Khi lá dừa kể chuyện quê hương

Có lẽ nhiều người sẽ không nghĩ rằng một chiếc lá dừa bình dị lại có thể đưa tôi đi qua nhiều hành trình đặc biệt. Từ những hàng dừa ở quê gốc Tam Quan (tỉnh Gia Lai) đến những lần biểu diễn cho du khách quốc tế, rồi xuất hiện trên một tạp chí ở Scotland, tất cả đều bắt đầu từ tình yêu dành cho cây dừa quê hương.

Tôi tên thật là Trương Thanh Vũ, nhưng nhiều người biết đến tôi qua cái tên Coco Bảy. Thật ra, tôi chưa bao giờ nghĩ mình là một nghệ nhân theo nghĩa quá lớn lao. Tôi chỉ là một người yêu những tàu lá dừa quê hương và dành nhiều năm để tìm hiểu xem từ những chiếc lá bình dị ấy có thể tạo nên bao nhiêu hình hài và câu chuyện khác nhau. Tôi sinh ra và lớn lên tại Nha Trang, nhưng trong ký ức của mình luôn hiện diện hình ảnh quê hương Tam Quan - vùng đất nổi tiếng với những hàng dừa xanh. Chính từ những điều bình dị ấy mà tình yêu dành cho lá dừa đã hình thành từ rất sớm.

Với tôi, lá dừa không chỉ là một vật liệu thủ công. Đó là ký ức tuổi thơ, là hình ảnh quê hương và một phần văn hóa của người Việt. Tôi luôn tin rằng những điều giản dị nhất vẫn có thể tạo nên giá trị nghệ thuật nếu được đặt vào đó sự sáng tạo và tình yêu. Trong bối cảnh môi trường ngày càng được quan tâm, tôi càng trân trọng những vật liệu tự nhiên và thân thiện với thiên nhiên. Những sản phẩm làm từ lá dừa rồi cũng sẽ trở về với đất mẹ sau khi hoàn thành sứ mệnh của mình.

Ban đầu, tôi chỉ biết đến thắt lá dừa qua những mẫu dân gian quen thuộc. Nhưng càng làm, tôi càng tò mò muốn khám phá xem những tàu lá dừa ấy còn có thể tạo nên điều gì khác. Từ đó, việc biểu diễn và sáng tạo luôn song hành trên hành trình mà tôi theo đuổi đến hôm nay. Là người con của miền Trung, tôi chịu nhiều ảnh hưởng từ biển cả và hệ sinh thái ven biển. Vì thế, những sinh vật như cá mập, cá voi, cá kiếm và đặc biệt là rùa biển thường xuất hiện trong các tác phẩm của mình. Phần lớn những mẫu khó hoặc có kích thước lớn đều không có khuôn mẫu sẵn nên tôi thường phải quan sát hình ảnh, nghiên cứu cấu trúc, hình dáng và tự tìm cách tái hiện bằng lá dừa. Có những sản phẩm chỉ mất vài giờ để hoàn thành, nhưng cũng có những ý tưởng phải thử nghiệm suốt nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng mới tạo được hình dáng như mong muốn. Mỗi tác phẩm phức tạp đều bắt đầu từ những mẫu đơn giản nhất.

Qua nhiều năm tìm tòi và thử nghiệm, tôi đã sáng tạo hơn 15 kiểu nón lá dừa khác nhau và chia sẻ cách thực hiện thông qua các video hướng dẫn trên mạng xã hội. Điều tôi trân trọng nhất không phải là giá trị thương mại của sản phẩm mà là giá trị văn hóa mà lá dừa mang lại. Vì vậy, khi chia sẻ hình ảnh và video trên mạng xã hội, tôi không chỉ mong giới thiệu tác phẩm mà còn muốn kể những câu chuyện về nghệ thuật dân gian, về sự sáng tạo từ những chất liệu gần gũi và vẻ đẹp của văn hóa Việt Nam. 

Hành trình ấy đã mang đến cho tôi nhiều cơ duyên đáng nhớ. Nhiều năm làm việc trong ngành du lịch tại một resort có rất nhiều cây dừa đã giúp tôi có cơ hội gặp gỡ du khách quốc tế, giới thiệu và trao tặng những tác phẩm lá dừa do chính mình thực hiện. Đến nay, nhiều người trong số họ vẫn giữ liên lạc và tiếp tục quan tâm đến nghệ thuật lá dừa Việt Nam.

Một kỷ niệm đặc biệt khác là khi cô Elaine Lindsay đến từ Scotland liên hệ xin phép sử dụng hình ảnh các tác phẩm của tôi để đăng tải trên tạp chí CORN DOLLY NEWS. Điều khiến tôi hạnh phúc không phải vì tên tuổi được xuất hiện trên một ấn phẩm quốc tế mà bởi những chiếc lá dừa bình dị của quê hương đã có cơ hội kể câu chuyện Việt Nam với bạn bè thế giới. Một cơ duyên khác đến khi tôi tham gia phiên chợ xanh ở Gold Coast Nha Trang. Tại đây, tôi có cơ hội được Đài Truyền hình Việt Nam; Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa biết đến và giới thiệu trong các chương trình về nghệ thuật dân gian, sáng tạo từ lá dừa. Dù chỉ là những dấu mốc nhỏ, nhưng đó là động lực để tôi tiếp tục con đường mình đã chọn.

Niềm vui lớn nhất của tôi là nhìn thấy ngày càng nhiều người yêu thích nghệ thuật lá dừa. Có một cậu học sinh lớp 6 ở tỉnh An Giang đã học và thực hành nhiều mẫu lá dừa thông qua những chia sẻ của tôi trên mạng xã hội. Bên cạnh đó, các buổi workshop dành cho thiếu nhi cũng mang đến cho tôi cơ hội truyền cảm hứng, gieo tình yêu với nghệ thuật lá dừa cho thế hệ trẻ. Đó chính là ý nghĩa của việc giữ nghề và truyền nghề.

Điều khiến tôi tiếp tục hành trình gắn bó với lá dừa không phải vì đó là một nghề hiếm, mà vì tôi tin rằng mỗi tác phẩm được tạo ra đều đang góp phần giữ lại một nét đẹp văn hóa của quê hương Việt Nam và nghệ thuật dân gian mà tôi yêu quý. 

TRƯƠNG THANH VŨ

(Melia Aurea Nha Trang Công ty cổ phần Vega City)