Nghị quyết số 26 - kiến tạo niềm tin, thúc đẩy giá trị du lịch Khánh Hòa - Kỳ 1: Yêu cầu về một mô hình phát triển mới

Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22-8-2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới đã đặt ra một yêu cầu có tính bước ngoặt: Chuyển mạnh từ tư duy tăng trưởng dựa vào số lượng sang phát triển dựa trên chất lượng, giá trị gia tăng và tính bền vững. Đối với Khánh Hòa - một trong những trung tâm du lịch biển hàng đầu cả nước - sự tăng trưởng mạnh mẽ trong 8 tháng năm 2026 vừa là minh chứng cho sức hấp dẫn của điểm đến, vừa đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận lại mô hình phát triển. Giờ đây, câu hỏi không còn đơn thuần “làm thế nào để đón thêm khách?” mà phải chuyển thành “làm thế nào để mỗi du khách tạo ra nhiều giá trị hơn, ở lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và trở thành một phần của hệ sinh thái du lịch Khánh Hòa?”. Đó chính là bài toán lớn đặt ra cho ngành Du lịch tỉnh Khánh Hòa trong chặng đường mới.

Khánh Hòa - điểm đến ấn tượng.

Những con số ấn tượng và câu hỏi phía sau tăng trưởng

Theo báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trong 8 tháng năm 2026, toàn tỉnh ước đón hơn 18 triệu lượt khách, tăng gần 40% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, khách quốc tế đạt hơn 6,3 triệu lượt, tăng 67,9%. Riêng thị trường Nga và các nước CIS đóng góp hơn 1 triệu lượt khách, tăng gấp 2,5 lần. Du lịch tàu biển cũng phát triển đáng kể với 38 chuyến tàu quốc tế đưa hàng chục nghìn du khách lên bờ tham quan, mua sắm và trải nghiệm. Những con số trên cho thấy sức bật mạnh mẽ của du lịch Khánh Hòa trong năm 2026, đồng thời khẳng định sức hấp dẫn ngày càng rõ nét của thương hiệu Nha Trang - Khánh Hòa trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng ấy đang xuất hiện một khoảng cách cần được nhìn nhận cụ thể hơn.

Du khách xem tiết mục nghệ thuật tại Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Pô Nagar. Ảnh: XUÂN THÀNH

Trong khi lượng khách tăng gần 40%, tổng doanh thu du lịch ước đạt hơn 60.893 tỷ đồng, chỉ tăng gần 19,2% so với cùng kỳ năm 2025. Tốc độ tăng trưởng về lượng khách phản ánh quá trình mở rộng thị trường rất nhanh của địa phương. Trong không gian phát triển mới, bản đồ du lịch của Khánh Hòa đã mở rộng đáng kể về phía Nam, kết nối Nha Trang, Bãi Dài với Vĩnh Hy, Núi Chúa, Ninh Chử và hệ thống di sản văn hóa Chăm. Nhưng xét dưới góc độ chiến lược, giá trị kinh tế mà mỗi lượt khách du lịch tạo ra đã tương xứng với tiềm năng và lợi thế của điểm đến hay chưa? Nếu chỉ nhìn vào số lượng khách, ngành du lịch có thể dễ dàng đánh giá thành công bằng những chỉ tiêu như số phòng lưu trú, số chuyến bay, số điểm tham quan hay số lượt khách. Nhưng sự phát triển thực chất còn được quyết định bởi thời gian lưu trú, mức chi tiêu bình quân, chất lượng trải nghiệm và khả năng lan tỏa lợi ích đến cộng đồng địa phương. Khi những yếu tố chiều sâu chưa theo kịp tốc độ tăng trưởng về lượng, sự phát triển rất dễ rơi vào tình trạng “khai thác bề mặt”.

