Bao giờ lại bơi ?

Một lớp huấn luyện bơi lội.

Là môn thể thao được định hình và phát triển khá sớm ở Khánh Hòa (KH) thế nhưng bơi lội lại nhanh chóng chìm nghỉm, chẳng để lại một chút tăm hơi. Thật tiếc cho một tiềm năng thể thao bị lãng quên…

Ngay sau ngày giải phóng, phong trào bơi lội của KH tuy chỉ mang tính phong trào, tự phát nhưng cũng đã phát triển tương đối sâu rộng đến tận các xã, phường. Năm 1976, KH đã có đội bơi tham gia giải bơi vượt sông Hương - Huế. Những năm tiếp theo, đội bơi TP. Nha Trang đại diện cho tỉnh tham gia gần như đầy đủ các giải toàn quốc và đều có huy chương. Ngành Thể dục thể thao (TDTT) cũng đã “chấm” KH là địa phương được đưa vào diện đầu tư phát triển môn bơi. Chính vì thế mà có lúc, KH được những nhà chuyên môn, một số vận động viên (VĐV) bơi lội tìm về đầu quân, họ xem đây là nơi để mình phát huy tài năng. Từ năm 1980, vợ chồng anh Huỳnh, chị Lai cùng tốt nghiệp Đại học TDTT chuyên sâu môn bơi lội về KH nhận công tác. Cán bộ Phòng Nghiệp vụ có ông Nguyễn Thế Xiêm, tốt nghiệp Đại học TDTT khóa 1 môn bơi. Đặc biệt, kiện tướng Hoàng Thị Hòa (về sau là HLV bơi) người giữ kỷ lục quốc gia môn bơi 100m và 200m ếch, rồi kiện tướng Lâm Văn Hoành nhiều năm liền giữ kỷ lục quốc gia 200m tự do cũng về đầu quân cho KH. Cả 2 gương mặt sáng giá này đã tham dự Olimpic Mátxcơva năm 1980. Có thể nói, KH lúc đó có đầy đủ những điều kiện về thiên thời địa lợi để phát triển môn bơi.

Năm 1985, Sở TDTT thành lập trường Năng khiếu nghiệp vụ và môn bơi là một trong 5 môn đầu tiên đưa vào đào tạo năng khiếu, được xác định là môn thể thao mũi nhọn của tỉnh. Một HLV bơi nhớ lại: “Thời đó điều kiện tập luyện khó khăn, ngay các khách sạn cũng không có hồ bơi để xin tập ké, thầy trò phải kéo nhau lên cầu Dứa tập luyện. Rồi phải ra các đảo tuyển quân, mở các lớp dạy bơi miễn phí những mong đãi cát tìm vàng”. Chính vì thế, từ năm 1980 đến cuối những năm 90, đội bơi KH tham gia các giải toàn quốc, các giải trẻ đều đạt thứ hạng cao, có năm giành liền 23 huy chương các loại, dẫn đầu tất cả các môn thể thao của tỉnh. Thời điểm đó môn bơi của KH được xem là “trùm” khu vực miền Trung. VĐV đầu tiên được đào tạo từ lò KH nhận HCV giải thiếu niên toàn quốc là Đỗ Phương An ở cự ly 100m ngửa. Riêng tay bơi trẻ Nguyễn Văn Cường, HCB giải vô địch toàn quốc 50m tự do được phát hiện từ một lớp năng khiếu dành cho các em làng đảo.

Những tưởng với đà đó, môn bơi ở KH sẽ được phát triển không ngừng, nào ngờ nó dần bị xóa sổ không thương tiếc. Trường Năng khiếu nghiệp vụ giải tán môn bơi, đội ngũ HLV mỗi người một ngả. Ở các giải đấu quốc gia, giải trẻ, Hội khỏe Phù Đổng, môn bơi của KH hoàn toàn vắng bóng. May lắm là chỉ góp mặt ở giải bơi dành cho người cao tuổi. Trung tâm TDTT Nha Trang vẫn duy trì được giải bơi hàng năm nhưng là bơi biển, phong trào là chính. Bao nhiêu năm qua từ tỉnh đến huyện chẳng còn ai mở lớp dạy bơi. Ngay một số người đi làm việc muốn có một cái bằng bơi lội cũng chẳng biết học ở đâu.

Nguyên nhân môn bơi bị xóa sổ là do một thời gian dài thiếu sự quan tâm của những người có trách nhiệm. Trước yêu cầu cần có một bể bơi để tập luyện, một vị có trách nhiệm đã tuyên bố thẳng thừng: Vẽ vời, ở Nha Trang có cả chục km bờ biển, cần gì cái hồ bơi con con. Còn nhớ vào năm 1983, Trung ương đã cấp kinh phí, vật tư để KH xây dựng bể bơi, thế nhưng do không mặn mà với “trò bơi lội” nên người ta đã sử dụng vào chuyện khác. Chính vì cách nhìn thiển cận, thiếu khoa học nên đã làm cho môn bơi bị chết yểu.

Trao đổi với chúng tôi, ông Mai Văn Minh, Giám đốc Sở TDTT cho biết “Khi tôi về nhậm chức, điều gây ngạc nhiên, bức xúc cho tôi nhất không phải vì sao đội bóng rớt hạng mà chính là vì sao bao nhiêu năm trời chúng ta không xây dựng được cái bể bơi để phát triển môn thể thao giàu tiềm năng này. Thật đáng tiếc khi chúng ta quay lưng lại với môn thể thao hấp dẫn và bổ ích ấy”. Quả thật, nếu xét về thể thao thành tích cao và thể thao phong trào thì bơi lội đều có những ưu điểm nổi bật. Môn bơi được xem là mỏ vàng vì ở các kỳ tranh tài nó luôn chiếm nhiều bộ huy chương nhất. Riêng ở giải Đại hội TDTT toàn quốc, các môn thể thao dưới nước chiếm đến 68 bộ huy chương. Bơi lội được xếp là 1 trong 3 môn thể thao cơ bản (điền kinh, bơi lội, thể dục). Trong các kỳ tranh tài châu lục, Olympic, bơi lội là môn thi bắt buộc đối với các thành viên tham gia.

Lợi ích của môn bơi đối với sức khỏe là quá rõ. Bất cứ môn thể thao nào cũng cần có bơi lội để bổ trợ. Bơi sẽ làm cho cơ thể phát triển cân đối, hoàn chỉnh một cách tự nhiên. Khi bơi, thân người và tứ chi luôn vươn về phía trước nên giúp phát triển chiều cao, chống vẹo cột sống; phòng chống một số bệnh về tim mạch, kém ăn, mất ngủ, hen suyễn, một số bệnh do thiếu vận động, lão hóa, xơ cứng động mạch, huyết áp cao… Bơi là môn thể thao đơn giản, ít tốn kém, nam phụ lão ấu gì cũng chơi được.

Điều đáng mừng là thời gian gần đây, từ lãnh đạo địa phương đến ngành TDTT đã có những động thái tích cực nhằm khôi phục lại môn bơi. Điều đáng quan tâm hiện nay là ngành TDTT phải tập hợp cho được đội ngũ cựu HLV có tài năng và còn tâm huyết với nghề để gây dựng lại phong trào.

Hy vọng một ngày không xa, những kình ngư của KH lại góp mặt ở các giải đấu quốc gia, sẽ làm dậy sóng đường đua xanh như ngày nào.

NGUYỄN KHÔI