Làng hiếu học Hữu Đức 

Ở vùng quê nắng gió phía nam Khánh Hòa, làng Hữu Đức (xã Phước Hữu) nổi tiếng với phong trào hiếu học. Bao thế hệ người dân trong làng tâm niệm: tri thức là con đường ngắn nhất để thoát nghèo và xây dựng quê hương giàu đẹp. Đã có tiến sĩ, thạc sĩ, bác sĩ, kỹ sư, giáo viên... được sinh ra từ ngôi làng này.

Vượt khó học tập

Một ngày đầu xuân, chúng tôi đến thăm làng Hữu Đức. Ngôi làng yên ả được bao quanh bởi những cánh đồng lúa vàng ươm đang vào mùa thu hoạch; nhà cửa khang trang, đậm nét kiến trúc độc đáo của đồng bào Chăm. Trong nhà văn hóa cộng đồng thôn, ông Thuận Văn Tài, năm nay đã 70 tuổi, đang tỉ mẩn soạn giáo án để dạy chữ viết Chăm. Ông Tài vốn là cử nhân Toán - Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh từ năm 1979, có 4 người con đều là thạc sĩ, kỹ sư, cử nhân đang công tác ở các cơ quan, đơn vị trong tỉnh. Ông Tài cho biết, vùng quê Hữu Đức có hơn 70% dân số là đồng bào Chăm, từ xưa gắn liền với đồng ruộng. Trong nghèo khó, các thế hệ người Chăm đều rất trân quý việc học hành và dặn dò con cháu chỉ có học hành, mở mang tri thức mới nên người và giúp gia đình, quê hương thoát nghèo. "Để khuyến khích tinh thần học tập của con cháu, trong mỗi tộc họ, các trưởng tộc đi vận động các gia đình lập Quỹ Khuyến học. Con cháu đạt thành tích cao trong học tập đều được nhận tiền thưởng. Tiền quỹ khuyến học dù không nhiều nhưng đã động viên, khích lệ việc học của con cháu. Với tinh thần đó, phong trào khuyến học ở làng Hữu Đức ngày càng được lan tỏa”, ông Tài chia sẻ.

Thôn văn hóa Hữu Đức.

Tiếp đón chúng tôi trong căn nhà mới khang trang, bà Dư Thị Ánh (68 tuổi) cho chúng tôi xem những tấm bằng khen, giấy chứng nhận thành tích học tập của con cháu. Chồng mất sớm, bà Ánh tất tả ngược xuôi nuôi 9 người con học đại học. Hiện nay, các con bà đều thành đạt, người làm trong cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, người làm giáo viên. Nở nụ cười mãn nguyện khi nhắc về con cái, bà Ánh chia sẻ: “Ngày xưa trong làng, tuy nhà ai cũng nghèo nhưng đều có chung mong muốn con cái học hành tử tế để làm người tốt, thoát nghèo, sống hạnh phúc. Để nuôi các con ăn học, tôi vừa làm ruộng, vừa tất bật buôn bán; có khi con thiếu học phí phải chạy vạy khắp nơi. Nhận thức được hoàn cảnh gia đình, các con rất ngoan, thương bố mẹ, biết tiết kiệm; đứa lớn bảo ban đứa nhỏ học hành, rồi ra trường tự xin việc làm. Giờ đây, nhìn các con thành đạt, tôi vô cùng hạnh phúc, tự hào”. 

Phát huy truyền thống hiếu học

Nơi vùng quê này, không khó để tìm những gia đình có con học thành tài. Điển hình như ông Đàng Năng Trỗ có 3 người con là kỹ sư, 1 là tiến sĩ kinh tế; ông Đạt Nam có 3 người con là bác sĩ; ông Bá Văn Trinh có 6 người con thì 3 người trình độ đại học, 1 thạc sĩ; ông Phú Văn Điền có 4 người con là kỹ sư, bác sĩ, giáo viên... Những tấm gương nêu trên chứng minh việc chinh phục tri thức, thành đạt trong cuộc sống không phải nhờ xuất thân gia đình khá giả, mà do quyết tâm, nỗ lực, kiên trì, sáng tạo trong học tập.

Bà Dư Thị Ánh lật giở những tấm bằng khen, giấy chứng nhận thành tích học tập của con cháu.

Chị Hán Thị Dương, hiện nay là giáo viên Trường THCS Đổng Dậu (xã Phước Hữu) chia sẻ: “Truyền thống hiếu học của làng khiến tôi vô cùng tự hào. Những người con thành đạt xa xứ luôn hướng về quê hương đóng góp cho phong trào hiếu học. Trong công tác giảng dạy cũng như giáo dục con cháu trong gia đình, tôi luôn lấy những tấm gương học giỏi thành tài trong làng để khích lệ các thế hệ sau tiếp nối truyền thống hiếu học đó”. 

Ông Phú Anh Lân - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Phước Hữu cho biết, làng Hữu Đức là điển hình tiêu biểu cho truyền thống hiếu học của xã, cũng như ở phía nam tỉnh. Truyền thống hiếu học của người dân được hun đúc, gìn giữ qua nhiều thế hệ. Với quan niệm học để đổi đời, học để dựng xây quê hương, việc học không chỉ là trách nhiệm của mỗi gia đình mà đã trở thành nếp sống, giá trị chung của cả cộng đồng làng Chăm Hữu Đức. Phong trào khuyến học ở Hữu Đức được duy trì rộng khắp, gắn với vai trò của các dòng tộc, gia đình và sự quan tâm của chính quyền địa phương.

Ông Thuận Văn Tài, năm nay đã 70 tuổi vẫn tỉ mẩn soạn giáo án để dạy chữ viết Chăm.

Thời gian qua, nhiều thế hệ con em làng Hữu Đức đã trưởng thành, đóng góp cho xã hội trên nhiều lĩnh vực. Hiện nay, làng có 23 bác sĩ, 32 kỹ sư, 10 giáo viên THPT và gần 250 giáo viên các cấp mầm non, tiểu học, THCS (trong đó có 1 tiến sĩ, 8 thạc sĩ). Những con số ấy là minh chứng sinh động cho sức lan tỏa mạnh mẽ của truyền thống hiếu học nơi đây.

Một góc làng Hữu Đức nhìn từ trên cao.

Điều đáng trân trọng hơn cả là nhiều người thành đạt luôn hướng về quê hương, tích cực tham gia các hoạt động khuyến học, hỗ trợ thế hệ trẻ vươn lên trong học tập. Chính sự tiếp nối liên tục giữa các thế hệ giúp làng Hữu Đức gìn giữ truyền thống, khẳng định vị thế “làng hiếu học” tiêu biểu, góp phần quan trọng vào sự phát triển của xã Phước Hữu nói riêng và của tỉnh nói chung.

THÁI THỊNH