Thực tiễn triển khai các dự án trọng điểm cho thấy, sự đồng thuận của Nhân dân là yếu tố quan trọng để tháo gỡ những "nút thắt" trong công tác giải phóng mặt bằng (GPMB). Để tạo đồng thuận bền vững, công tác dân vận phải được thực hiện ngay từ đầu và xuyên suốt quá trình thực hiện dự án. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa phỏng vấn đồng chí Trần Thu Mai - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh.
 |
| Đồng chí Trần Thu Mai - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh. |
- Thời gian qua, để đẩy nhanh tốc độ GPMB, bảo đảm tiến độ triển khai các dự án trọng điểm, động lực quốc gia và của tỉnh, cả hệ thống chính trị Khánh Hòa đã vào cuộc rất quyết liệt. Tuy nhiên, trên thực tế, công tác này vẫn còn gặp một số khó khăn. Theo đồng chí, những khó khăn, vướng mắc cơ bản trong công tác GPMB hiện nay là gì?
- Trên địa bàn tỉnh đang triển khai nhiều công trình, dự án trọng điểm, động lực, trong đó có nhiều dự án quan trọng của quốc gia như: Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1, Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 2 cùng nhiều dự án công nghiệp, đô thị, giao thông, hạ tầng kỹ thuật quy mô lớn. Đây là những dự án có tác động rất lớn đến việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số và xây dựng Khánh Hòa sớm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Nhận thức rõ GPMB là khâu then chốt, quyết định tiến độ các dự án, thời gian qua, cả hệ thống chính trị tỉnh đã nỗ lực vào cuộc.
Tuy nhiên, trên thực tế, công tác GPMB vẫn còn một số "điểm nghẽn". Sự thay đổi của pháp luật đất đai từ năm 2003 đến 2013, 2024 dẫn tới phải xử lý chuyển tiếp giữa các cơ chế, chính sách, kéo theo khó khăn trong quá trình xác định phương án bồi thường. Điển hình như tại Dự án Khu Công nghiệp Cà Ná giai đoạn 1, một số quyết định thu hồi đất từ năm 2007 đến nay phải tiếp tục rà soát cho phù hợp. Tại Dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1, việc xác minh lịch sử sử dụng đất, đất lấn chiếm qua các thời kỳ rất phức tạp, đòi hỏi phải rất thận trọng, bảo đảm vừa đúng quy định của pháp luật, vừa sát với thực tế từng trường hợp. Bên cạnh đó, việc xây dựng hạ tầng tái định cư (TĐC), hạ tầng nghĩa trang, di dời mộ chí ở một số địa phương; công tác hỗ trợ đào tạo nghề, giải quyết việc làm, chăm sóc y tế, giáo dục, bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân vùng dự án sau khi bàn giao mặt bằng có lúc chưa theo kịp tiến độ thu hồi đất. Ngoài ra, vẫn còn tình trạng nhà đầu tư chậm chuyển trả dứt điểm tiền bồi thường; một số dự án còn vướng thủ tục điều chỉnh ranh giới, phạm vi thu hồi đất, chưa bảo đảm đầy đủ hồ sơ kỹ thuật và điều kiện pháp lý để triển khai đồng bộ.
 |
| Bà Nguyễn Quỳnh Nga - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tuyên truyền, vận động người dân bị ảnh hưởng bởi Dự án Khu tái định cư Vạn Thắng - giai đoạn 1. |
Bên cạnh đó, khối lượng kiểm kê, xác minh nguồn gốc đất, lập phương án bồi thường, hỗ trợ, TĐC… rất lớn, trong khi lực lượng cán bộ cơ sở còn thiếu, nhất là các địa bàn tập trung nhiều dự án trọng điểm như: Phước Dinh, Cà Ná, Tu Bông… Một khó khăn rất lớn nữa là công tác GPMB tác động trực tiếp đến chỗ ở, sinh kế của từng hộ dân, trong khi nguồn gốc, quá trình sử dụng đất và điều kiện được bồi thường, hỗ trợ từng trường hợp không hoàn toàn giống nhau; nếu chính sách không được công khai, giải thích thấu đáo sẽ rất dễ phát sinh so sánh, ảnh hưởng đến sự đồng thuận chung.
- Được biết, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh đã thành lập 6 đoàn khảo sát, tuyên truyền, vận động Nhân dân bàn giao mặt bằng tại các dự án trọng điểm. Xin đồng chí thông tin thêm về kết quả từ hoạt động này?
- Hưởng ứng chương trình 90 ngày cao điểm GPMB các công trình, dự án trọng điểm, động lực trên địa bàn tỉnh, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh đã thành lập 6 đoàn khảo sát, tổ chức 7 lượt làm việc trực tiếp tại 11 địa bàn trọng điểm; trực tiếp phối hợp với cấp ủy, chính quyền, MTTQ và các cơ quan liên quan ở cơ sở để nắm tình hình, tháo gỡ những nút thắt từ thực tiễn.
Cụ thể, thành viên các đoàn khảo sát đã trực tiếp “đến tận nhà, gặp tận người”, đi sâu vào từng trường hợp cá biệt để lắng nghe thấu đáo tâm tư, nguyện vọng và nguyên nhân chưa đồng thuận của người dân. Từ đó, trao đổi với các cơ quan chuyên môn để làm rõ quyền lợi của từng trường hợp. Minh chứng rõ nét nhất là quá trình vận động 9 trường hợp phức tạp, kéo dài, chưa đồng thuận bàn giao mặt bằng tại các dự án như: Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1; Khu đô thị phức hợp Cam Thượng, xã Cam Lâm; Khu TĐC Vạn Thắng - Giai đoạn 1; Khu đô thị hành chính huyện Diên Khánh (cũ)… Nhờ sự kiên trì vận động, phối hợp tháo gỡ những băn khoăn của người dân, cả 9 trường hợp đã hoàn toàn đồng thuận bàn giao mặt bằng.
