Những nẻo đường nghề

Cứ vào đầu giờ sáng, theo thói quen, tôi lại đi vòng quanh bến để nắm tình hình trước khi bắt đầu ngày làm việc. Tàu thuyền lần lượt rời bến, nhân viên vào vị trí, tiếng máy tàu, tiếng gọi của hướng dẫn viên, tiếng hành khách và những lời nhắc về an toàn, vệ sinh môi trường hòa vào nhau. Những âm thanh ấy đã trở thành một phần cuộc sống của tôi sau nhiều năm gắn bó với Bến tàu du lịch Nha Trang.

Công việc cứ nối tiếp từ ngày này qua ngày khác, nhưng những buổi sáng bình thường ấy, tôi thường nhớ về mình của hơn bốn mươi năm trước - một thanh niên rời quê sau khi học xong lớp 12, chẳng có gì ngoài tuổi trẻ…

Kiểm tra thủ tục hành chính.

Tôi sinh ra ở một vùng trung du Hà Tĩnh. Tuổi thơ tôi gắn với củ sắn, củ khoai, với nắng gió và những giọt mồ hôi. Hình ảnh nhà tranh, vách đất đã gắn bó với tôi suốt một thời tuổi thơ. Khi ấy, tôi chưa biết mình sẽ làm gì, chỉ nghĩ đơn giản: Mình còn trẻ, có sức khỏe, chịu khó lao động thì sẽ được “ăn no, mặc ấm”.

Tôi đi và làm nhiều nghề. Từ lơ xe, chạy xe thồ, bốc vác, phụ hồ... đến đi biển, nuôi thủy sản. Có thời gian tôi là người chiến sĩ Biên phòng, được phân công đến làm nhiệm vụ ở một vùng đảo xa. Gần hai năm, tôi tham gia xóa mù chữ cho người lớn và phổ cập giáo dục cho trẻ em. Người dân gọi tôi là “thầy giáo quân hàm xanh” - cách gọi giản dị mà ý nghĩa.

Du khách chụp ảnh lưu niệm bên mô hình “Đại dương thu nhỏ” tại Bến tàu du lịch Nha Trang.

Rồi một công việc mới lại mở cho tôi một cánh cửa khác. Tôi được nhận vào làm bảo vệ tại một đơn vị gắn với Khu bảo tồn biển Hòn Mun. Ở đó, lần đầu tiên tôi được tiếp xúc với các chuyên gia, được nghe nói nhiều về bảo tồn hệ sinh thái biển. Tôi nhận ra biển không chỉ là nơi con người kiếm sống, mà còn là một hệ sinh thái cần được nghiên cứu và gìn giữ.

Tôi muốn hiểu nhưng muốn hiểu phải học. Khi ấy, tiếng Anh của tôi còn hạn chế. Những tài liệu về biển nằm trước mắt nhưng tôi không đọc được. Tôi quyết định học đại học ngành Ngôn ngữ Anh, vừa làm vừa học. Không dễ dàng, nhưng tôi nghĩ nếu không tự học thì mình sẽ mãi đứng ngoài những điều mình muốn biết.

Diễn tập công tác phòng cháy chữa cháy, cứu hộ, cứu nạn tại Bến tàu du lịch Nha Trang.

Sau nhiều năm, tôi hoàn thành việc học. Tấm bằng không làm cuộc đời thay đổi ngay nhưng cho tôi cơ hội để đọc, tìm hiểu và tiếp cận những kiến thức trước đây còn xa lạ. Từ một bảo vệ, tôi có thêm cơ hội tham gia sâu hơn vào công việc gắn với biển và công tác bảo tồn.

Có một chuyện rất nhỏ trong những năm ấy mà tôi nhớ mãi. Một lần đi biển cùng lãnh đạo đơn vị, sau khi ăn chuối, tôi tiện tay ném vỏ xuống nước. Lãnh đạo chỉ hỏi: “Làm bảo tồn mà còn ném rác xuống biển thì mình sẽ vận động ai thay đổi?”. Tôi im lặng.

