Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Nền tảng của phát triển kinh tế bền vững

Việc bảo đảm quyền của người tiêu dùng đang trở thành thước đo chất lượng tăng trưởng và nền tảng của phát triển kinh tế bền vững. Tại lễ phát động Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam (15-3) năm 2026 diễn ra tại Quảng trường 2 tháng 4 (phường Nha Trang) do Bộ Công Thương phối hợp với UBND tỉnh, Báo Tiền Phong và Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam tổ chức vào chiều 28-3, nhiều vấn đề cốt lõi của thị trường được đặt ra như: An toàn, niềm tin và tính bền vững - 3 trụ cột đang định hình lại hành vi tiêu dùng và cách vận hành của nền kinh tế địa phương.

Thị trường sôi động, thách thức gia tăng

Thị trường tiêu dùng trên địa bàn tỉnh ngày một sôi động, từ các chợ truyền thống như: Chợ Đầm, chợ Xóm Mới, chợ Phan Rang; các hệ thống siêu thị: GO!, Co.opmart, Winmart... đến các nền tảng thương mại điện tử. Hành vi tiêu dùng của người dân đã thay đổi rõ rệt, không chỉ “mua cho đủ” mà chuyển sang “mua có chọn lọc”, quan tâm nhiều hơn đến nguồn gốc, chất lượng và trải nghiệm. Tuy nhiên, đi cùng với sự sôi động là những “điểm nóng” về hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, nỗi lo rò rỉ dữ liệu cá nhân, hay những chiêu trò bán hàng tinh vi trên môi trường số. Một câu hỏi lớn được đặt ra: Ai sẽ bảo vệ người tiêu dùng trong bối cảnh thị trường đang biến đổi nhanh chóng?

Người tiêu dùng tham quan, mua sắm các sản phẩm đặc trưng của tỉnh.

Ông Tạ Đình Thi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng, vấn đề bảo vệ người tiêu dùng không còn dừng lại ở kiểm soát hàng hóa mà đã mở rộng sang không gian số, nơi rủi ro không nhìn thấy nhưng tác động trực tiếp đến niềm tin xã hội. Tại một đô thị du lịch như Khánh Hòa, mỗi ngày diễn ra hàng nghìn giao dịch, từ lưu trú, mua sắm đến thanh toán trực tuyến. Trong dòng chảy đó, nguy cơ bị lộ dữ liệu cá nhân, lừa đảo công nghệ hay “bẫy tiêu dùng” ngày càng gia tăng. Nếu người tiêu dùng mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng, họ không chỉ mất tiền, mà còn mất niềm tin. Vì vậy, 3 yếu tố: An toàn, niềm tin và tính bền vững giống như “kiềng ba chân” để cân bằng thị trường. Ông đề nghị tỉnh cần đi đầu trong việc siết chặt quản lý các giao dịch thương mại điện tử, tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; đồng thời xây dựng môi trường tiêu dùng an toàn, văn minh, tương xứng với vai trò của một trung tâm du lịch lớn.

Từ góc nhìn quốc tế, bà Alexandra Smith - Tổng Lãnh sự Anh tại TP. Hồ Chí Minh kiêm Giám đốc Thương mại tại Việt Nam cho rằng, Việt Nam nói chung và Khánh Hòa nói riêng được đánh giá là một trong những thị trường tiêu dùng năng động, với tầng lớp trung lưu tăng nhanh và thương mại điện tử phát triển mạnh. Tuy nhiên, khi thị trường mở rộng, nguy cơ hàng giả, gian lận thương mại và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ cũng gia tăng. Niềm tin của người tiêu dùng chỉ có thể củng cố khi có một khuôn khổ pháp lý vững chắc và các tiêu chuẩn rõ ràng về chất lượng, nhãn mác và an toàn sản phẩm. Đồng thời, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cũng đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm tính minh bạch của thị trường. Những yếu tố này không chỉ bảo vệ người tiêu dùng, mà còn tạo môi trường cạnh tranh công bằng cho doanh nghiệp. Về phía người tiêu dùng, họ đang dần trở thành lực lượng có tiếng nói hơn, khi có thể tự trang bị kiến thức, kỹ năng để bảo vệ mình. Tuy nhiên, trong môi trường số, không phải lúc nào người tiêu dùng cũng đủ khả năng phân biệt thật - giả. Đó là khoảng trống cần được lấp đầy bằng chính sách và công cụ bảo vệ hiệu quả hơn.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho rằng, Nha Trang - Khánh Hòa là trung tâm du lịch, dịch vụ lớn, có sức lan tỏa mạnh mẽ về tiêu dùng an toàn, văn minh và gắn với phát triển xanh, bền vững. Việc ban hành Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 và các kết luận của Trung ương đã khẳng định rõ: Bảo vệ người tiêu dùng là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài, gắn với tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội. Thứ trưởng kêu gọi các cấp chính quyền cần coi bảo vệ người tiêu dùng là nội dung trọng tâm trong quản lý kinh tế - xã hội; doanh nghiệp phải đặt người tiêu dùng ở vị trí trung tâm, còn người tiêu dùng cần chủ động, có trách nhiệm trong lựa chọn và hành vi tiêu dùng của mình.

Người dân tìm hiểu các thông tin, quy định của pháp luật liên quan đến tiêu dùng.

HÀN DẠ NGUYỆT