Chuyện đậu phụng luộc “xuất khẩu” ở làng Bạch Hoa

Trước ngày giải phóng miền Nam, làng Bạch Hoa (nay là Phú Ân Bắc A), xã Diên Phú, huyện Diên Khánh (Khánh Hòa) nổi tiếng với nghề mua bán, chế biến đậu phụng và mè...

Trước ngày giải phóng miền Nam, làng Bạch Hoa (nay là Phú Ân Bắc A), xã Diên Phú, huyện Diên Khánh (Khánh Hòa) nổi tiếng với nghề mua bán, chế biến đậu phụng và mè. Hiện nay, cả làng chỉ còn 3 hộ theo đuổi nghề này. Và thực tế, đậu phụng đã mang lại cho các hộ đời sống ổn định. Mặt hàng này đã và đang được xuất khẩu ra nước ngoài.

° Làng đậu - mè…

Chị Loan đang kiểm tra hàng lần cuối để đóng bao xuất cho đối tác.

Không biết tự bao giờ người ta gọi Bạch Hoa là làng đậu - mè. Trước đây, cả làng có đến vài chục hộ làm nghề này. Người ta thu gom đậu phụng, mè từ các nơi về chế biến rồi bỏ mối ra các chợ. Công việc đơn giản nhưng không kém phần vất vả. Các sản phẩm được chế biến từ nông sản mà chủ yếu từ đậu phụng và mè. Đậu phụng làm kẹo hoặc tách lấy nhân; mè thì chà trắng rồi cung cấp cho thị trường. Lúc đó, trong con mắt những người dân quê, Bạch Hoa được xem như một làng nghề đặc biệt có “hơi hướng” kinh doanh, khác xa những làng quê thuần nông khác, chỉ có lúa và lúa.

Được biết, trước và sau ngày giải phóng miền Nam, nhiều người trong làng vẫn bám nghề. Bà con gom hàng ở các nơi về phơi khô, lẩy lấy hạt rồi bán lại cho các công ty nông sản xuất khẩu. Đây là thời gian khá thuận lợi vì bấy giờ chỉ làm hàng xuất khẩu mới có tiền. Hiện nay, nghề chế biến các sản phẩm từ đậu - mè đã mai một, nhiều người chuyển sang nghề khác. Ở Bạch Hoa chỉ còn 3 hộ làm nhưng chỉ làm một sản phẩm duy nhất là đậu phụng luộc. Những người theo đuổi nghề này cho biết: Tuy làm có tiền nhưng khá vất vả, hàng ngày, khi vào mùa họ phải luộc đậu đến 11, 12 giờ đêm và thức dậy lúc 2 - 3 giờ sáng. Mang hàng đi chợ bán mà cứ ngủ gà, ngủ gật.

° Đậu phụng luộc “xuất khẩu”

Cách đây 5 - 6 năm, một hôm có hai thanh niên Hàn Quốc trong đó có một người tên là Acer, có vợ người Việt Nam, tìm đến “cơ sở” của chị Lê Thị Hồng Loan. Sau khi tìm hiểu, họ đã đặt hàng với số lượng lớn để xuất sang thị trường Hàn Quốc. Thấy vậy, chị quá mừng, tuy không làm hợp đồng nhưng chị Loan đã viết giấy tay nhận đặt cọc 1 triệu đồng để làm tin và bắt đầu làm hàng theo yêu cầu của khách. Sau khi có thành phẩm, chị Loan thuê xe Daewoo chở hàng đựng trong các bao tải bảo đảm vệ sinh chở thẳng về Xưởng Đông lạnh của Công ty Vinaseafood (số 3 đường Trường Sơn, Bình Tân, Nha Trang) để giao hàng. Tuy việc kiểm hàng không khắt khe nhưng yêu cầu của đối tác là phải bảo đảm chất lượng, hợp vệ sinh, đậu tốt, không sâu, không rác. Sau khi nhận hàng, Công ty cho công nhân tái chế lại một lần nữa rồi đưa vào tủ cấp đông chờ đủ một container (10 tấn) thì đưa về Hàn Quốc. Được hỏi vì sao chị Loan lại may mắn giành được hợp đồng của phía Hàn Quốc? Chị trả lời ngay: “Hàng đậu phụng luộc của mình được bày bán ở nhiều nơi thông qua những người bán rong. Do chất lượng ngon nên trong một lần dạo biển, hai thanh niên Hàn Quốc mua và hỏi thăm địa chỉ nơi lấy đậu, rồi tìm đến”.

Từ ngày có đơn đặt hàng, chị Loan hầu như không lúc nào rảnh, chị liên lạc gom hàng ở khắp nơi, nào Cam Ranh, Tuy Hòa, rồi Phan Rang, ở đâu có đậu là chị thu mua. Danh mục điện thoại giao dịch lấy hàng của chị lên tới hàng chục cơ sở. Chị gom hàng được bao nhiêu, “xuất” bấy nhiêu, bình quân 5 - 7 tạ/ngày. Chị phải thuê thêm 2 công nhân làm việc liên tục, trả công hàng ngày mỗi người 30.000đ. Tuy vậy, không phải lúc nào cũng có hàng, mùa đậu phụng tập trung vào tháng 3, tháng 4 âm lịch. Lúc cao điểm luộc mỗi ngày hơn 1 tấn hàng. Khi hết vụ chỉ luộc vài tạ/ngày. Tháng mưa làm ít hơn, chủ yếu bán chợ. 

Để bảo đảm sản phẩm cho đối tác, chị Loan làm 2 lò đun, một sử dụng trấu, một sử dụng củi. Vào lúc cao điểm, mới đưa lò củi vào nấu. Mỗi mẻ, 2 lò có thể cho 2 tạ thành phẩm. Sau khi vớt ra, để nguội, chọn lọc một lần nữa rồi đóng bao, chở hàng đi. Lò trấu nấu rất tiết kiệm nhiên liệu, một ngày chỉ mất 5.000đ trấu, trong khi lò củi một ngày tiêu hao 20.000đ tiền củi.

Từ ngày có đối tác Hàn Quốc, cuộc sống của gia đình chị Loan ổn định hơn trước. Chồng mất sớm, một nách 5 con, vậy mà với nghề luộc đậu phụng chị đã nuôi được các con trưởng thành. Hiện nay, việc cung cấp đậu cho Hàn Quốc cả làng chỉ có 2 hộ (hộ chị Loan và hộ ông Ba Hoàng) nhưng các gia đình đã thấy lóe lên tia hy vọng đổi đời.

QUANG VIÊN