Theo Hội Nghề cá tỉnh Khánh Hòa, tổn thất sau thu hoạch trong khai thác xa bờ đến 50 - 60%, nguyên nhân là do chất lượng bảo quản kém. Vì thế, việc đầu tư cho các tàu dịch vụ hậu cần nghề cá trên biển, đặc biệt tại ngư trường Trường Sa, Hoàng Sa là rất cần thiết.
Theo Hội Nghề cá tỉnh Khánh Hòa, tổn thất sau thu hoạch trong khai thác xa bờ đến 50 - 60%, nguyên nhân là do chất lượng bảo quản kém. Vì thế, việc đầu tư cho các tàu dịch vụ hậu cần (DVHC) nghề cá trên biển, đặc biệt tại ngư trường Trường Sa, Hoàng Sa là rất cần thiết.
Cần có đội tàu dịch vụ
Khánh Hòa là địa phương có nguồn lợi hải sản phong phú; riêng cá biển có hơn 600 loài, trong đó hơn 50 loài có giá trị kinh tế cao như: cá thu, cá ngừ, cá nhám... Trữ lượng cá biển ở Khánh Hòa khoảng 116.000 tấn, hàng năm cho phép khai thác hơn 70.000 tấn. Tuy nhiên, sản lượng hải sản đưa vào chế biến, xuất khẩu của tỉnh chỉ khoảng 50% tổng sản lượng khai thác. Sở dĩ lượng hải sản đưa vào chế biến phục vụ xuất khẩu thấp là do chất lượng hải sản sau thu hoạch không cao. Một số chủ tàu khai thác xa bờ cho rằng, cần phải tiến hành song song 2 biện pháp để giảm tổn thất hải sản sau khai thác, đó là đầu tư hệ thống bảo quản đạt tiêu chuẩn và phát triển đội tàu DVHC.
Theo ngư dân Trần Phi Long (Hòn Rớ, TP. Nha Trang), do thiếu kinh phí nên phần lớn các tàu chưa thể trang bị hầm bảo quản tốt, các chuyến biển thường kéo dài hơn 20 ngày, khi gặp thời tiết xấu, chất lượng cá càng xuống cấp, hơn 60% lượng cá khi đưa vào bờ bị thương lái chê chất lượng kém. Cá không đạt tiêu chuẩn nên việc tiêu thụ khó khăn, giá bán thấp. Vì vậy, nếu có tàu dịch vụ, khi khai thác xong thu ngay để đưa cá về bờ thì chắc chắn chất lượng cá sẽ cao, ngư dân lại được tiếp tế nhu yếu phẩm bám biển dài ngày. “Khi gặp luồng cá lớn, nếu không có tàu dịch vụ thu mua cá, cung cấp thêm nhu yếu phẩm thì ngư dân buộc phải quay về bờ, không thể tiếp tục đuổi theo đàn cá. Khi về bờ, lượng cá khai thác đầu chuyến chất lượng chỉ còn 30 - 40%, giá bán rất thấp” - ông Long chia sẻ.
Còn ngư dân Phan Hạnh (phường Ninh Thủy, thị xã Ninh Hòa) cho biết, tàu đánh bắt ở ngư trường xa rất cần những tàu DVHC thu mua hải sản và cung cấp nhiên liệu, nhu yếu phẩm. Tuy nhiên, hiện nay, tàu DVHC vùng biển xa Khánh Hòa còn ít, chủ yếu thu mua hải sản chứ chưa làm nhiệm vụ cung ứng. “Để nâng cao chất lượng hải sản, bên cạnh quan tâm hiện đại hóa đội tàu khai thác, Nhà nước cần quan tâm phát triển đội tàu DVHC nghề cá. Phải có những công ty thu mua hải sản, cung ứng nhiên liệu, thực phẩm ngay trên biển để ngư dân bám biển dài ngày” - anh Hạnh bày tỏ.