Khu du lịch biển Ninh Chử. Ảnh: TRẦN DUY

Ngày 9-9, đồng chí Nguyễn Long Biên - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo Phát triển du lịch tỉnh đã chủ trì cuộc họp đánh giá kết quả thực hiện Chiến lược phát triển du lịch 8 tháng năm 2026 và bàn giải pháp trọng tâm 4 tháng cuối năm. Tại cuộc họp, nhiều ý kiến cho thấy, dù tăng trưởng ấn tượng về lượng khách và doanh thu, du lịch tỉnh vẫn còn một số hạn chế cần sớm được khắc phục để du lịch phát triển bền vững. Khách đến đông nhưng thời gian lưu trú chưa dài, mức chi tiêu chưa cao, sản phẩm chưa đủ sức giữ chân du khách; trong khi tài nguyên, hạ tầng và môi trường ngày càng chịu áp lực. Đây cũng là những vấn đề được Nghị quyết số 26-NQ/TW đặt ra khi đánh giá thực trạng phát triển du lịch còn thiếu tính bền vững, sản phẩm chưa đủ chiều sâu, sức sáng tạo và khả năng tạo giá trị gia tăng chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế.

Chương trình nghệ thuật trong đêm khai mạc Festival Biển Khánh Hòa 2026.

Từ mục tiêu số lượng đến kiến tạo một hệ sinh thái kinh tế

Điểm đáng chú ý trong định hướng mới của Nghị quyết số 26-NQ/TW là yêu cầu nhìn nhận du lịch không còn như một ngành kinh tế hoạt động độc lập, mà phải được phát triển theo hướng hệ sinh thái kinh tế tổng hợp. Theo cách tiếp cận này, du lịch không chỉ tạo ra doanh thu từ khách sạn, nhà hàng hay điểm tham quan. Một du khách đến Khánh Hòa còn sử dụng hàng không, đường bộ, vận tải biển; thưởng thức ẩm thực; mua sắm; vui chơi giải trí; tham quan di tích; trải nghiệm văn hóa; chăm sóc sức khỏe; tham dự hội nghị, sự kiện; mua sản phẩm OCOP, đặc sản, thủ công mỹ nghệ; tham gia các hoạt động thể thao và giải trí về đêm.

Như vậy, giá trị của một chuyến đi không nằm trong phạm vi doanh thu trực tiếp của ngành du lịch, mà lan tỏa tới thương mại, vận tải, nông nghiệp, thủy sản, công nghiệp chế biến, văn hóa, thể thao, công nghiệp sáng tạo, kinh tế ban đêm, truyền thông và nhiều lĩnh vực khác. Đây là cách tiếp cận đặc biệt phù hợp với Khánh Hòa. Bởi nếu chỉ phát triển du lịch theo chiều dọc, mỗi ngành, mỗi doanh nghiệp và mỗi địa phương sẽ chủ yếu tối ưu lợi ích của riêng mình. Ngược lại, nếu coi du lịch là một hệ sinh thái, mỗi du khách sẽ trở thành “điểm kết nối” giữa nhiều ngành kinh tế, nhiều không gian văn hóa và nhiều cộng đồng. Khi đó, bài toán phát triển không còn là “đón được bao nhiêu khách”, mà là mỗi lượt khách có thể tạo ra bao nhiêu giá trị cho nền kinh tế và xã hội.

Nha Trang lộng lẫy về đêm.

Tư duy hệ sinh thái đòi hỏi Khánh Hòa phải vượt qua cách quản lý du lịch theo từng lĩnh vực riêng lẻ. Du lịch không chỉ là câu chuyện của khách sạn, bãi biển hay điểm tham quan, mà phải trở thành nền tảng kết nối và cộng hưởng giá trị của nhiều ngành, nhiều địa phương và cộng đồng. Theo định hướng của tỉnh, việc xây dựng các chuỗi sản phẩm kết nối nhiều điểm đến, nhiều loại hình dịch vụ đang được chú trọng. Đáng chú ý, hiện tại, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã hoàn thiện kế hoạch phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng, xây dựng kế hoạch triển khai Đề án phát triển kinh tế ban đêm giai đoạn 2026 - 2030. Đồng thời đang hoàn chỉnh Đề án thí điểm 4 mô hình du lịch cộng đồng gắn với nghề làm muối ở Ninh Diêm, gốm Bàu Trúc ở Ninh Phước, văn hóa Raglai ở Khánh Sơn và du lịch cộng đồng chợ phiên - dược liệu bản địa xã Bác Ái Tây... Những mô hình này nếu được tổ chức tốt sẽ không chỉ làm phong phú sản phẩm mà còn mở rộng không gian hưởng lợi từ du lịch, đưa dòng khách và dòng tiền đến nhiều cộng đồng hơn. Đó cũng là cách để du lịch thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội và bảo vệ môi trường.

