Giữ cơ hội tìm lại tên cho liệt sĩ

Ngày 13-8, tỉnh Khánh Hòa đã hoàn thành việc khai quật toàn bộ 2.124 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, tại 7 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn để lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN nhằm xác định danh tính liệt sĩ. Kết quả, có 1.240 hài cốt đủ điều kiện lấy mẫu sinh phẩm, mở ra cơ hội tìm lại danh tính cho những người hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Những phần mộ cuối hành trình

Từ ngày 8-8, các lực lượng tiến hành khai quật những phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang liệt sĩ Diên Khánh. Đây cũng là nghĩa trang liệt sĩ cuối cùng trong hành trình lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN của tỉnh. Nghĩa trang liệt sĩ Diên Khánh có 1.318 phần mộ, trong đó 375 mộ chưa xác định được thông tin, thuộc diện cần lấy mẫu. Đến ngày 13-8, toàn bộ 375 phần mộ đã được khai quật. Qua kiểm tra, đánh giá theo quy trình chuyên môn, có 143 hài cốt đủ điều kiện lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN.

Trung tá Hà Quốc Cường - Trợ lý Ban Chính sách, Phòng Chính trị (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh) cẩn thận ghi mã định danh trên hộp đựng mẫu hài cốt liệt sĩ.

Để những mẫu sinh phẩm được lấy an toàn, chính xác cần có sự phối hợp của nhiều lực lượng. Ngoài 4 kíp chuyên trách của Tổ chuyên trách lấy mẫu hài cốt liệt sĩ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, còn có sự phối hợp chặt chẽ của cán bộ, chiến sĩ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh và lực lượng dân quân các địa phương. Các lực lượng hỗ trợ trực tiếp tham gia khai quật, xử lý đất đá, xà bần và làm sạch khu vực phần mộ, bảo đảm khu vực khai quật sạch sẽ, thuận lợi cho các bước tiếp theo. Chiến sĩ Mấu Văn Khởi (thuộc Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ của Bộ CHQS tỉnh), là một trong những người trực tiếp tham gia công việc tại hiện trường. Với anh và đồng đội, những phần việc như khai quật, thu dọn đất cát, làm sạch khu vực phần mộ và nghĩa trang là những khâu phía sau quá trình lấy mẫu, nhưng lại là phần việc không thể thiếu để từng mẫu sinh phẩm được thu thập đúng quy trình.

Ở một vị trí khác trong kíp công tác, bác sĩ Nguyễn Văn Thủy (Khoa Giám định - Giải phẫu bệnh và Xét nghiệm, Trung tâm Pháp y Khánh Hòa) phụ trách chuyên môn y tế và pháp y. Nhiệm vụ của bác sĩ Thủy là trực tiếp đánh giá, xác định những hài cốt còn đủ điều kiện để lấy sinh phẩm phục vụ giám định ADN. “Công việc đòi hỏi sự chính xác cao, bởi mỗi mẫu sinh phẩm lấy ra đều phải được xử lý, bảo quản và quản lý chặt chẽ phục vụ các bước giám định sau này. Với tôi, đây không chỉ là một nhiệm vụ chuyên môn mà còn là công việc đặc biệt thiêng liêng. Được trực tiếp góp sức vào hành trình xác định danh tính những người đã hy sinh vì Tổ quốc là niềm vinh dự, tự hào và trách nhiệm sâu sắc của bản thân”, bác sĩ Nguyễn Văn Thủy chia sẻ.

Để xác định được một mẫu sinh phẩm đủ điều kiện không phải là việc đơn giản. Phía sau mỗi mẫu là sự phối hợp của nhiều người, nhiều công đoạn. Mỗi người một công việc, nhưng cùng hướng đến một mục tiêu là giữ lại những dấu tích quý giá của các liệt sĩ. Công việc đòi hỏi sự khẩn trương, tập trung cao độ, nhưng cũng đầy trách nhiệm và cảm xúc rất đặc biệt của mỗi người.

Nêu cao tinh thần trách nhiệm

Triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, ban đầu tỉnh Khánh Hòa được Quân khu 5 giao chỉ tiêu lấy mẫu đối với 2.234 hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin để phục vụ giám định ADN. Tuy nhiên, qua rà soát thực tế, số mộ cần lấy mẫu được xác định còn 2.124 phần mộ, phân bố tại 7 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh gồm: Diên Khánh, Khánh Vĩnh, Cam Ranh, Khánh Sơn, Ninh Thuận, Hòn Dung và Ninh Hòa - Vạn Ninh.

Lực lượng chuyên trách lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Khánh Vĩnh.

Từ phần mộ đầu tiên ở Khánh Vĩnh đến những phần mộ cuối cùng tại Diên Khánh là một hành trình kéo dài gần 3 tháng. Khối lượng công việc lớn, lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ còn mỏng, thời tiết nắng nóng khắc nghiệt, nhưng từng phần mộ vẫn lần lượt được khai quật. Các phần việc được thực hiện chặt chẽ, cẩn trọng theo quy trình. Bởi ở đây, mỗi phần mộ đều gắn với một con người, một cuộc đời đã dừng lại trong chiến tranh và một gia đình có thể vẫn đang chờ đợi thông tin về người thân của mình. Công việc kéo dài, đòi hỏi sự tập trung và chính xác trong từng thao tác. Mỗi mẫu sau khi lấy đều phải được xử lý, đánh mã định danh, hoàn thiện hồ sơ để bảo đảm có thể truy xuất, đối chiếu trong các bước giám định sau này.

Từng manh mối quý giá

Từ ngày đầu thực hiện chiến dịch đến nay, tỉnh đã hoàn thành việc khai quật toàn bộ 2.124 phấn mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin để lấy mẫu. Kết quả, có 1.240 hài cốt đủ điều kiện lấy mẫu sinh phẩm để phục vụ giám định ADN. Những con số ấy cho thấy quy mô rất lớn của nhiệm vụ, đồng thời phản ánh thực tế không phải phần mộ nào được khai quật cũng còn đủ dấu tích để có thể lấy mẫu. Trải qua mấy chục năm, tác động của thời gian và điều kiện địa chất khiến nhiều hài cốt đã phân hủy mạnh, thậm chí chỉ còn đất. Vì vậy, mỗi mẫu sinh phẩm được lấy thành công càng trở nên quý giá.

Bác sĩ Nguyễn Văn Thủy thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ.

Việc hoàn thành nhiệm vụ lấy mẫu chưa phải là điểm kết của hành trình tìm lại danh tính các liệt sĩ. Bởi sau mỗi mẫu sinh phẩm là một quá trình giám định ADN, đối chiếu dữ liệu và tìm kiếm thông tin thân nhân. Kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào chất lượng mẫu, dữ liệu đối chứng và nhiều yếu tố chuyên môn khác. Vì thế, việc hoàn thành tốt nhiệm vụ lấy mẫu hôm nay chính là giữ lại cơ hội để một ngày nào đó có thể trả lại đúng tên tuổi cho những liệt sĩ chưa xác định danh tính.

Hành trình thực hiện nhiệm vụ khai quật, tìm kiếm dấu tích để trả lại tên cho liệt sĩ theo Chiến dịch 500 ngày đêm trên địa bàn tỉnh đã khép lại. Phía trước là niềm tin rằng những mẫu sinh phẩm được nâng niu, bảo quản, chuyển đến cơ quan giám định hôm nay sẽ trở thành những manh mối quý giá để trả lại tên cho những người đã nằm lại vì độc lập, tự do của Tổ quốc!

THẾ ANH