Thời gian qua, các làng nghề, doanh nghiệp mây tre đan trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa gặp không ít khó khăn do giá nguyên liệu tăng cao. Để đảm bảo đủ nguyên liệu phục vụ sản xuất, phát triển bền vững, các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực này cần chủ động xây dựng vùng nguyên liệu…
Thời gian qua, các làng nghề, doanh nghiệp mây tre đan (MTĐ) trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa gặp không ít khó khăn do giá nguyên liệu tăng cao. Để đảm bảo đủ nguyên liệu phục vụ sản xuất, phát triển bền vững, các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực này cần chủ động xây dựng vùng nguyên liệu…
° Thời hoàng kim nay còn đâu…
 |
| Không chủ động được nguyện liệu, các làng nghề dệt chiếu gặp không ít khó khăn |
Trò chuyện với chúng tôi bên khung dệt, bà Hồ Thị Xinh (Ninh Hà) kể: “Tôi biết dệt chiếu từ năm 10 tuổi. 57 năm gắn bó với nghề, chưa bao giờ tôi thấy làng nghề khó khăn như hiện nay. Ngày xưa, tuy làm ăn tự phát nhưng làng nghề nhộn nhịp lắm! Nghề truyền thống tại địa phương không chỉ tạo nên danh tiếng được khắp nơi biết đến, mà còn giải quyết được việc làm cho lao động nông thôn”. Với bà Võ Thị Xiêm (xã Diên Sơn, Diên Khánh), ký ức “vàng son” một thời của nón lá Thành vẫn in sâu trong ký ức: “Ngày xưa, nón lá Thành ở Phú Lộc, Diên Sơn… nổi tiếng khắp miền Nam. Hồi đó, mỗi ngày chợ Thành xuất đi hàng nghìn chiếc nón bán cho người dân trong miền Nam. Họ thích dùng nón lá Thành vì nón bền, đẹp, giá cả lại hợp lý. Trước đây, cứ mẹ truyền con nối, già trẻ, gái trai, cả làng ai cũng làm nón, còn bây giờ…”. Trong lời kể của bà Xinh, bà Xiêm, chúng tôi cảm nhận niềm tự hào xen lẫn tiếc nuối.
° Bài toán nguyên liệu - khó giải?
Với những khó khăn như giá cả nguyên liệu tăng cao, sản phẩm làm ra lãi ít, công lao động thấp…, hiện nay nhiều người không còn mặn mà với các nghề truyền thống; các doanh nghiệp sản xuất hàng MTĐ cũng đang điêu đứng vì thiếu nguyên liệu. Theo ông Bùi Văn Minh, chủ Doanh nghiệp tư nhân Minh Tín (Diên Khánh) chuyên sản xuất các sản phẩm từ mây, hiện nay, do cung không đủ cầu nên giá nguyên liệu tăng, mây hiện có giá khoảng 17 nghìn đồng/kg, tăng 17% so với trước. Còn những nguyên liệu khác như lục bình, tre, nứa… cũng ngày càng khan hiếm, nhiều doanh nghiệp sản xuất các sản phẩm thủ công, mỹ nghệ trên địa bàn tỉnh đang hoạt động cầm chừng hoặc tạm ngưng.
Theo Hợp tác xã (HTX) Thủ công mỹ nghệ xuất khẩu Vĩnh Phước (Ninh Hòa), nguyên liệu chủ yếu được đơn vị nhập vào là lá buông, bẹ chuối, lá dứa, cói… Những năm trước, HTX thường thu mua nguyên liệu tại các xã trong huyện như Ninh Sim, Ninh Trang và huyện Khánh Vĩnh. Hiện nay, nguyên liệu không đủ đáp ứng sản xuất nên HTX mở rộng thu mua ra các tỉnh lân cận như Phú Yên, Đắc Lắc hay đồng bằng sông Cửu Long, thậm chí nhập khẩu từ Campuchia… Để chủ động, HTX đã có dự án khôi phục và bảo tồn vùng nguyên liệu tại địa phương. Trong khi đó, tại các địa phương có nhiều nguyên liệu cho nghề MTĐ, tình trạng người dân ồ ạt vào rừng khai thác mây, lồ ô đã khiến diện tích của các loại cây này ngày càng bị thu hẹp. Hiện nay, những vùng nhiều cây lồ ô như xã Khánh Thành (Khánh Vĩnh), diện tích chỉ còn khoảng 1/10 so với trước đây. Những người khai thác mây rừng ở Khánh Phú (Khánh Vĩnh) cũng phải băng qua khắp các cánh rừng mới mong tìm được vài bó mây ít ỏi. Để tái tạo rừng mây nguyên liệu, các huyện miền núi Khánh Sơn, Khánh Vĩnh đã có đề án phát triển cây mây nếp. Tại Khánh Sơn, giai đoạn 2008 - 2012, huyện sẽ hỗ trợ cho hơn 500 hộ gia đình phát triển 50ha mây nếp với khoảng 2,5 triệu cây giống.
Vùng nguyên liệu để sản xuất các mặt hàng MTĐ đang bị thu hẹp một phần do tốc độ đô thị hóa, bên cạnh đó là tình trạng khai thác ồ ạt... Đáng nói là, hầu hết các đơn vị sản xuất hàng thủ công truyền thống vẫn chưa chú trọng nguồn nguyên liệu, đa số vẫn phụ thuộc vào nguyên liệu thu mua. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Để chủ động, các làng nghề truyền thống, các cơ sở sản xuất hàng thủ công truyền thống cần xây dựng vùng nguyên liệu ổn định. Bên cạnh đó, cần quy hoạch vùng nguyên liệu để bảo tồn nghề truyền thống một cách bền vững.
BÍCH LA