Sẽ đóng mới 15 tàu dịch vụ
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh đang có 10 tàu hoạt động DVHC nghề cá ở những vùng biển xa, tuy nhiên những tàu này chủ yếu chỉ tiến hành thu mua chứ chưa chú trọng việc cung ứng dịch vụ. Theo ông Nguyễn Văn Đẩu - Chi cục trưởng Chi cục Khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản tỉnh, thực hiện Nghị định 67 về một số chính sách phát triển thủy sản, Khánh Hòa được Trung ương phân bổ chỉ tiêu đóng mới 15 tàu dịch vụ. Hiện đã có 1 doanh nghiệp và 4 cá nhân đăng ký đóng mới 6 tàu dịch vụ, trong đó có 2 tàu vỏ sắt và 4 tàu vỏ composite. Bên cạnh hỗ trợ ngư dân đóng mới, cải hoán tàu khai thác, việc hỗ trợ đóng mới tàu DVHC nghề cá là rất cần thiết. Khánh Hòa sẽ phát triển đội tàu dịch vụ và đội tàu khai thác theo mô hình “tàu mẹ - tàu con”; trong đó, “tàu con” là tàu khai thác, còn “tàu mẹ” phải chú trọng cả hai khâu vừa thu mua hải sản vừa cung ứng nhiên liệu, nước đá, thực phẩm...
 |
| Vươn khơi khai thác, ngư dân cần tàu dịch vụ song hành. |
Trước đây, tỉnh đã triển khai mô hình “tàu mẹ, tàu con” bằng đội tàu vỏ gỗ nhưng hiệu quả không như mong muốn. Nguyên nhân là việc tổ chức chưa chặt chẽ, giữa doanh nghiệp sở hữu “tàu mẹ” và chủ của những “tàu con” không thống nhất được về giá, sản lượng thu mua hải sản trên biển. Ông Võ Thiên Lăng - Phó Chủ tịch Hội Nghề cá Việt Nam, Chủ tịch Hội Nghề cá tỉnh cho rằng: “Lợi ích giữa các bên trong quan hệ sản xuất giữa “tàu mẹ” và “tàu con” cần phải được giải quyết chặt chẽ và hài hòa, phải được cụ thể hóa bằng các hợp đồng kinh tế, trong đó quy định rõ ràng lợi ích, ràng buộc trách nhiệm của các bên”. Cũng theo phân tích của ông Lăng, bên cạnh chú trọng về quan hệ sản xuất thì tổn thất sau thu hoạch đối với các nghề khai thác xa bờ hiện còn rất cao, đến 50 - 60%, vì vậy phát triển đội tàu dịch vụ là rất cần thiết. Trong đầu tư đội tàu khai thác và các tàu dịch vụ cần chú trọng công nghệ bảo quản sau khai thác, có công nghệ bảo quản tốt thì chất lượng, giá trị cá đánh bắt được mới tăng; hiệu quả của những chuyến biển mới được nâng lên. “Trước mắt, chúng ta cần phải thực hiện một mô hình thí điểm “tàu mẹ - tàu con” theo cách tổ chức mới để đánh giá hiệu quả, rút ra những điểm hạn chế để tìm cách khắc phục” - ông Lăng nói.
Khánh Hòa hiện có đội tàu khai thác vùng biển xa với khoảng 500 tàu vỏ gỗ cộng với đội tàu sắp được đóng mới thêm 160 chiếc thì việc phát triển đội tàu DVHC đáp ứng đủ 2 tiêu chí thu mua và cung ứng là rất phù hợp. Tuy nhiên, điều khiến nhiều người lo lắng là lâu nay DVHC nghề cá cả nước nói chung, Khánh Hòa nói riêng vẫn còn nhỏ lẻ, tự phát do liên kết chưa bền vững. Vì vậy, để khai thác có hiệu quả tài nguyên biển, cần phát triển đội tàu hiện đại, chuyên nghiệp trong từng công đoạn. Việc liên kết, phân công nhiệm vụ của từng phương tiện trong quá trình khai thác, thu mua, vận chuyển, tiêu thụ để nâng cao giá trị hải sản cũng cần được chú trọng.
BÍCH LA
