Quy hoạch là vấn đề quan trọng trong dự báo tiêu thụ nông sản. Tuy nhiên, thời gian qua, vấn đề này chưa được coi trọng và mới chỉ mang tính định hướng. Việc chỉ ra quy mô, diện tích, đối tượng của một vùng kinh tế là rất khó nhưng không thể không làm.
Quy hoạch (QH) là vấn đề quan trọng trong dự báo tiêu thụ nông sản. Tuy nhiên, thời gian qua, vấn đề này chưa được coi trọng và mới chỉ mang tính định hướng. Việc chỉ ra quy mô, diện tích, đối tượng của một vùng kinh tế là rất khó nhưng không thể không làm. QH nông nghiệp cũng cần có cơ chế bảo vệ vùng QH một cách hiệu quả để có thể xây dựng những vùng chuyên canh (VCC) lớn, đảm bảo dự báo được quy mô, sản lượng hàng hóa đưa ra thị trường.
. Quy hoạch có tính định hướng
Cách đây không lâu, khi con tôm thẻ chân trắng (TTCT) có giá, vùng nuôi tôm Ninh Ích (Ninh Hòa, Khánh Hòa) bỗng chốc phát triển ồ ạt diện tích nuôi TTCT, bất chấp QH của ngành chức năng. Vùng QH khống chế phạm vi 100ha thuộc địa bàn các thôn: Phú Hữu, Tân Phú và Vạn Thuận, thế nhưng diện tích vùng nuôi đã liên tục mở rộng và vượt xa QH, khiến chính quyền địa phương không quản lý nổi. TTCT là đối tượng nuôi còn đang thử nghiệm, người ta e ngại nhất là sự xuất hiện của bệnh Taura - một bệnh hay phát sinh trên TTCT và nhiều đối tượng thủy sản khác nhưng chưa được khống chế. Vậy mà khi TTCT có giá, người dân đã phát triển vùng nuôi ồ ạt, bất chấp QH, khiến chính quyền địa phương “lực bất tòng tâm”.
Ông Đỗ Duy Phê, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) huyện Ninh Hòa cho rằng, việc QH các vùng sản xuất NN hiện nay chỉ mới dừng lại ở việc QH chung, QH định hướng. QH chi tiết chưa được quan tâm nên khó khăn cho đầu tư, phát triển các đối tượng cây, con cũng như dự báo thị trường tiêu thụ. Người dân phá vỡ QH là chuyện thường tình nhưng chính quyền địa phương cũng chưa có chế tài nào hiệu quả.
 |
| Cam Phước Đông, một trong những địa phương có nhiều tiềm năng để xây dựng vùng chuyên canh rau sạch. |
QH NN không thể dừng lại ở QH chung, có tính định hướng bởi với cách QH như vậy, không thể dự báo được quy mô, sản lượng hàng hóa, từ đó không thể chủ động trong tiêu thụ. Việc QH chi tiết các vùng sản xuất cũng cần nghiên cứu và có chế tài hữu hiệu bảo vệ vùng QH.
. Vùng chuyên canh - tại sao không?
Xây dựng QH NN gắn với việc hình thành và phát triển của các VCC, sản xuất hàng hóa tập trung. Nhà nước cần nghiên cứu, khảo sát những vùng có đất đai, khí hậu, thổ nhưỡng thích hợp với những loại cây trồng có thế mạnh để ưu tiên đầu tư phát triển và vận động nông dân thực hiện. Muốn như vậy, Nhà nước cần xây dựng những dự án riêng biệt để phát triển VCC bằng cách đầu tư cơ sở hạ tầng: đường giao thông, hệ thống thủy lợi, trạm điện… đi vào tận vùng sản xuất. Thời gian đầu, để vận động nông dân cùng thực hiện, Nhà nước cần bỏ kinh phí bù đắp khoản thiệt hại của người dân khi phải chuyển đổi sang mô hình mới (có thể trong vài ba năm), để người dân thấy không bị thiệt thòi. Sau đó, khi VCC đi vào hoạt động ổn định, có hiệu quả, mọi người thấy được ý nghĩa, lợi ích của việc “gia nhập” VCC, ra sức cùng nhau thực hiện quy trình, yêu cầu đề ra, thì lúc đó Nhà nước cần có cơ chế thu mua, tiêu thụ nông sản hợp lý. Đến lúc này mới có thể nói dự án thành công.
Đối với Khánh Hòa hiện nay, trước mắt có thể lựa chọn một số đối tượng cây trồng để xây dựng VCC như rau an toàn và hoa tươi. Đây là những mặt hàng đang có thị trường tiêu thụ không nhỏ với Khánh Hòa - địa phương phát triển mạnh du lịch. Đối với rau an toàn, có thể lựa chọn Cam Phước Đông (thị xã Cam Ranh), Ninh Đông (huyện Ninh Hòa) là những vùng đất có khí hậu, thổ nhưỡng, con người phù hợp với sản xuất rau sạch. Đối với hoa, cần nghiên cứu xây dựng dự án phát triển VCC hoa Ninh Giang (Ninh Hòa) - địa phương đang có thế mạnh trồng hoa. Các dự án này khi thành công sẽ cho phép hình thành nhiều VCC khác với các đối tượng khác.
QUANG VIÊN
Bài 5: Nông sản vào siêu thị, dễ hay khó?