Quan trọng hơn, qua khảo sát, nắm tình hình tại cơ sở, các đoàn không chỉ làm tốt công tác tuyên truyền, vận động mà còn kịp thời nhận diện những vấn đề phát sinh. Các ý kiến, kiến nghị của người dân được tổng hợp, chắt lọc thành những “điểm nghẽn” cụ thể để kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét, giải quyết. Qua đó, công tác dân vận trong GPMB thực sự trở thành cầu nối hai chiều giữa Nhân dân với cấp ủy, chính quyền - vừa vận động, vừa lắng nghe, phản ánh và góp phần tháo gỡ những vấn đề chính đáng từ cơ sở.
Song song với vận động trực tiếp, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh đã chủ động tổ chức 3 hội nghị thông tin về Dự án Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam cho hơn 220 cán bộ Mặt trận cơ sở. Lực lượng này chính là những “cánh tay nối dài” vững chắc, đưa chủ trương, quy mô, ý nghĩa của dự án đến với Nhân dân một cách minh bạch, thống nhất và thuyết phục nhất.
 |
| Ông Lê Văn Hoan - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh lắng nghe chia sẻ của người dân bị ảnh hưởng bởi Dự án Khu đô thị hành chính huyện Diên Khánh (cũ). |
- Theo đồng chí, công tác dân vận trong GPMB cần tiếp tục đổi mới như thế nào để vừa bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân vừa tạo đồng thuận xã hội và đáp ứng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ GPMB phục vụ các công trình, dự án trọng điểm?
- GPMB là khâu then chốt để dự án chuyển động. Thời gian tới, Khánh Hòa tiếp tục triển khai nhiều công trình, dự án trọng điểm, động lực quy mô lớn, tác động trực tiếp đến sinh kế và chỗ ở của nhiều hộ dân. Quán triệt sâu sắc quan điểm “Dân là gốc”, Nhân dân là trung tâm, chủ thể của quá trình phát triển, công tác dân vận, nhất là dân vận chính quyền trong GPMB không thể chỉ đi sau gỡ khó, mà phải đi trước một bước và đồng hành xuyên suốt quá trình triển khai dự án. Quy chế số 12, ngày 29-4-2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về công tác dân vận trong bồi thường, hỗ trợ, TĐC khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh đã đặt ra yêu cầu quan trọng: Công tác dân vận phải đi trước, đi cùng và về đến đích cùng Nhân dân.
Do đó, công tác dân vận trước hết phải chuyển đổi mạnh mẽ từ tuyên truyền một chiều sang tăng cường trao đổi, đối thoại và lắng nghe. Cán bộ phải chủ động tuyên truyền, giải thích, minh bạch thông tin, giúp người dân hiểu về chủ trương thu hồi đất, quy mô, phạm vi, tiến độ, chính sách của dự án… Bên cạnh đó, công tác “dân vận chính quyền” có ý nghĩa hết sức quan trọng. Cán bộ Mặt trận và các đoàn thể phải là kênh ghi nhận trung thực tâm tư, nguyện vọng của người dân, kịp thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị chính đáng đến cấp ủy, chính quyền. Đồng thời, phát huy mạnh mẽ vai trò giám sát, phản biện xã hội đối với những nội dung liên quan đến quyền, lợi ích của Nhân dân, không để người dân bàn giao mặt bằng xong phải tự xoay xở với khó khăn mới. Các khu TĐC phải được ưu tiên đầu tư đồng bộ hạ tầng điện, nước, y tế, giáo dục; cần chủ động phương án di dời mồ mả, đào tạo nghề, tạo việc làm trước khi thu hồi đất, bảo đảm nơi ở mới phải bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Cán bộ trực tiếp thực thi công vụ phải là những người trọng dân, gần dân; giải quyết công việc khách quan, công khai, đúng quy định, tuyệt đối không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm. Như vậy, người dân mới thực sự an tâm, tin tưởng bàn giao mặt bằng.
 |
| Công trình đường bộ cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột đoạn 20km đầu tuyến đã hoàn thành và đưa vào sử dụng. |
Khánh Hòa đang đứng trước thời cơ lịch sử để bứt phá. Để công tác dân vận trong GPMB mang lại hiệu quả thực chất, cả hệ thống chính trị phải vào cuộc quyết liệt. Các cấp ủy cần tăng cường lãnh đạo, lấy kết quả GPMB làm thước đo đánh giá năng lực của tập thể, cá nhân. Chính quyền các cấp và các cơ quan chuyên môn tập trung giải quyết dứt điểm từng vướng mắc; rà soát, hướng dẫn, kiến nghị xử lý những vấn đề về cơ chế, chính sách phát sinh trong thực tiễn; bảo đảm nguồn lực phục vụ bồi thường, hỗ trợ, TĐC; điều phối, bố trí nhân lực phù hợp cho những địa bàn có khối lượng GPMB lớn. MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội làm nòng cốt bảo vệ quyền lợi chính đáng của Nhân dân… Với nỗ lực này, mỗi mét vuông đất mà người dân tin tưởng bàn giao hôm nay sẽ góp phần mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho Nhân dân, là nền móng vững chắc kiến tạo một Khánh Hòa phồn vinh, phát triển.
- Trân trọng cảm ơn đồng chí!
NHÓM P.V (Thực hiện)
Kỳ 1: Ý Đảng soi đường, lòng dân mở lối
Kỳ 2: Tận tâm với dân, quyết liệt với việc khó
Thông tin bạn đọc
Đóng Lưu thông tin