Lặng lẽ một con đường

Bao năm qua, nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Đỗ Diên Khánh vẫn gắn bó với những chiếc máy ảnh chụp phim truyền thống, miễn nhiễm với cơn sốt máy ảnh kỹ thuật số. Anh cùng với số ít bạn hữu vẫn luôn tìm nét đẹp trong những sắc màu đen trắng.

 

Cũng phải đến hơn 5 năm, tôi mới gặp lại anh. Bởi từ ngày Đỗ Diên Khánh nhận lời làm hướng dẫn tour du lịch nhiếp ảnh cho Công ty Du lịch Lê Phong (TP. Hồ Chí Minh), anh thường xuyên vắng nhà. Thi thoảng gọi điện anh lại bảo đang ở Tây Bắc hướng dẫn du khách chụp hình ruộng bậc thang, lúc lại đang lang thang qua những bản làng Tây Nguyên hùng vĩ, hay sang tận Campuchia. Khi về Nha Trang, anh lại dành thời gian chăm sóc mảnh vườn của gia đình ở Diên Lạc, Diên Khánh, Khánh Hòa, ít đến những cuộc triển lãm nên gần mà như xa. 

 

Mấy năm gặp lại, Đỗ Diên Khánh vẫn vậy, quần bò, mũ kepi rất nghệ sĩ, chỉ có điều anh ngày càng trầm lặng hơn. Có cảm giác như anh ngày càng thu mình lại trong thế giới nghệ thuật của mình, những suy tư dường như đã được anh gửi vào trong tác phẩm. “Mỗi người một lựa chọn, tôi không kỳ thị chuyện dùng máy kỹ thuật số, nhưng đã trót mê máy phim mất rồi nên không thể dứt bỏ. Với tôi, nhiếp ảnh là nghệ thuật khoảnh khắc của cuộc sống, nên chụp ảnh phải chân thật tự nhiên”, Đỗ Diên Khánh  bày tỏ. 

 

Tác phẩm Trẻ em vùng cao.

 

Trong câu chuyện về ảnh, NSNA Đỗ Diên Khánh không ngại thổ lộ, ngày mới vào nghề anh chưa thấy hết giá trị của ảnh nghệ thuật đen trắng truyền thống. Giai đoạn đầu (1990 - 1995) cầm máy, tỷ lệ ảnh đen trắng chỉ chiếm 30% trong sáng tác của anh; 5 năm tiếp theo, tỷ lệ ảnh đen trắng chiếm 70%. Từ 1999 đến nay, anh đoạn tuyệt luôn với ảnh màu, để sống hết mình cho nghệ thuật nhiếp ảnh đen trắng. “Nhiếp ảnh đen trắng chỉ có 3 màu đen, trắng, xám nhưng lại có thể biểu đạt, diễn tả được màu sắc đa dạng của cuộc sống. Người nghệ sĩ hơn nhau chính là việc điều chỉnh sắc độ để tạo nên giá trị nghệ thuật cho bức hình” NSNA Đỗ Diên Khánh nhận định.  

 

Tác phẩm Bạn trầu.

 

Ở Nha Trang đã từng có khá nhiều người mở gallery ảnh, nhưng chỉ có gallery ảnh nghệ thuật của NSNA Long Thành và NSNA Đỗ Diên Khánh được đưa vào giới thiệu trong cuốn sách hướng dẫn du lịch Lonely planet. Ảnh của Đỗ Diên Khánh là những khuôn hình mộc mạc, đi sâu vào ngõ ngách cuộc sống, đồng cảm với thân phận con người. Anh có những bức ảnh giàu “tiếng nói” và gợi nhiều suy tư: một em bé vùng cao dùng than vẽ lên bức tường nham nhở những chiếc máy bay; hay ảnh về những người lao động… Điều làm tác phẩm của Đỗ Diên Khánh khác với những người cùng thời, đó là ảnh của anh luôn hướng đến sự vui tươi chứ không cố tình khai thác sự vất vả, buồn bã quá mức.  Điển hình, những tác phẩm về trẻ em vùng cao, nông thôn của anh luôn có những nụ cười rạng rỡ, ánh mắt hồn nhiên, trong trẻo. NSNA Đỗ Diên Khánh cho rằng: “Tôi không bao giờ muốn thể hiện những hình ảnh quá bi lụy trong tác phẩm của mình. Bởi nếu làm như vậy vô hình trung mình đang xúc phạm đến đời sống riêng tư của họ. Đó là cái tâm của người nghệ sĩ, mà có người vô tình quên đi”. Bên cạnh những bức hình về chân dung nhân vật, anh cũng có nhiều tác phẩm chụp về đề tài sinh hoạt, văn hóa truyền thống. Một chiếc áo tơi, chiếc cối xay lúa cũ kỹ… đều gợi cho anh cảm xúc để bấm máy. “Mỗi lần bấm máy, nếu không tạo ra được những bức ảnh nghệ thuật thì cũng là 1 tấm ảnh tư liệu để lưu giữ lại những đặc trưng của đời sống Việt Nam đang dần thay đổi”, Đỗ Diên Khánh chia sẻ. 

 

Những năm gần đây, anh không còn mặn mà với việc gửi tác phẩm dự thi trong nước cũng như quốc tế. Bởi suy cho cùng giải thưởng không phải là tất cả. Những tác phẩm mới sáng tác anh treo ở gallery, đưa lên trang web cá nhân để chia sẻ với những ai yêu mến ảnh nghệ thuật đen trắng… Gắn bó với nhiếp ảnh trên 25 năm, NSNA Đỗ Diên Khánh có một số lượng tác phẩm không hề nhỏ. Trong đó, có nhiều bức được giải thưởng trong nước và quốc tế, nhưng đến nay Đỗ Diên Khánh chỉ mới một lần tổ chức triển lãm tại Nhật Bản cùng với NSNA Hoài Linh (Hà Nội) và Bá Hân (TP. Hồ Chí Minh) trong chương trình tuần nhiếp ảnh Việt Nam. Chính vì vậy, anh mong muốn một ngày nào đó sẽ tổ chức triển lãm cá nhân tại Nha Trang.

 

THÀNH NGUYỄN