Những công cụ hạ giá dầu của Tổng thống Trump khi chiến sự Iran chưa kết thúc

Giới chuyên gia cho rằng khi chiến tranh tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung năng lượng, Tổng thống Mỹ có rất ít công cụ hiệu quả để nhanh chóng kéo giá dầu xuống.

Tàu thương mại neo đậu ngoài khơi bờ biển thành phố Dubai, UAE khi hệ thống hàng hải bị gián đoạn tại eo biển Hormuz, ngày 2/3/2026. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN

Khi chiến tranh với Iran khiến giá dầu toàn cầu tăng vọt và giá xăng tại Mỹ leo thang, chính quyền của Tổng thống Trump đang tìm cách giảm áp lực chi phí nhiên liệu đối với người tiêu dùng và tránh phản ứng tiêu cực từ cử tri.

Tuy nhiên, theo tờ New York Times, các chuyên gia năng lượng cho rằng các tổng thống Mỹ từ lâu đã rút ra một bài học khó khăn kể từ cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970: khi giá dầu toàn cầu bắt đầu tăng mạnh, rất khó để bảo vệ người dân khỏi tác động của nó.

Các nhà hoạch định chính sách đã thảo luận nhiều biện pháp nhằm giảm giá xăng trong nước, bao gồm sử dụng kho dự trữ dầu chiến lược, hạn chế xuất khẩu nhiên liệu của Mỹ hoặc tạm thời đình chỉ thuế xăng.

Tuy vậy, nếu xung đột với Iran chưa chấm dứt, các giải pháp nhanh chóng gần như không tồn tại.

Bob McNally, cựu cố vấn năng lượng cho cựu Tổng thống George W. Bush và hiện là Chủ tịch công ty nghiên cứu Rapidan Energy Group, cho rằng khi chiến tranh tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung năng lượng, tổng thống Mỹ có rất ít công cụ hiệu quả để nhanh chóng kéo giá dầu xuống.

Eo biển Hormuz – nút thắt của thị trường dầu

Giá dầu tăng mạnh trong cuộc xung đột hiện nay chủ yếu do giao thông tàu chở dầu qua Strait of Hormuz bị tê liệt. Tuyến đường biển hẹp nằm ngoài khơi phía nam Iran này thường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu cùng một lượng lớn khí tự nhiên.

Do dầu được giao dịch trên thị trường toàn cầu, cú sốc nguồn cung này nhanh chóng khiến giá xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay tại Mỹ tăng theo.

Các chuyên gia cho rằng chỉ khi hoạt động vận chuyển tàu dầu qua eo biển Hormuz trở lại bình thường – hoặc chiến tranh kết thúc, hoặc Iran không còn khả năng đe dọa tàu thuyền – thì giá năng lượng mới có thể giảm đáng kể.

Rory Johnston, nhà sáng lập công ty phân tích thị trường Commodity Context, gọi đây là “cú sốc nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu”.

Kể từ khi chiến sự bắt đầu, giá dầu thô quốc tế đã tăng khoảng một phần ba, có thời điểm dao động quanh mức 100 USD/thùng. Giá xăng tại Mỹ cũng tăng khoảng 17%, lên trung bình khoảng 3,5 USD/gallon – mức cao nhất kể từ năm 2024.

Những biện pháp mà Washington đang cân nhắc

Tổng thống Trump đã họp với các cố vấn để tìm cách hạ chi phí năng lượng. Một số phương án được thảo luận gồm tạm miễn thuế nhiên liệu liên bang hoặc hạn chế xuất khẩu dầu của Mỹ.

Cho đến nay, các quan chức chính quyền Trump vẫn cho rằng cú sốc năng lượng chỉ mang tính tạm thời và cuộc chiến tại Iran sẽ sớm kết thúc.

Ông Trump tuyên bố rằng chiến dịch quân sự sẽ “chấm dứt mối đe dọa này một lần và mãi mãi”, từ đó giúp giá dầu và khí đốt giảm xuống cho các gia đình Mỹ.

