Khơi dậy niềm đam mê khám phá khoa học biển

Nhân Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam (18-5), Ngày Quốc tế Bảo tàng (18-5) và hướng tới kỷ niệm 51 năm ngày thành lập Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (20-5-1975 - 20-5-2026), ngày 18-5, Bảo tàng Hải dương học tổ chức chương trình “Bảo tàng Open Day”, mở cửa miễn phí khu vực nghiên cứu sinh vật biển, mang đến cho khách tham quan cơ hội khám phá quy trình nghiên cứu, sinh sản cá Nemo, nuôi san hô và các hoạt động khoa học, công nghệ phía sau bảo tàng.

Chương trình thu hút khoảng 70 người đăng ký tham gia, trong đó có nhiều học sinh, phụ huynh và du khách yêu thích khám phá đại dương. Điểm nhấn của hoạt động là tham quan quy trình sinh sản cá khoang cổ Nemo và khu vực nuôi san hô.

Nhiều bạn nhỏ thích thú khi khám khá khu vực nuôi cá Nemo tại Bảo tàng Hải dương học.

Hoạt động nghiên cứu sinh sản cá khoang cổ Nemo được Bảo tàng Hải dương học triển khai từ năm 2010. Riêng từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã nhân nuôi thành công khoảng 7.000 cá thể với đầy đủ các giai đoạn phát triển như: Cá bố mẹ, trứng, cá con từ 25 ngày tuổi đến vài tháng tuổi.

Cá Nemo được nghiên cứu, sinh sản tại Bảo tàng Hải dương học.

Nguồn cá bố mẹ được nhóm nghiên cứu thu thập từ vùng biển Trường Sa của Việt Nam. Sau quá trình nghiên cứu và thuần dưỡng, các nhà khoa học đã cho sinh sản thành công cá khoang cổ Nemo trong điều kiện nhân tạo với nhiều giai đoạn phát triển khác nhau, từ trứng, cá con đến cá trưởng thành.

Dòng cá Nemo đột biến.

Tiến sĩ Trương Sĩ Hải Trình - Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Thông tin và Truyền thông Viện Hải dương học cho biết, chương trình “Bảo tàng Open Day” được tổ chức nhằm giúp công chúng hiểu hơn về các hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và kỹ thuật thuần dưỡng, nuôi sinh vật biển phía sau hoạt động trưng bày của bảo tàng. Theo ông Trình, việc sinh sản thành công cá Nemo không chỉ phục vụ tham quan, trưng bày, mà còn góp phần cung cấp nguồn cá cho thị trường trong nước và xuất khẩu. Qua đó, giảm áp lực khai thác ngoài tự nhiên và hỗ trợ bảo tồn các loài sinh vật biển quý hiếm.

Du khách tham quan các loài sinh vật biển trong chương trình "Bảo tàng Open Day".

Bên cạnh cá Nemo, khu vực nuôi san hô cũng nhận được nhiều sự quan tâm của khách tham quan. Từ năm 2021, Bảo tàng Hải dương học bắt đầu thí nghiệm nuôi san hô cứng và san hô mềm với nguồn mẫu thu thập được từ vịnh Nha Trang nhằm nghiên cứu khả năng thích nghi, mức độ sinh trưởng và bảo tồn hệ sinh thái biển. Tiến sĩ Trương Sĩ Hải Trình cho biết: "San hô dù chỉ chiếm khoảng 1% diện tích đại dương nhưng lại là nơi cư trú của khoảng 25% sinh vật biển. Vì vậy, việc nghiên cứu và bảo vệ hệ sinh thái san hô có vai trò đặc biệt quan trọng đối với môi trường biển".

San hô được nuôi thành công tại Bảo tàng Hải dương học.

Không chỉ được tận mắt quan sát phòng thí nghiệm và quy trình kỹ thuật nuôi sinh vật biển, nhiều em nhỏ còn hào hứng khi được tiếp cận kiến thức khoa học thông qua hoạt động trải nghiệm thực tế. Em Vũ Hoàng Mắt Thương, học sinh lớp 3 Trường Tiểu học Tân Lập 1 (phường Nha Trang) cho biết, nhờ chuyến tham quan mà em hiểu hơn về thế giới sinh vật dưới biển. “Nếu chúng ta bảo vệ môi trường biển thì các loài cá và sinh vật biển sẽ sinh sản, phát triển nhiều hơn”, em Thương chia sẻ.

Em Vũ Hoàng Mắt Thương được mẹ đưa đi tham quan tại Bảo tàng Hải dương học.

Trong khi đó, bạn trẻ Huỳnh Nguyễn Hoàng Phúc (xã Diên Khánh) cho biết, đây là lần đầu tiên được tham quan khu vực nuôi san hô và cá Nemo tại bảo tàng. Những kiến thức thực tế giúp bạn hiểu hơn về tầm quan trọng của việc bảo vệ hệ sinh thái biển. “Sau hôm nay em sẽ chia sẻ với bạn bè, người thân để mọi người hiểu và yêu thích hơn các sinh vật biển ở Nha Trang. Em nghĩ các bạn trẻ nên cùng nhau bảo vệ môi trường biển bằng những việc nhỏ như thu gom rác trên bãi biển”, Hoàng Phúc nói.

Nhiều du khách hào hứng khi tham gia chương trình "Bảo tàng Open Day".

Thông qua chương trình “Bảo tàng Open Day”, Bảo tàng Hải dương học không chỉ lan tỏa kiến thức khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến cộng đồng, mà còn góp phần khơi dậy niềm đam mê khám phá khoa học biển, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và gìn giữ hệ sinh thái biển cho thế hệ trẻ.

Nhóm nghiên cứu tại Bảo tàng Hải dương học cho biết, nhằm giảm áp lực khai thác ngoài tự nhiên, bên cạnh nghiên cứu và bảo tồn nguồn gen, cá Nemo còn được nhân giống, sinh sản và cung cấp ra thị trường trong và ngoài nước. Hiện nay, cá Nemo thường có giá khoảng 45.000 đồng/con; trong khi các dòng đột biến có giá từ 200.000 đồng đến vài triệu đồng/con. Dự kiến trong năm nay, đơn vị sẽ cho sinh sản khoảng 10.000 cá thể Nemo.

THÁI NGỌC HUY