cuộc sống tạm bợ của nhiều hộ ở xóm Đỉnh Đèo

Đưa chúng tôi đến làng Quỳ, ông Mấu An cho hay: “Khu vực làng Quỳ rất thuận lợi về mặt giao thông, điện, nước, phù hợp để bố trí TĐC cho người dân. Không chỉ vậy, khu vực này còn có diện tích đất sản xuất rất lớn, ở giữa có con suối chảy qua sẽ không lo thiếu nước tưới, chỉ cần đầu tư san ủi là có thể chia cho người dân canh tác. Vấn đề còn lại là bao giờ mới có vốn để triển khai dự án định cư, định canh tại đây”.

Được biết, dự án Khu TĐC thôn Dốc Trầu với kinh phí 9,5 tỷ đồng bố trí cho 30 hộ dân ở xóm Đỉnh Đèo xâm canh, bị thu hồi đất. Một số hạng mục chính trong dự án này gồm: san mặt bằng, làm đường giao thông, xây nhà sinh hoạt cộng đồng, kéo điện, bắc nước. Tuy nhiên, sau khi Luật Đầu tư công có hiệu lực, UBND huyện phải lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư dự án theo luật và có bổ sung hạng mục xây dựng nhà ở cho 30 hộ trong khu TĐC. Đến nay, UBND huyện tiếp tục kiến nghị tỉnh cho phép bổ sung hạng mục hỗ trợ đất sản xuất cho 30 hộ đồng bào DTTS nghèo dự kiến sẽ bố trí TĐC ở thôn Dốc Trầu. Sau nhiều lần đề nghị bổ sung các hạng mục, tổng kinh phí đầu tư dự án TĐC, định canh thôn Dốc Trầu khoảng 28 tỷ đồng, dự kiến xin hỗ trợ vốn từ Trung ương.

Ông Đinh Ngọc Bình - Chủ tịch UBND huyện Khánh Sơn cho biết: “Việc triển khai dự án TĐC, định canh thôn Dốc Trầu là rất cần thiết để tạo điều kiện cho các hộ đồng bào DTTS nghèo bị thu hồi đất ở huyện Cam Lâm có đất ở, đất sản xuất ổn định; chấm dứt tình trạng du canh, du cư trên địa bàn. Vấn đề khó nhất đối với dự án này là chưa thể bố trí được vốn để triển khai. UBND huyện kiến nghị tỉnh xem xét, nếu không xin được vốn đầu tư từ Trung ương thì quan tâm bố trí vốn ngân sách tỉnh để triển khai thực hiện dự án trong năm 2016”.

H.L - G.Đ