Nuôi biển công nghệ cao:

Hiệu quả từ các mô hình thí điểm

Việc nhân rộng mô hình thí điểm nuôi biển công nghệ cao (CNC) trên địa bàn tỉnh đã mang lại hiệu quả rõ nét về kinh tế và môi trường. Tuy nhiên, để nuôi biển xa bờ phát triển bền vững, các hộ nuôi vẫn rất cần sự hỗ trợ. 

Kết quả tích cực

Sau thành công của mô hình thí điểm nuôi biển CNC tại vùng biển mở Cam Lập (xã Nam Cam Ranh) giai đoạn 2023 - 2024, đầu năm 2025, tỉnh tiếp tục nhân rộng mô hình với sự tài trợ của Quỹ Thiện Tâm (Tập đoàn Vingroup), hỗ trợ 70 hộ nuôi biển CNC bằng lồng HDPE tại 4 vùng quy hoạch nuôi biển của tỉnh gồm: Hòn Nội (xã Cam Lâm); Đầm Bấy (phường Nha Trang); vùng quy hoạch nuôi biển thuộc các phường Đông Ninh Hòa, Nam Ninh Hòa; vùng quy hoạch nuôi biển thuộc các xã Đại Lãnh, Vạn Hưng. Đến nay, 50 hộ được lựa chọn tham gia mở rộng mô hình, trong đó 29 hộ đã hạ thủy lồng, ương và nuôi thương phẩm.

Gia đình ông Võ Lâm Đồng nuôi cá chim vây vàng trong lồng HDPE tại vùng nuôi Hòn Nội (xã Cam Lâm).

Thực tế cho thấy, tham gia mô hình thí điểm đã giúp các hộ nâng cao năng suất, sản lượng nuôi. Cá nuôi tại các vùng biển hở có chất lượng nước tốt nên sinh trưởng, phát triển tốt. Điển hình như: Tại Đầm Bấy, sản lượng đợt đầu đạt 36,5 tấn cá chim vây vàng, tỷ lệ sống hơn 85%, lợi nhuận đạt khoảng 1,7 tỷ đồng - tương ứng 485 triệu đồng/lồng, tỷ suất lợi nhuận trung bình 40%. Ở Hòn Nội, dù điều kiện hậu cần khó khăn và là vụ đầu tiếp cận công nghệ, lượng cá chim vây vàng thả nuôi ít nhưng tỷ lệ sống cao, cá sinh trưởng nhanh, các hộ vẫn có lãi. Tại Bãi Giông (phường Đông Ninh Hòa), cá đã đạt kích cỡ thương phẩm (khoảng 0,5kg/con), tỷ lệ sống khoảng 80%; dự kiến sản lượng 6 tấn/1 lồng nuôi; còn tại Mũi Cổ Cò (xã Đại Lãnh) có 10 lồng nuôi của 5 hộ dân đang ương nuôi cá giống, chuẩn bị thả nuôi đồng loạt.

Theo ông Phương Minh Nam - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh, nuôi biển CNC với lồng HDPE trên các vùng biển xa bờ không chỉ chịu được sóng gió lớn, giảm thiểu rủi ro, thiệt hại do thiên tai, mà còn giúp rút ngắn thời gian nuôi từ 1 đến 1,5 tháng so với lồng gỗ truyền thống nhờ môi trường nước biển hở sạch, giúp cá sinh trưởng nhanh và ít dịch bệnh. Ngoài ra, nuôi biển CNC bằng lồng HDPE còn giúp bảo vệ môi trường, chấm dứt tình trạng rác thải từ phao xốp và lồng gỗ truyền thống.

Cần thêm trợ lực 

Mặc dù đạt kết quả bước đầu rất khả quan, nhưng quá trình nuôi biển xa bờ của các hộ dân tham gia mô hình thí điểm vẫn đang gặp một số khó khăn. Ông Võ Lâm Đồng - Giám đốc HTX Nuôi biển CNC Hòn Nội, xã Cam Lâm, chia sẻ: “Qua vụ đầu nuôi thử nghiệm, HTX đối mặt với rất nhiều khó khăn, thử thách về điều kiện thời tiết, khoảng cách địa lý vùng nuôi, thiếu cầu cảng, phương tiện vận chuyển, thiếu kho chứa thực phẩm, vật tư trên biển... khiến chi phí đầu tư nuôi cao. Do đó, chúng tôi rất mong tỉnh quan tâm sớm đầu tư hạ tầng cho các vùng nuôi biển CNC, nhất là cầu cảng phục vụ nuôi biển CNC tại Hòn Nội và tổ chức khoanh vùng, đánh dấu vùng nuôi...”. Còn ông Vũ Khắc Mười - người nuôi tại khu vực Đầm Bấy kiến nghị, tỉnh sớm ban hành bộ tiêu chuẩn kỹ thuật lồng bè phù hợp với từng vùng biển, đồng thời hỗ trợ chính sách bảo hiểm đối với thủy sản nuôi và đơn giản hóa thủ tục thành lập HTX nhằm hình thành chuỗi liên kết sản xuất bền vững, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc của các thị trường xuất khẩu.

Để hỗ trợ phát triển nuôi biển CNC, tỉnh đang hoàn thiện cơ chế, chính sách chuyển đổi lồng bè nuôi biển từ vật liệu truyền thống sang vật liệu mới; ban hành các chính sách hỗ trợ bảo hiểm, ưu đãi về tín dụng, giao khu vực biển; đồng thời đầu tư hạ tầng vùng nuôi như: Hệ thống mốc ranh giới, neo lồng bè và một số hạng mục phụ trợ khác. Bên cạnh đó, UBND tỉnh cũng đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Sở Tài chính, các đơn vị liên quan rà soát, tham mưu phương án xây dựng cầu đò phục vụ vận chuyển vật tư, sản phẩm cho vùng Hòn Nội.

Theo ông Võ Văn Công - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, nuôi trồng thủy sản gần bờ đang chịu áp lực ô nhiễm ngày càng lớn. Để bảo đảm không gian phát triển các ngành kinh tế biển, tỉnh đang sắp xếp lại vùng nuôi, đẩy mạnh phát triển nuôi biển CNC theo hướng ra xa bờ. Việc nhân rộng thành công mô hình thí điểm nuôi biển CNC sẽ góp phần quan trọng vào thực hiện Đề án Thí điểm nuôi biển CNC tại Khánh Hòa đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Tỉnh mong muốn các nhà khoa học, doanh nghiệp quan tâm, đồng hành trong liên kết, đầu tư, ứng dụng công nghệ, kỹ thuật hiện đại và thiết bị phụ trợ, từng bước phát triển ngành nuôi biển phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa, hiện đại, bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế và đóng góp vào tăng trưởng của địa phương.

HẢI LĂNG