Nhiều hộ dân không muốn thoát nghèo

Những năm qua, công tác giảm nghèo ở huyện Khánh Vĩnh đã đạt được mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, thực tế công tác này vẫn còn nhiều khó khăn, hộ cận nghèo còn ở mức cao và giảm nghèo chưa thực sự bền vững.

Những năm qua, công tác giảm nghèo ở huyện Khánh Vĩnh (Khánh Hòa) đã đạt được mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, thực tế công tác này vẫn còn nhiều khó khăn, hộ cận nghèo còn ở mức cao và giảm nghèo chưa thực sự bền vững.

Nhiều năm qua, đồng bào dân tộc thiểu số nghèo ở Khánh Vĩnh đã được thụ hưởng nhiều chế độ trợ cấp ưu đãi của Nhà nước, của tỉnh như: chính sách hỗ trợ xây dựng nhà ở, vay vốn ưu đãi; cấp phát giống cây trồng, vật nuôi, hỗ trợ cấp muối ăn; cấp thẻ bảo hiểm y tế... Nhờ đó, nhiều hộ nghèo đã khắc phục khó khăn, nỗ lực vươn lên thoát nghèo. Cuối năm 2012, qua điều tra tiêu chí hộ nghèo giai đoạn 2011 - 2015, huyện Khánh Vĩnh còn 26% hộ nghèo, giảm 8,6 % so với năm 2011; hộ cận nghèo còn 1.771 hộ, chiếm 21,8%, giảm 0,9% so với năm 2011. Những tưởng, người dân sẽ vui mừng khi thoát nghèo, nhưng thực tế không phải vậy.

Nghịch lý trong công tác giảm nghèo

Thị trấn Khánh Vĩnh là địa phương xếp thứ 4 về kết quả giảm nghèo năm 2012 của huyện. Những ngày đầu năm 2013, chúng tôi đến nhờ ông Dương Đình Du - cán bộ phụ trách công tác thương binh xã hội của thị trấn Khánh Vĩnh giới thiệu một số gương thoát nghèo thì bị ông Du từ chối bởi “người dân không muốn thoát nghèo, vì thoát nghèo khiến họ không còn được thụ hưởng các chính ưu đãi, an sinh xã hội của Nhà nước”...

Đến xã Cầu Bà (xã có tỉ lệ hộ nghèo theo chuẩn mới còn 34%), tại nhà vợ chồng ông Hà Nguy (thôn Đá Bàn) - hộ vừa thoát nghèo năm 2012, vợ ông một mực từ chối, không chịu nhận là mình đã thoát nghèo. “Nhà tôi chỉ sống nhờ vào vài sào bắp, mì, không đủ ăn. Chồng tôi phải làm mướn mới đủ sống, không thoát nghèo được đâu”, vợ ông Nguy nói. 

Việc người dân ở huyện Khánh Vĩnh không muốn thoát nghèo không phải là chuyện cá biệt. Hầu hết các xã đều có tình trạng này. Bà Cao Thị Niền - cán bộ phụ trách công tác giảm nghèo xã Khánh Nam cho biết: “Cuối năm 2012, khi đi điều tra hộ nghèo, thấy hộ nào làm ăn khá giả, chúng tôi đưa vào danh sách thoát nghèo. Thế nhưng, họ đều không chấp nhận mà cứ nằng nặc muốn nằm trong diện hộ nghèo để được hưởng chính sách của Nhà nước. Chúng tôi đã tuyên truyền rất nhiều nhưng họ không chịu hiểu”. Qua giới thiệu của bà Niền, chúng tôi cũng gặp được tấm gương vươn lên thoát nghèo, đó là hộ bà Hồ Thị Loan ở thôn Hòn Dù. Bà Loan tâm sự: “Tôi nghĩ, mình cứ nghèo mãi để hưởng chế độ của Nhà nước thì cũng không nên. Vì vậy, tôi phải phấn đấu để thoát nghèo”.   

Cần giải pháp bền vững

Nhiều hộ dân ở Khánh Vĩnh có đời sống ổn định nhưng không muốn thoát nghèo. (Ảnh minh họa)

Những năm qua, các chủ trương, chính sách hỗ trợ hộ nghèo đã góp phần giúp đồng bào dân tộc thiểu số thoát nghèo. Hàng năm, tỷ lệ hộ nghèo của Khánh Vĩnh giảm khoảng 7 - 8%. Tuy nhiên, thực tế, việc thoát nghèo của người dân chưa được bền vững, tỷ lệ tái nghèo còn cao. Hiện nay, thu nhập của người dân chủ yếu vẫn dựa vào trồng mì, bắp, lúa, keo, mía, đậu... Khoảng cách chênh lệch giữa các hộ nghèo và cận nghèo, thoát nghèo không nhiều, rất dễ tái nghèo nếu chẳng may bị mất mùa hay nông sản rớt giá. Đây chính là lý do mà những hộ thoát nghèo luôn có sự so bì với các hộ nghèo khi không còn được hưởng các chế độ hỗ trợ của Nhà nước.

Để giảm tỷ lệ hộ nghèo một cách bền vững, chính quyền các xã, thị trấn nên có sự định hướng, giúp người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng hợp lý kết hợp với ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất, gieo trồng. Cùng với đó, tiếp tục thực hiện thêm nhiều mô hình sản xuất mới có hiệu quả kinh tế cao để người dân học tập và nhân rộng. Các ngành, các cấp chính quyền, đoàn thể cần thực hiện công tác dân vận một cách hiệu quả, sáng tạo để người dân không còn tư tưởng ỷ lại, không muốn thoát nghèo. Mặt khác, chính quyền các cấp cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ việc xét hộ nghèo để nâng cao ý thức tự giác của người dân... Bà Lê Thị Kim Liên - Phó Trưởng phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Khánh Vĩnh cho biết: “Để hạn chế tư tưởng ỷ lại vào Nhà nước của một bộ phận hộ dân, chúng tôi sẽ phối hợp với các cấp ủy địa phương, cơ quan, đoàn thể, tranh thủ uy tín của già làng, trưởng bản để tuyên truyền, vận động, giáo dục, nâng cao nhận thức cho nhân dân. Mặt khác, thường xuyên nêu gương những hộ tích cực làm ăn cũng như đưa ra phê bình, góp ý những hộ chưa tự giác để người dân tự kiểm điểm lẫn nhau, nhằm thay đổi tư duy nhận thức của các hộ này”.

KIM OANH