Ông cũng cảnh báo rằng nếu Iran tiếp tục cản trở dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz, Mỹ sẽ đáp trả mạnh mẽ hơn nữa.

Kho dự trữ dầu chiến lược – giải pháp nhưng không đủ

Một trong những biện pháp nhanh nhất mà Mỹ có thể áp dụng là giải phóng dầu từ kho Dự trữ Nhiên liệu Chiến lược, nơi dự trữ dầu thô cho các tình huống khẩn cấp.

Các quốc gia khác cũng có kho dự trữ chiến lược riêng, nhưng nhóm các nước công nghiệp phát triển G7 hiện chưa quyết định phối hợp giải phóng nguồn dự trữ.

Kho dự trữ của Mỹ hiện chứa khoảng 415 triệu thùng dầu và có thể cung cấp tối đa khoảng 4,4 triệu thùng mỗi ngày. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn rất nhiều so với khoảng 20 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu mỏ từng đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày trước khi chiến tranh nổ ra.

Ngay cả khi giải phóng dầu dự trữ, hiệu quả cũng có thể hạn chế. Năm 2022, chính quyền Tổng thống Joe Biden từng xả khoảng 1 triệu thùng dầu mỗi ngày trong 180 ngày sau khi chiến tranh Ukraine bùng nổ, nhưng giá dầu vẫn duy trì trên 100 USD/thùng trong phần lớn năm đó.

Một số đề xuất có thể gây tranh cãi mạnh mẽ

Thượng nghị sĩ Mark Kelly đã đề xuất tạm đình chỉ thuế xăng liên bang – khoảng 18,4 cent mỗi gallon. Tuy nhiên, biện pháp này cần Quốc hội thông qua và có thể làm giảm nguồn ngân sách dành cho hệ thống đường cao tốc.

Một phương án mạnh tay hơn là tạm thời hạn chế xuất khẩu dầu của Mỹ. Lệnh cấm xuất khẩu dầu từng tồn tại trong nhiều thập kỷ trước khi được dỡ bỏ vào năm 2015 khi sản lượng dầu đá phiến của Mỹ bùng nổ.

Hiện Mỹ xuất khẩu hơn 10 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu mỗi ngày. Nếu buộc các nhà sản xuất giữ nhiều dầu hơn trong nước, giá trong nước có thể giảm tạm thời do nguồn cung dư thừa.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng biện pháp này có thể làm gián đoạn hoạt động của các nhà máy lọc dầu, gây thiệt hại cho các đối tác thương mại của Mỹ ở châu Âu và Mỹ Latinh, đồng thời làm xáo trộn toàn bộ ngành công nghiệp dầu mỏ Mỹ.

Nguy cơ giá dầu còn tăng cao hơn

Trong tuần qua, giao thông tàu chở dầu qua eo biển Hormuz đã giảm mạnh. Khoảng 10 tàu đã bị tấn công trong các cuộc giao tranh, khiến nhiều công ty vận tải biển ngừng hoạt động qua khu vực này.

Chính quyền Tổng thống Trump đã đưa ra kế hoạch trị giá 20 tỷ USD nhằm hỗ trợ chi phí bảo hiểm cho các tàu đi qua tuyến đường này, nhưng các chuyên gia cho rằng biện pháp đó khó có thể trấn an các chủ tàu lo ngại nguy cơ bị tấn công bằng máy bay không người lái của Iran.

Trong khi đó, Saudi Arabia và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất đang cố gắng chuyển một phần dầu qua các đường ống dẫn tới Biển Đỏ, nhưng công suất dự phòng chỉ bù đắp được một phần nhỏ lượng dầu bị gián đoạn.

Nếu eo biển Hormuz vẫn bị đóng trong nhiều tháng, giá dầu thô có thể tăng lên tới 135 USD/thùng, theo dự báo của công ty nghiên cứu năng lượng Rystad Energy.

Theo TTXVN