Trại chăn nuôi Suối Dầu:hơn một thế kỷ phục vụ sự nghiệp nghiên cứu khoa học

Nằm cách Nha Trang 20km về hướng Nam, Trại chăn nuôi Suối Dầu có lịch sử hơn 100 năm tồn tại và phát triển. Đây là nơi cung cấp súc vật thí nghiệm lớn nhất khu vực Đông Nam Á. Trại do Bác sĩ A.Yersin thành lập năm 1896…

°Từ cánh đồng hoang

Năm 1895, Bác sĩ Yersin đến Khánh Hòa lập nghiệp. Lúc đó, Nha Trang còn là bãi cát trắng mênh mông, người dân chủ yếu sống bằng nghề chài lưới, tập trung ở doi đất phía Nam cửa sông Cái, gọi là xóm Cồn. Tháng 9-1895, sau khi Phòng thí nghiệm Yersin (nay là Viện Pasteur Nha Trang) được thành lập, Bác sĩ Yersin nghĩ ngay đến việc lập trại nuôi ngựa, bởi ngựa là loài vật được chọn để dùng trong việc sản xuất huyết thanh chống dịch hạch. Ban đầu, ngựa được nuôi ở gần Thành Diên Khánh. Ở đây sẵn cỏ, lúa, nhưng không có đất trống để lập trại và làm đồng cỏ. Sau một thời gian ngắn tìm kiếm, Bác sĩ Yersin đã chọn được đất tại Suối Dầu. Lúc này, Suối Dầu còn là một cánh rừng hoang, cây cối rậm rạp - chủ yếu là cây dầu rái - thuộc địa phận làng Xuân Phú và Khánh Xuân (Diên Khánh). Với số tiền khiêm tốn của mình và của 2 bạn đồng nghiệp là Roux và Calmette góp lại, cộng với sức chịu đựng dẻo dai để vượt qua những khó khăn, vất vả trong quá trình khai hoang, Bác sĩ Yersin đã biến dần cánh đồng hoang thành một cánh đồng phì nhiêu, xanh rờn bắp, lúa, thuốc lá… với những bầy ngựa, dê, cừu, trâu, bò… Từ chỗ chỉ nuôi súc vật và trồng ngũ cốc, sau một thời gian, nhận thấy đất Suối Dầu thích hợp với cây cao su, Bác sĩ Yersin đã bỏ công khai thác giống cây này. Đến năm 1905, Suối Dầu đã trồng được 30 ha cao su và bắt đầu lấy mủ. Năm 1914, diện tích trồng cao su ở Suối Dầu lên đến 307 ha trên 1.200 ha đất trồng tỉa. Số súc vật (ngựa, trâu, bò, dê, cừu) lên đến 1.500 - 2.000 con. Có thể nói, cuối năm 1914, Suối Dầu đã trở thành một trang trại hoàn chỉnh.

°Suối dầu hôm nay

Đến Suối Dầu vào một ngày giữa tháng Ba, khi cơn mưa đầu mùa hạ vừa dứt hạt, chúng tôi không khỏi cảm phục trước những gì người xưa để lại. Trải bao biến cố lịch sử, Suối Dầu hôm nay cũng có nhiều đổi khác. Con đường vào trại thơ mộng với 2 hàng bạch đàn xanh tươi, vi vu trong gió. Ngay cổng trại, bức tượng Bác sĩ Yersin bán thân uy nghi giữa một công viên nhỏ với liễu nẻ, với hoa mười giờ đỏ thắm. Xa xa, những dãy nhà mới xây, ngói đỏ, thấp thoáng những dãy chuồng ngựa, cánh đồng mía, cỏ… Kỹ sư Trần Văn Tửu - Phụ trách trại - cho biết: Hiện nay, diện tích trại đã thu hẹp lại chỉ còn 125 ha, trong đó có 10 ha rừng cao su từ thời Bác sĩ Yersin. Trại là đơn vị trực thuộc Viện Vắc xin và các chế phẩm sinh học (Bộ Y tế) có cơ sở tại Nha Trang. Nhiệm vụ chính của trại là chăn nuôi súc vật, cung cấp nguyên liệu cho việc sản xuất huyết thanh, vắc xin phòng chống các bệnh bạch hầu, ho gà, uốn ván, dại, rắn cắn, trực trùng mủ xanh… Xuất phát từ nhu cầu hoạt động của Viện Vắc xin, hiện nay, trại chỉ tập trung nuôi 4 loại súc vật: ngựa, thỏ, chuột lang, chuột bạch. Với đàn ngựa hơn 300 con, mỗi năm trại cung cấp từ 7.000 - 10.000 lít huyết thanh thô. Số lượng chuột, thỏ, chuột bạch khoảng 5.000 con, mỗi năm cung cấp khoảng 100.000 con phục vụ việc kiểm định vắc xin. Hoạt động của trại là một dây chuyền khép kín từ cánh đồng cỏ, mía, bãi chăn thả đến chuồng trại, nhà chế biến thức ăn cho súc vật và xưởng sản xuất phân vô cơ vi sinh. Bình quân một ngày, trại tự cung cấp hơn 3 tấn cỏ, 2 tấn thức ăn tinh (chế biến thành viên từ lúa, bắp, đậu) cho thỏ, chuột và ngựa. Xưởng sản xuất phân vô cơ vi sinh mỗi ngày cung cấp khoảng 30 tấn phân cho các chương trình rau sạch, hoa Đà Lạt…

Với đội ngũ cán bộ công nhân viên (CBCNV) 90 người, những năm qua, Trại chăn nuôi Suối Dầu luôn hoàn thành nhiệm vụ được giao, trở thành nơi cung cấp hậu cần tin cậy cho Viện Vắc xin. Trong số CBCNV của trại, nhiều người đã có thời gian dài gắn bó với việc chăn nuôi súc vật. Ở khu vực nuôi chuột lang, chị Lê Thị Phước Hương - người đã hơn 20 năm làm việc tại trại - tâm sự: “Chuột lang là giống chuột đẹp. Chúng mỏng manh và rất nhạy cảm. Chúng như con chó, con mèo nuôi trong nhà, rất dễ thương…”. Còn anh Trần Văn Đền - người đã có 15 năm chăm sóc ngựa - cho biết: “Ngựa ở đây rất… sướng. Chúng được chăm sóc kỹ từ bữa ăn, giấc ngủ, nhưng chúng cũng rất thiệt thòi vì không được sinh sản, tuổi thọ ngắn”. Cả anh Đền, chị Hương đều có chung một mong ước là làm sao những con vật họ nuôi luôn khỏe mạnh. Chị Hương nói: “Vui nhất là khi tách được những con chuột đẹp, khỏe, phục vụ cho các hoạt động nghiên cứu của Viện”.

Hơn một thế kỷ đã đi qua với bao thăng trầm của lịch sử, Trại chăn nuôi Suối Dầu vẫn tồn tại và phát triển vì sự nghiệp nghiên cứu khoa học, vì sức khỏe và cuộc sống của con người…

BẢO LONG