Kính thuốc, thị trường lớn không kiểm soát

Theo một thống kê chưa đầy đủ, hiện nay trên địa bàn TP. Nha Trang có khoảng 30 cửa hiệu bán kính thuốc, tập trung chủ yếu ở đường Thống Nhất và Phan Bội Châu...

Theo một thống kê chưa đầy đủ, hiện nay trên địa bàn TP. Nha Trang có khoảng 30 cửa hiệu bán kính thuốc, tập trung chủ yếu ở đường Thống Nhất và Phan Bội Châu. Điều dễ nhận thấy là hầu hết các cửa hiệu này có vẻ ngoài rất khang trang, kèm theo đó là những dòng quảng cáo hấp dẫn như: Đo mắt, ráp kính qua hệ thống tự động Nhật Bản, đo mắt chính xác, thử kính nhanh chóng, đo thị lực, mài tròng kính bằng máy điện tử… Do chưa có sự quản lý của Nhà nước về mặt chuyên môn nên hiện nay hoạt động của thị trường kính thuốc khá thoải mái và vô tư theo kiểu mạnh ai nấy bán, mạnh ai nấy mua…

Khách hàng mua kính tại hiệu kính Quốc Huy.

Kính thuốc giữ một vai trò quan trọng trong cuộc sống của con người, đặc biệt là người mắc tật khúc xạ như cận thị, viễn thị, loạn thị… Với những người này, chiếc kính là vật bất ly thân. Sử dụng kính không đúng sẽ gây ra nhiều tổn hại cho mắt, tăng độ khúc xạ, tốn kém chi phí mua kính… Quan trọng như vậy nhưng điều đáng nói là suốt thời gian qua và cho đến thời điểm này, thị trường kính thuốc vẫn là một thị trường bỏ ngỏ, không có sự quản lý của Nhà nước về mặt chuyên môn. Để tồn tại, các hiệu kính phải tự thân vận động theo kiểu “hồn ai nấy giữ”. Trong cuộc cạnh tranh ấy, việc tạo dựng một thương hiệu uy tín đối với khách hàng là điều không đơn giản. Chủ hiệu kính Quốc Huy cho biết gia đình anh đã phải mất 16 năm để khẳng định niềm tin đối với khách hàng. Phương châm kinh doanh của Quốc Huy là sản phẩm phải có chất lượng, đảm bảo “tiền nào của nấy”. Là hiệu kính lớn ở Nha Trang, những năm qua, Quốc Huy không ngừng đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại phục vụ cho việc đo mắt, làm kính. Hiện nay, chiếc máy mài kính trị giá 16.000 USD của Quốc Huy là một trong số vài chiếc ít ỏi ở Việt Nam. Ông chủ cửa hiệu này cũng là người rất chịu khó học hỏi nâng cao tay nghề bằng cách tự bỏ tiền vào TP. Hồ Chí Minh (TP.HCM) tham dự các khóa đào tạo về kỹ thuật đo mắt, làm kính.