Du khách tham quan và trải nghiệm tại đồi cát Sơn Hải (xã Phước Dinh). Ảnh: TRẦN DUY

Biến lợi thế thành năng lực cạnh tranh, chuyển hóa thành giá trị

Nghị quyết số 26-NQ/TW đặt yêu cầu tái cơ cấu ngành du lịch, chuyển mạnh từ phát triển số lượng sang chất lượng, thông minh, xanh và sáng tạo; đồng thời hướng tới nhóm khách có mức chi tiêu cao và thời gian lưu trú dài ngày. Với Khánh Hòa, địa phương đang sở hữu nhiều lợi thế đặc biệt: Hệ thống vịnh biển, khí hậu ôn hòa, di sản văn hóa Chăm, cảnh quan núi rừng giao hòa với biển cùng hệ thống hạ tầng hàng không, cảng biển ngày càng được đầu tư. Nhưng lợi thế tự nhiên, nếu chỉ dừng ở việc “có sẵn”, sẽ chưa đủ tạo nên lợi thế cạnh tranh. Một bãi biển đẹp có thể khiến du khách muốn đến một lần. Nhưng để họ ở lại lâu hơn, cần có một hệ sinh thái sản phẩm đủ hấp dẫn. Một danh thắng có thể tạo nên những bức ảnh check-in. Nhưng một câu chuyện văn hóa được kể bằng ngôn ngữ hiện đại, giàu cảm xúc mới có khả năng tạo dấu ấn và thôi thúc du khách quay trở lại. Vì vậy, thước đo của du lịch Khánh Hòa trong giai đoạn mới không nên chỉ là số lượng khách đến mà phải là chất lượng giá trị được tạo ra trong toàn bộ hành trình của du khách.

Những mục tiêu này cho thấy hướng đi của du lịch Khánh Hòa đang đi đúng hướng, không chỉ là tăng quy mô, mà phải đồng thời nâng chất lượng và hiệu quả. Trong nền kinh tế du lịch hiện đại, khách hàng không chỉ mua một phòng khách sạn, một bữa ăn hay một chuyến tham quan. Họ đang mua một trải nghiệm tổng thể. Vì vậy, năng lực cạnh tranh của điểm đến sẽ ngày càng phụ thuộc vào khả năng hiểu du khách: Họ tìm kiếm điều gì, điều gì khiến họ hài lòng, điều gì khiến họ muốn chia sẻ và điều gì khiến họ quay trở lại.

Khai mạc Festival Biển Khánh Hòa 2026.

Nghiên cứu mới đây về “Ảnh hưởng của marketing qua mạng xã hội và sự gắn kết của du khách đến lòng trung thành điểm đến du lịch biển Nam Trung Bộ - Việt Nam” (của nhóm tác giả TS. Lê Đức Tâm; PGS. TS. Hồ Huy Tựu; PGS. TS. Lê Chí Công) đã tiếp cận vấn đề này thông qua mô hình S-O-R (Stimulus - Organism - Response: Kích thích - Chủ thể - Phản hồi). Khung phân tích này gợi mở một hướng tiếp cận đáng chú ý cho du lịch Khánh Hòa trong kỷ nguyên số: Không chỉ quảng bá điểm đến, mà phải hiểu quá trình tâm lý, biến một người xem thông tin thành du khách, từ du khách thành người hài lòng, rồi từ người hài lòng thành khách hàng trung thành và người lan tỏa hình ảnh điểm đến. Đây sẽ là nội dung quan trọng cần được nhìn nhận sâu hơn trong quá trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng du lịch Khánh Hòa. Bởi trong cuộc cạnh tranh giữa các điểm đến, không phải địa phương nào đón được nhiều khách nhất sẽ là địa phương chiến thắng, mà là nơi tạo ra được nhiều giá trị nhất từ mỗi hành trình của du khách và khiến du khách muốn trở lại.

AN NGUYỄN

Kỳ 2: Tạo niềm tin để cất cánh