Hướng tới Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ VI tại tỉnh Khánh Hòa, năm 2026:

Nữ sinh người Chăm đưa văn hóa lên không gian số

Em Lưu Thùy Dương (dân tộc Chăm) - học sinh lớp 11A3, Trường THPT An Phước (xã Ninh Phước) là tấm gương tiêu biểu về tinh thần sáng tạo. Với niềm đam mê công nghệ và ý thức gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, Thùy Dương đã đưa những nét độc đáo của văn hóa Chăm, Raglai lên không gian số. Em là 1 trong 30 học sinh tiêu biểu được UBND tỉnh vinh danh tại Lễ kỷ niệm Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam (18-5) vừa qua.

Những thành tích nổi bật

Hành trình nghiên cứu ứng dụng công nghệ của Lưu Thùy Dương gắn liền với khát vọng gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Năm học 2023 - 2024, khi còn là học sinh Trường THCS Huỳnh Phước (xã Phước Hữu), em đoạt giải ba cấp THCS tại Cuộc thi Khoa học, kỹ thuật cấp tỉnh dành cho học sinh trung học do Sở Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) tổ chức với dự án “Nâng cao nhận thức của học sinh THCS trong việc bảo tồn hoa văn cổ trên thổ cẩm của dân tộc Chăm thông qua bảo tàng số”. Tiếp nối thành công đó, năm học 2025 - 2026, em giành giải nhì Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Khánh Hòa lần thứ XI với dự án “Xây dựng bảo tàng số giới thiệu văn hóa Chăm, Raglai hỗ trợ học tập môn Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và Giáo dục địa phương”.

Em Lưu Thùy Dương (thứ ba từ trái sang) và học sinh đoạt giải cuộc thi khoa học - kỹ thuật các cấp năm học 2025 - 2026 được khen thưởng.

Không chỉ đam mê công nghệ, Thùy Dương còn thể hiện tư duy sáng tạo và tinh thần khởi nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Năm học 2025 - 2026, em cùng bạn học Sử Thị Diễm My thực hiện dự án “Táo sấy bếp nhà - Đậm đà vị nắng”, đoạt giải ba tại vòng chung kết Cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” lần thứ VIII do Bộ GD-ĐT tổ chức. Cùng năm học này, Thùy Dương tiếp tục khẳng định năng lực học tập khi đoạt giải nhì môn Ngữ văn trong Kỳ thi chọn học sinh giỏi THPT do Sở GD-ĐT tổ chức. Trước đó, năm 2024, em được Hội đồng Đội Trung ương chọn là đại biểu tham gia Phiên họp giả định “Quốc hội trẻ em” lần thứ II.

Đưa văn hóa Chăm, Raglai lên không gian số

Chia sẻ về dự án “Xây dựng bảo tàng số giới thiệu văn hóa Chăm, Raglai hỗ trợ học tập môn Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và Giáo dục địa phương”, Thùy Dương cho biết, khu vực phía nam tỉnh là nơi sinh sống của đông đồng bào dân tộc thiểu số Chăm và Raglai, với kho tàng văn hóa truyền thống phong phú, giàu bản sắc. Với mong muốn thế hệ trẻ có cơ hội tiếp cận, tìm hiểu, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống; đồng thời hỗ trợ việc dạy - học môn Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và Giáo dục địa phương trở nên sinh động, hấp dẫn hơn, Thùy Dương đã nảy sinh ý tưởng xây dựng một bảo tàng số về văn hóa Chăm, Raglai. Dự án hướng đến việc tạo nguồn học liệu trực quan, giúp học sinh thuận lợi hơn trong quá trình tìm hiểu, khám phá các giá trị văn hóa truyền thống của 2 dân tộc. Đây cũng là cách để em góp phần bảo tồn, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc mình trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.

Em Lưu Thùy Dương.

Với sự hướng dẫn của giáo viên, Thùy Dương đã thu thập, hệ thống hóa dữ liệu về văn hóa Chăm và Raglai, gồm: Hình ảnh, video, hiện vật số hóa cùng các tư liệu liên quan đến trang phục truyền thống, nghề thủ công, chữ viết, âm nhạc, lễ hội, nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc... Trên cơ sở đó, em sử dụng phần mềm Artsteps để xây dựng bảo tàng thực tế ảo dưới dạng triển lãm 3D trực tuyến. Thông qua nền tảng này, người dùng có thể tham quan bảo tàng mọi lúc, mọi nơi bằng trình duyệt Internet. Trong không gian trưng bày ảo, các hình ảnh, video và tư liệu được sắp xếp khoa học, trực quan. Khi truy cập từng hiện vật hoặc tư liệu, người xem có thể đọc thông tin mô tả và nghe thuyết minh, qua đó dễ dàng tìm hiểu, trải nghiệm các giá trị văn hóa truyền thống một cách sinh động và thuận tiện.

Thùy Dương chia sẻ: “Dù không lưu giữ và trưng bày hiện vật thật, bảo tàng số vẫn bảo đảm giá trị nội dung thông qua việc số hóa, mô phỏng chân thực các hiện vật. Bảo tàng ảo có ưu thế về khả năng kết nối, chia sẻ và cập nhật dữ liệu, giúp người học tiếp cận kiến thức mọi lúc, mọi nơi. Ngoài ra, việc mở rộng nội dung, thay đổi hình thức trưng bày cũng được thực hiện nhanh chóng, thuận tiện hơn so với bảo tàng truyền thống”.

Em Lưu Thùy Dương (bên phải) tại vòng chung kết Cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” lần thứ VIII.

Từ thành công của dự án này, Thùy Dương dự định tiếp tục thực hiện dự án số hóa các bài ca dao, dân ca của đồng bào Chăm. Em mong muốn tận dụng sức mạnh của công nghệ và các nền tảng số để đưa những giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với thế hệ trẻ; qua đó góp phần nâng cao ý thức gìn giữ, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời quảng bá rộng rãi văn hóa Chăm đến với đông đảo công chúng.

LÂM ANH