Một câu hỏi ngắn nhưng khiến tôi nhớ rất lâu. Tôi hiểu rằng bảo vệ môi trường không bắt đầu từ những điều lớn lao, mà bắt đầu từ chính hành vi của mình. Muốn người khác thay đổi, trước hết mình phải thay đổi. Sau này, tôi càng thấm điều đó trong công việc và cuộc sống. Tôi nhớ đến lời Bác Hồ về “hồng và chuyên” và tôi hiểu rằng: Có kiến thức, năng lực nhưng cũng phải có trách nhiệm và cách sống tử tế.

Rồi công việc lại đưa tôi sang một chặng đường mới. Đơn vị sáp nhập, tôi được điều chuyển sang quản lý, vận hành bến tàu và dịch vụ du lịch. Một lần nữa tôi phải học lại từ đầu. Học về phương tiện, hành khách, lịch trình, an toàn, tổ chức hoạt động và những vấn đề phát sinh tại bến. Trước đây, tôi đứng giữa biển để nghĩ về bảo tồn, còn hiện nay tôi đứng ở nơi mọi người bắt đầu hành trình ra biển. Công việc khác đi nhưng tình yêu với biển vẫn thế… Tôi cùng đồng nghiệp giữ gìn bến sạch, nhắc nhở hạn chế rác thải nhựa, vận động đưa rác về đất liền, chú ý an toàn cho hành khách và phương tiện. Những việc ấy rất nhỏ, nhưng tôi tin nếu mỗi người làm tốt phần việc của mình thì những việc nhỏ sẽ góp thành kết quả lớn.

Đến nay, tôi đã có 25 năm gắn bó với đơn vị. Trong khoảng thời gian ấy, tôi dành nhiều năm tự học để bổ sung kiến thức. Không ai bắt tôi phải học. Tôi chỉ nghĩ đơn giản: Nếu không học, một ngày nào đó mình sẽ không theo kịp công việc. Nhìn lại chặng đường đã qua, tôi thấy mình may mắn vì đã được làm nhiều công việc. Từ người lính, người dạy xóa mù chữ, bốc vác, phụ hồ, chạy xe thồ, làm nghề biển, nhân viên bảo vệ đến cán bộ quản lý bến tàu. Mỗi công việc cho tôi một trải nghiệm và những bài học riêng.

Tôi không nghĩ nghề này cao hơn nghề kia. Điều đáng quý nằm ở thái độ của người làm nghề. Một công việc chân chính, dù bình thường đến đâu, nếu được làm bằng trách nhiệm thì đều đáng trân trọng. Hơn bốn mươi năm trước, tôi rời quê để tìm việc. Khi ấy, tôi chỉ mong có việc để sống. Còn hôm nay, tôi đi làm với một suy nghĩ khác - công việc của mình phải có ích.

Công tác điều hành hoạt động, đón khách tham qua vịnh tại Bến tàu du lịch Nha Trang.

Có thể đó chỉ là một chuyến tàu rời bến an toàn, một lời nhắc để ai đó không xả rác xuống biển, một việc được làm cẩn thận hơn hôm qua, hay một điều mới học được để ngày mai làm tốt hơn. Những việc ấy nhỏ thôi, nhưng đó là phần việc của tôi. Tôi biết ơn quê hương Hà Tĩnh, gia đình, những người đã giúp đỡ tôi trong những năm tháng khó khăn; biết ơn những người lãnh đạo, đồng nghiệp đã tin tưởng, chỉ bảo và đồng hành với tôi. Cách tôi trả lời sự tin tưởng ấy có lẽ không gì khác hơn là tiếp tục làm việc có trách nhiệm, sống tử tế và không ngừng học hỏi.

Tôi vẫn đang tiếp tục công việc mình đã chọn, với những điều đã học được và cả những điều còn phải học. Tôi không biết phía trước còn bao nhiêu chặng đường, nhưng tôi biết mình vẫn muốn làm việc, vẫn muốn học và vẫn muốn đóng góp trong khả năng của mình. Tôi tự hào về con đường đã đi qua, không phải vì nó đặc biệt, mà bởi đó là con đường tôi đã đi bằng chính đôi chân của mình. Và tôi hiểu rằng, công việc là nơi mỗi người gửi vào đó trách nhiệm, lòng tự trọng và một phần giá trị của mình. 

TRẦN VĂN PHÚ - Ban Quản lý Vịnh Nha Trang