Các đề tài, dự án khoa học và công nghệ được ứng dụng hiệu quả

Thời gian qua, hoạt động nghiên cứu khoa học - công nghệ (KH-CN) và đổi mới sáng tạo trên địa bàn tỉnh ngày càng lan tỏa sâu rộng. Nhiều đề tài, dự án khoa học, nhiều ý tưởng đổi mới sáng tạo được hình thành và ứng dụng hiệu quả trong thực tiễn, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Gia tăng giá trị kinh tế

Nấm quế linh chi được trồng bán tự nhiên tại Ban Quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa - Phước Bình.

Nấm quế linh chi là loài nấm có giá trị dược liệu quý, giá trị kinh tế cao, song đang dần cạn kiệt do sự biến đổi của môi trường. Ðề tài nghiên cứu về bảo tồn và hướng tới nuôi thương phẩm nấm quế linh chi của nhóm tác giả đến từ Ban Quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa - Phước Bình không chỉ góp phần bảo tồn dược liệu quý bản địa, mà còn mở ra hướng đi mới trong sản xuất cho người dân ở xã Bác Ái Tây. Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Minh - chủ nhiệm đề tài cho biết: "Nhóm đã nghiên cứu tương đối đầy đủ về bảo tồn giống nấm quế linh chi; mô hình nuôi trồng nấm quế linh chi trong nhà và bán tự nhiên theo tiêu chuẩn GACP-WHO, hướng đến cung cấp giống cho người dân trồng thương phẩm. Đồng thời, sản xuất các sản phẩm từ nấm quế linh chi như: phôi nấm, trà nấm, cao nấm… làm gia tăng giá trị sản phẩm”.

Hòa nhịp xu thế phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn, ông Nguyễn Minh Thành - chủ trang trại Sản Việt Farm (xã Nam Ninh Hòa) đã xây dựng mô hình sản xuất hữu cơ khép kín. Ông Thành cho biết: “Chúng tôi nuôi bò chủ yếu để lấy phân chuồng ủ hoai bón cho cây trồng; nuôi sâu canxi, ruồi lính đen để làm thức ăn cho gà, cá, tắc kè…; đồng thời tận dụng phế phẩm nông nghiệp được xử lý làm thức ăn bổ sung cho vật nuôi, tạo vòng tuần hoàn bền vững”. Năm 2025, ông nghiên cứu khôi phục và phát triển các cây trồng bản địa như bo bo, cao lương để chuyển giao cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số trồng vào mùa mưa trên các triền đồi. Mô hình không chỉ góp phần cải tạo đất đai bạc màu, phục hồi đồi núi hoang hóa, mà còn tạo sinh kế, giúp người dân miền núi phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững.

Phục vụ lợi ích cộng đồng

Công ty TNHH Xây dựng, Thương mại và Sản xuất Nam Thành Ninh Thuận nghiên cứu cải tiến dây chuyền sản xuất.

Bên cạnh lĩnh vực nông nghiệp, thời gian qua, nhiều đề tài, dự án trên các lĩnh vực như: Công nghệ thông tin, nuôi trồng thủy sản, cơ khí, tự động hóa, y dược, giáo dục và đào tạo... được thực hiện đã phát huy hiệu quả trong thực tiễn, phục vụ đời sống, mang đến những kỳ vọng về bước đột phá ứng dụng KH-CN, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển nhanh và bền vững.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, ông Trần Đình Minh - Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng, Thương mại và Sản xuất Nam Thành Ninh Thuận đã cùng tập thể kỹ sư, người lao động cải tiến hệ thống dây chuyền xử lý rác thải theo hướng hiện đại, hiệu quả. Hiện nay, rác sau khi thu gom về nhà máy xử lý được phân loại để tái chế thành các sản phẩm có giá trị kinh tế như: phân hữu cơ vi sinh, hạt nhựa, bao bì… Ông Minh còn nghiên cứu, chế tạo xe sàng cát thu gom rác trên bãi biển với chi phí bằng 1/5 so với thiết bị chuyên dụng nhập từ châu Âu. Mới đây, công ty tiếp tục chế tạo thành công sàn tách cát, đá, thủy tinh trong rác hữu cơ trước khi đưa vào máy ủ. Nghiên cứu này đã giúp rác hữu cơ sau khi tách tạp chất cho độ hoai tốt hơn, tăng hàm lượng chất hữu cơ trong mùn lên khoảng 35%, góp phần nâng cao hiệu quả xử lý và tái chế chất thải.

Trang trại Sản Việt Farm xanh mát bên triền đồi.

Hướng đến mục tiêu phục vụ người dân, nhiều sáng kiến trong lĩnh vực y tế đã được ứng dụng, mang lại lợi ích thiết thực cho người bệnh. Tiêu biểu là đề tài “Nghiên cứu, ứng dụng bóng cắt (cutting balloon) trong can thiệp tổn thương mạch vành canxi hóa” do bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Minh Khoa (Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa) thực hiện. Nghiên cứu trên 30 bệnh nhân cho thấy tỷ lệ thành công và an toàn ngay sau thủ thuật đạt 100%. Sau 1 năm theo dõi, 93,3% bệnh nhân không ghi nhận biến cố tim mạch nghiêm trọng. Phương pháp này chứng minh được tính an toàn và hiệu quả trong điều trị tổn thương mạch vành canxi hóa, với tỷ lệ biến cố thấp và khả năng mở rộng stent tốt. Từ đó cho thấy, việc ứng dụng bóng cắt trong can thiệp mạch vành canxi hóa có thể triển khai rộng rãi trong thực hành lâm sàng, góp phần nâng cao chất lượng điều trị tim mạch tại địa phương.

Theo báo cáo của Sở KH-CN, toàn tỉnh hiện có 14 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực KH-CN; 60 tổ chức KH-CN đăng ký hoạt động trên các lĩnh vực: Khoa học nông nghiệp, kỹ thuật - công nghệ, y dược, khoa học xã hội và nhân văn. Năm 2025, toàn tỉnh ghi nhận 36 đơn đăng ký sáng chế, giải pháp hữu ích, tăng 19 đơn so với cùng kỳ năm 2024; 40 văn bằng đăng ký nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, tăng 86 văn bằng so với cùng kỳ năm 2024; 108 đề xuất nhiệm vụ KH-CN, tăng gấp 2 lần so với cùng kỳ năm 2024; 10 đề tài, dự án KH-CN được nghiệm thu, trong đó có 1 đề tài được đánh giá xuất sắc. Ông Phạm Quốc Hoàn - Giám đốc Sở KH-CN cho biết: "Năm 2025, cùng với việc thiết lập quy trình quản lý mới, thời gian tư vấn, xác định nhiệm vụ KH-CN của tỉnh cũng giảm so với trước đây. Nhờ đó đã thúc đẩy việc tuyển chọn, nghiệm thu và triển khai các nhiệm vụ, ý tưởng nghiên cứu, sớm đưa vào thực tiễn sản xuất và đời sống. Năm 2026, Sở KH-CN tiếp tục tối ưu quy trình, đẩy mạnh liên kết "3 nhà" (Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp, doanh nghiệp số), phát huy hiệu quả nguồn lực ngân sách, thu hút đầu tư chất lượng cao, phát triển nhân lực, tạo động lực tăng trưởng bền vững cho hoạt động nghiên cứu KH-CN và đổi mới sáng tạo".

M.P