Một thực tế là hiện nay, hầu hết nhân viên làm việc tại các cửa hiệu kính thuốc ở Nha Trang đều chưa được đào tạo về chuyên ngành Mắt. Đa số họ chỉ làm việc theo kinh nghiệm. Đây là thực tế đáng lo ngại đối với người tiêu dùng. Có nhiều khách hàng trước khi mua kính đã cẩn thận đến BS mắt để kiểm tra, nhưng khi mua kính vẫn phải theo “chỉ định” của hiệu kính. Thực tế cũng có một vài cửa hiệu treo biển gắn tên BS, nhưng BS có mặt ở cửa hiệu hay không khách hàng không thể biết được. Hiện nay, nhu cầu về kính thuốc rất lớn. Theo tính toán của một BS chuyên khoa Mắt: có khoảng 20 - 25% người dân thành phố đang mắc các tật về khúc xạ và khoảng 5 - 7% người thuộc diện nghi ngờ bị tật này. Và điều ai cũng dễ dàng nhận thấy là có gần 30% người dân sống ở thành phố dùng kính để bảo vệ mắt. Bên cạnh đó, nhu cầu về kính thời trang, kính râm chống bụi, chống nắng… cũng ngày càng tăng mạnh do ô nhiễm môi trường. Trong khi đó nguồn mắt kính cung cấp cho thị trường hiện nay có từ rất nhiều nguồn: hàng nhập chính thức từ Hàn Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Trung Quốc, hàng trôi nổi không rõ xuất xứ, hàng xách tay và hàng giá rẻ sản xuất tại Việt Nam. Hiện nay, gọng kính và tròng kính hàng hiệu chính thức vào Việt Nam có hơn 40 nhãn hiệu khác nhau. Trong đó Công ty An Trần và An Thái Bình (TP.HCM) đang nắm giữ quyền phân phối gần 30 hiệu của các tập đoàn lớn có tên hiệu khá nổi tiếng của Pháp, Ý, Mỹ, Tây Ban Nha… như Ray Ban, Oliver, Giorgio, Arimani… Tuy nhiên, hàng hiệu chính thức chỉ chiếm chưa đến 5% lượng tiêu thụ trên thị trường, phần hàng hiệu còn lại được làm giả từ Trung Quốc, Hồng Kông. Theo kinh nghiệm của hiệu kính Quốc Huy, để tránh mua lầm hàng giả, hàng kém chất lượng, khi mua kính hàng hiệu, khách hàng nên chọn những mặt hàng có đính tem chống hàng giả hoặc có thẻ bảo hành của Công ty. Một số loại cao cấp có chế độ bảo hành trên toàn thế giới. Thực tế cũng cho thấy cùng một loại kính nhưng đôi khi giá cả rất khác nhau do chất lượng khác nhau mà điều này chỉ có chủ hiệu kính mới biết. Còn người tiêu dùng lâu lâu mới đi mua kính thì khó mà biết được. Ví dụ tròng kính đảm bảo tốt cho mắt giá phải từ 100.000 - 200.000 đồng, nhưng tròng do cơ sở tư nhân sản xuất tại TP.HCM giá chỉ có vài chục ngàn đồng. Hay hai gọng kính nhìn không khác nhau là mấy nhưng giá chênh nhau đến 5 - 7 lần. Chỉ cần ưu điểm vượt trội như vị trí kinh doanh đẹp, hàng hóa phong phú, nhiều chủng loại, nhiều tiệm kính có thể bán một chiếc kính giá từ 150.000 - 200.000 đồng trong khi thực chất chiếc kính đó chỉ có giá từ 30.000 - 50.000 đồng. Chính vì vậy, với thị trường kính hiện nay, việc trông chờ vào kinh nghiệm và đạo đức nghề nghiệp của người bán kính là điều mà người mua kính phải chấp nhận.

Kiểm tra thị lực cho bệnh nhân tại khoa Mắt Bệnh viện Đa khoa tỉnh.

Theo Dược sĩ Mai Thị Thanh, Phó Giám đốc Sở Y tế, sau một thời gian dài thả nổi thị trường kính thuốc, Pháp lệnh Hành nghề y dược tư nhân ra đời tháng 6-2003 có đề cập đến vấn đề này. Sau Pháp lệnh, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 103 ngày 12-9-2003 quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh. Bộ Y tế cũng đã có Thông tư số 1 ngày 6-1-2004 hướng dẫn thi hành Nghị định của Chính phủ. Theo đó, người đứng đầu cơ sở dịch vụ kính thuốc phải có các bằng cấp sau: bằng tốt nghiệp trung học chuyên nghiệp y trở lên và đã có thời gian làm công việc chuyên môn tại cơ sở chuyên khoa mắt từ 2 năm trở lên, có chứng chỉ về trang thiết bị y tế (thiết bị đo kiểm, chẩn đoán tật khúc xạ mắt) do cơ sở được Bộ Y tế chỉ định đào tạo và cấp. Thời hạn để các cơ sở dịch vụ kính thuốc chuẩn bị những điều kiện này là ngày 31-1-2005. “Sau thời hạn trên, chúng tôi sẽ tiến hành kiểm tra, cơ sở nào không đủ điều kiện mà vẫn hoạt động sẽ có biện pháp xử lý”, Dược sĩ Thanh cho biết.

Về phía các cửa hiệu kính thuốc, đa số đồng tình với chủ trương trên và mong muốn ngành Y tế sớm mở các khóa đào tạo để giúp các cơ sở có điều kiện học tập, đạt được chứng chỉ cần thiết. Riêng người tiêu dùng lại có mong muốn khác, đó là các cơ sở y tế có chuyên khoa mắt của Nhà nước nên mở thêm dịch vụ kính thuốc để những người có nhu cầu sau khi kiểm tra mắt tại cơ sở y tế có thể làm kính một cách thuận lợi, dễ dàng.

HẢI YẾN - BÍCH KHUÊ