An cư cho người thu nhập thấp - Kỳ 3: Gỡ "nút thắt" cho nhà ở xã hội

Muốn những căn nhà vừa túi tiền đến nhanh hơn với người lao động, lời giải không thể chỉ là xây thêm dự án mà cần tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình triển khai nhà ở xã hội (NƠXH). Từ mở “luồng xanh” thủ tục, gỡ vướng về đất đai, giải phóng mặt bằng đến chuẩn bị quỹ đất, hỗ trợ tín dụng và phát triển nhà ở cho thuê, nhà lưu trú công nhân…, tỉnh đang tìm cách khơi thông đồng thời nhiều điểm nghẽn để giấc mơ an cư của người thu nhập thấp ngày càng gần hơn. 

Nhiều “nút thắt” 

Bức tranh phát triển NƠXH trên địa bàn tỉnh thời gian qua đã có nhiều gam màu sáng. Nhiều dự án đang được triển khai, một số dự án đã hoàn thành khối lượng lớn. Tuy nhiên, bên cạnh những dự án chuyển động tốt vẫn còn những công trình chưa đạt tiến độ như kỳ vọng. Theo báo cáo của Sở Xây dựng, tại một số dự án, những vướng mắc liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng và thủ tục quy hoạch vẫn ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ.

Dự án nhà ở cho lực lượng Công an nhân dân tại phường Nam Nha Trang chưa thể thi công do chưa được giao đất.

Ông Trần Quang Ngọc - Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, Quốc hội, Chính phủ đã ban hành nhiều quy định, cơ chế, chính sách nhằm thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển NƠXH cũng như tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong qúa trình triển khai. Tuy nhiên, thực tế thực hiện các dự án trên địa bàn tỉnh vẫn gặp một số khó khăn, chủ yếu liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng, thu hồi đất, giao đất để đầu tư xây dựng. Hiện có 5 dự án đang thực hiện công tác giao đất, gồm: Lô B thuộc dự án NƠXH Khu tái định cư Thành Hải (Lô B), NƠXH NOXH-02 thuộc dự án NƠXH tại Khu đô thị mới Bình Sơn - Ninh Chử (K2), NƠXH CT-04 thuộc Khu đô thị An Bình Tân và 2 dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang.

Bên cạnh các dự án đang triển khai, tỉnh vẫn còn nguồn lực đáng kể từ quỹ đất 20% dành để phát triển NƠXH tại các dự án khu đô thị, nhà ở thương mại. Qua rà soát, Sở Xây dựng xác định có 11 dự án với tổng diện tích khoảng 44ha thuộc nhóm này. Tuy nhiên, phần lớn các dự án chưa thể triển khai, chủ yếu do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng; một số dự án thuộc danh mục các dự án khó khăn, vướng mắc đang được UBND tỉnh tập trung xử lý. Đáng chú ý, quỹ đất dành cho NƠXH nằm trong tổng thể các dự án khu đô thị, nhà ở thương mại nên tiến độ đầu tư phụ thuộc nhiều vào việc tháo gỡ thủ tục, giải phóng mặt bằng và hoàn thiện hạ tầng của dự án chính. Khơi thông quỹ đất này sẽ là một trong những dư địa quan trọng để gia tăng nguồn cung NƠXH trong những năm tới.

Khu đất CT-04 (Khu đô thị An Bình Tân) chưa thể triển khai nhà ở xã hội do vướng mặt bằng.

Ngoài ra, giá NƠXH trên địa bàn tỉnh cũng là một rào cản không nhỏ. Theo ông Châu Ngô Anh Nhân - Giám đốc Sở Tài chính, tuy giá bán NƠXH thấp hơn nhà ở thương mại nhưng vẫn còn khá cao so với khả năng chi trả của nhiều người. Đối với những người thu nhập thấp, việc chuẩn bị khoản tiền ban đầu và trả nợ trong thời gian dài là áp lực không nhỏ. Vì vậy, cần rà soát kỹ các yếu tố cấu thành giá, chi phí đầu tư để NƠXH thực sự phù hợp với khả năng tài chính của người dân.

Từng bước gỡ vướng

Để hỗ trợ doanh nghiệp sớm hoàn thiện các thủ tục đầu tư, đưa dự án NƠXH vào triển khai, tỉnh đang ưu tiên xử lý các thủ tục liên quan theo cơ chế “luồng xanh”. Mục tiêu là rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư để dự án sớm khởi công, tạo thêm nguồn cung nhà ở. Theo định hướng của UBND tỉnh, các thủ tục liên quan đến đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường… được tăng cường phối hợp, xem xét xử lý song song với những nội dung đủ điều kiện, thay vì tuần tự chờ khâu trước hoàn thành mới thực hiện khâu sau. Qua đó, thời gian giải quyết thủ tục hành chính được kỳ vọng rút ngắn ít nhất 50%, đồng thời giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Cách làm này đang mang lại những chuyển biến tích cực tại một số dự án. Ông Võ Hoàng Gia Bảo Kha - Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn thiết kế - Đầu tư xây dựng Nguyên Hạnh, chủ đầu tư Dự án NƠXH Hưng Phú II, cho biết nhờ sự hỗ trợ kịp thời của địa phương, nhiều thủ tục của dự án được thực hiện theo quy trình rút gọn. Trong đó, Dự án NƠXH Hưng Phú II thuộc trường hợp được miễn giấy phép xây dựng. “Đây là tín hiệu rất tích cực, thể hiện sự đồng hành của chính quyền địa phương trong tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, tạo điều kiện để doanh nghiệp triển khai dự án NƠXH thuận lợi, nhanh chóng hơn”, ông Kha chia sẻ.

