Độc hoạt ký sinh thang chữa đau thần kinh tọa

Theo Đông y, hội chứng đau thần kinh tọa (thể phong hàn thấp và can thận suy) có nhiều phương pháp chữa trị...

Theo Đông y, hội chứng đau thần kinh tọa (thể phong hàn thấp và can thận suy) có nhiều phương pháp chữa trị. Tuy nhiên, nhiều thầy thuốc cho rằng, chữa bệnh này bằng bài thuốc Độc hoạt ký sinh thang (ĐHKST) thì sẽ hiệu quả hơn.

° Bài thuốc nổi tiếng

Lương y Võ Hữu Thuật kê đơn thuốc cho một bệnh nhân.

ĐHKST là tên một bài thuốc nổi tiếng, gồm 15 vị: Độc hoạt, quế, phòng phong, đương quy, tế tân, xuyên khung, tần giao, thược dược, tang ký sinh, can địa hoàng, đỗ trọng, nhân sâm, ngưu tất, phục linh và cam thảo. Tuy liều lượng từng vị đều bằng nhau nhưng chỉ có độc hoạt được lấy làm tên bài thuốc. Điều đó cho thấy vai trò chủ vị của độc hoạt.

Theo sách xưa, vị độc hoạt nguyên là rễ của cây độc hoạt (hương độc hoạt, mao đương quy) thuộc họ hoa tán. Độc hoạt có thân thẳng đứng, gió lớn không lay được nên còn gọi là độc giao thảo. Cây này có ở Trung Quốc và được sản xuất chủ yếu ở vùng Tứ Xuyên và Hồ Bắc nên còn gọi là xuyên độc hoạt. Rễ độc hoạt dùng làm thuốc được ghi lần đầu trong sách bản kinh, chưa thấy có ở Việt Nam. Sau khi phơi hoặc sấy khô, rễ độc hoạt có dáng gần như hình trụ, trên to, dưới nhỏ. Đầu dưới của rễ phân thành 2-3 nhánh nhỏ hoặc nhiều hơn, dài 10 - 30cm. Đầu trên rễ phình ra, hình nón ngược với nhiều vân ngang, đường kính khoảng 1,5 - 3cm, đỉnh trên còn sót lại ít gốc thân. Mặt ngoài rễ màu nâu xám hay nâu thẫm, vân nhăn dọc với các lỗ vỏ. Rễ tương đối rắn chắc, mềm khi ẩm. Bề mặt bẻ gãy ngang có màu xám trắng rải rác nhiều khoang dầu màu nâu, mùi thơm ngát đặc biệt, vị đắng và hăng, nếm hơi tê lưỡi…

° Công dụng chữa bệnh

Ngày nay, theo kinh nghiệm lâm sàng, kết hợp với thành tựu của y học hiện đại, bài thuốc ĐHKST không nhất thiết phải tuân theo công thức cổ mà tùy bệnh mỗi người, thầy thuốc sẽ gia giảm liều lượng hợp lý. Trong một số bài viết tâm đắc của các hội viên Hội Đông y tỉnh Khánh Hòa về chuyên đề “Đau thần kinh tọa” vừa qua, ĐHKST có tác dụng chữa trị rất tốt bệnh đau thần kinh tọa thể phong hàn thấp và can thận suy. Theo Lương y Dương Anh Khải và Nguyễn Đậu - Hội Đông y Diên Khánh, những bệnh nhân có chứng đau thần kinh tọa thuộc hai thể trên được chữa trị bằng bài ĐHKST, quá trình điều trị đều tiến triển rất tốt. Nếu bệnh nhân kết hợp kiêng cữ đúng cách theo hướng dẫn của thầy thuốc thì bệnh có thể giảm 80 - 90%. Trường hợp nhẹ, chữa trị sớm có thể khỏi bệnh hoàn toàn. Lương y Đặng Hữu Lộc - Hội Đông y huyện Cam Lâm, người từng theo dõi quá trình điều trị của hơn 30 bệnh nhân đau thần kinh tọa thể phong hàn thấp và can thận suy trong 40 ngày bằng bài thuốc ĐHKST gia giảm (có thể kết hợp châm cứu), có 15 bệnh nhân khỏe 90%, 10 bệnh nhân khỏe 70%, 5 bệnh nhân khỏe 40 - 50%. Tuy nhiên, “bệnh giảm hay không còn phụ thuộc rất nhiều vào việc bắt mạch đoán đúng bệnh và định lượng thuốc hợp lý của từng thầy thuốc” - Lương y Võ Hữu Thuật (hội viên Hội Đông y tỉnh) cho biết.

Theo Tiến sĩ Dược học Nguyễn Thướng - Chủ tịch Hội Đông y tỉnh Khánh Hòa, áp dụng bài thuốc ĐHKST chữa đau thần kinh tọa thể phong hàn thấp và can thận suy, đa số bệnh nhân đáp ứng thuốc tốt. Tuy nhiên, quá trình điều trị không có công thức chuẩn nào cho bài thuốc này; phải tùy bệnh, tùy người mà gia giảm lượng thuốc; điều này phụ thuộc kinh nghiệm và bí quyết nghề của thầy thuốc. Vì thế, người bệnh không nên dựa vào công thức bài thuốc mà tự ý mua về dùng, nên đi khám bệnh để thầy thuốc cho hướng điều trị hợp lý.

MINH THIẾT