Dự án Khu đô thị Hoàng Long chưa triển khai quỹ đất cho nhà ở xã hội.

Bên cạnh đó, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành tăng cường kiểm tra hiện trường, làm việc trực tiếp với từng chủ đầu tư để nhận diện và xử lý kịp thời những vướng mắc phát sinh. Cơ quan quản lý phải chủ động theo sát từng dự án, xác định rõ vướng mắc, trách nhiệm và thời hạn giải quyết. Những vấn đề thuộc thẩm quyền địa phương phải được phối hợp xử lý ngay, hạn chế tình trạng hồ sơ đi lại nhiều vòng, kéo dài thời gian thực hiện.

Theo đồng chí Trần Hòa Nam - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, tỉnh sẽ tiếp tục tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, giao đất và thủ tục đầu tư; đồng thời đưa các thủ tục liên quan đến NƠXH vào “luồng xanh” để hỗ trợ doanh nghiệp triển khai dự án thuận lợi, nhanh chóng. 

Quỹ đất đi trước, tín dụng tiếp sức an cư

Để NƠXH phát triển bền vững, bên cạnh tháo gỡ thủ tục và tăng nguồn cung, một yêu cầu quan trọng là phải chủ động chuẩn bị quỹ đất từ sớm. Vì vậy, quỹ đất dành cho NƠXH cần được xác định ngay trong quá trình lập, điều chỉnh quy hoạch đô thị, gắn với quy hoạch công nghiệp, giao thông và phân bố việc làm. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Hòa Nam yêu cầu Sở Xây dựng sớm lựa chọn những vị trí phù hợp để thu hút nhà đầu tư, đồng thời đánh giá nhu cầu của từng nhóm đối tượng nhằm chủ động chuẩn bị quỹ đất cho các loại hình nhà ở. Theo định hướng, dự kiến diện tích đất ở phát triển nhà ở trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021 - 2030 khoảng 1.700ha. 

Yêu cầu chuẩn bị quỹ đất càng trở nên cấp thiết khi các khu công nghiệp, khu kinh tế và những cực tăng trưởng mới hình thành. Lao động sẽ dịch chuyển theo việc làm, kéo theo nhu cầu về nhà ở và các dịch vụ thiết yếu. Vì vậy, quy hoạch một khu công nghiệp không thể chỉ tính đến nhà máy, giao thông và hạ tầng kỹ thuật mà phải tính cả chỗ ở cho người lao động. 

Hiện nay, số lượng nhà ở xã hội chưa đáp ứng nhu cầu của người dân. Trong ảnh: Khu nhà ở xã hội Hà Quang.

Cùng với quỹ đất, tỉnh đang từng bước tạo thêm nguồn lực cho phát triển NƠXH. Tỉnh đã giao Quỹ Đầu tư phát triển tỉnh thực hiện chức năng của Quỹ Nhà ở địa phương, qua đó tạo thêm kênh huy động nguồn lực phục vụ phát triển nhà ở. Nguồn vốn cũng cần được huy động từ doanh nghiệp, các tổ chức tín dụng, chương trình hỗ trợ của Trung ương và các nguồn lực hợp pháp khác để tạo nguồn cung ổn định, lâu dài.

Tuy nhiên, có đất, có dự án và căn hộ phù hợp vẫn chưa đủ nếu người thu nhập thấp khó tiếp cận vốn. Vì vậy, tín dụng chính sách là một trong những đòn bẩy quan trọng đưa căn nhà đến gần hơn với người có nhu cầu thực. Đáng chú ý, từ ngày 1-7-2026, chính sách tín dụng dành cho người dưới 35 tuổi mua NƠXH tiếp tục tạo thêm cơ hội cho người trẻ. Theo mức lãi suất Ngân hàng Nhà nước công bố áp dụng từ ngày 1-7 đến 31-12-2026, trong 5 năm đầu kể từ ngày giải ngân đầu tiên, người vay thuộc chương trình được áp dụng mức lãi suất 6,5%/năm, thấp hơn 2%/năm so với lãi suất cho vay trung và dài hạn bằng đồng Việt Nam bình quân của 4 ngân hàng thương mại nhà nước. Trong 10 năm tiếp theo, mức ưu đãi thấp hơn 1%/năm so với mức bình quân nêu trên; mức được công bố cho giai đoạn từ ngày 1-7 đến 31-12-2026 là 7,5%/năm. Các mức 6,5% và 7,5% này không cố định cho toàn bộ thời hạn vay mà được xác định theo quy định, thông báo từng thời kỳ. 

Bởi với người thu nhập thấp, vấn đề không chỉ là giá căn hộ bao nhiêu mà còn là mỗi tháng phải trả bao nhiêu và trong thời gian bao lâu. Khi quỹ đất được chuẩn bị trước, nguồn lực phát triển nhà ở được khơi thông và người dân được tiếp cận tín dụng dài hạn với lãi suất phù hợp, những căn NƠXH mới thực sự trở thành cơ hội an cư trong tầm với.

MẠNH HÙNG

An cư cho người thu nhập thấp - Kỳ 1: Giấc mơ về một mái ấm 

An cư cho người thu nhập thấp - Kỳ 2: Thúc đẩy đầu tư các dự án

Kỳ cuối: Hiện thực hóa giấc mơ an cư