“Xanh hóa” những tấm lưới cũ

Khi những tấm lưới cũ tưởng chừng vô dụng vào trong phòng thí nghiệm, hành trình hồi sinh cũng lặng lẽ bắt đầu. Chặng cuối của hành trình chính là những vật phẩm hữu ích mang thông điệp xanh hóa đại dương.

Tiến sĩ Đỗ Văn Tá - giảng viên Trường Đại học Nha Trang xử lý sơ bộ lưới đánh cá thải trước khi tái chế.

Từ cảng cá đến phòng thí nghiệm

Cuối năm, khi những cơn mưa dai dẳng đã bớt, nắng lấp ló qua những thân tàu, lần đầu tiên, hàng chục ngư dân của Cảng cá Hòn Rớ (phường Nam Nha Trang) biết đến khái niệm “sống xanh” nhờ chương trình tập huấn “Quản lý bền vững rác thải ngư cụ - Vai trò của ngư dân và cảng cá”, do Trường Đại học Nha Trang phối hợp với cảng cá tổ chức. Những lão ngư dạn dày sóng gió không khỏi bất ngờ khi biết những tấm lưới rách họ đã vứt bỏ lại có thể tái chế thành đồ dùng. Các vấn đề vốn nặng tính học thuật như: Tác động của ngư cụ bị bỏ rơi, bị vứt bỏ, thất lạc; cách nhận diện, phân loại, quản lý bền vững rác thải ngư cụ; bảo dưỡng, bàn giao rác thải ngư cụ tại cảng để tái chế… trở nên dễ hiểu khi ngư dân được chạm vào từng tấm lưới, từng món đồ tái chế.

Từ cảng cá, những vật dụng đánh bắt đã hỏng bắt đầu hành trình hồi sinh qua một quy trình tái chế tỉ mỉ. Từng mảnh lưới nặng trịch muối biển được ngâm, giặt kỹ cho hết vị mặn và phơi khô dưới nắng gió, rồi được các nhà khoa học của Trường Đại học Nha Trang đem xử lý trong phòng thực hành tái chế ngư lưới cụ, nơi triển khai nghiên cứu và chuyển giao công nghệ tái chế ngư lưới cụ nói riêng và rác thải nhựa nói chung. Tại đây, lưới được máy cắt thành những sợi nhỏ, nấu ở nhiệt độ cao cho tan chảy thành dòng và làm lạnh tức thời trong nước, rồi được cắt tiếp thành các hạt nhựa li ti, sấy khô và đưa vào máy in 3D để tạo đúng khuôn hình mong muốn.

Làm nguội sợi nhựa tái chế sau quá trình đùn.

Qua các công đoạn, lưới cũ "hồi sinh" thành những vật dụng hữu ích.

Những món quà mang thông điệp xanh

Giới thiệu với chúng tôi từng món đồ nhỏ xinh như con cá, ô tô đồ chơi, bình hoa, bức tượng, giá cắm bút… có nguồn gốc từ lưới tái chế, Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Quốc Hùng - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang cho biết, những thành quả này là một phần đích đến của Dự án “Phòng chống, giảm thiểu và tái chế rác thải ngư cụ gây ô nhiễm các vùng biển Việt Nam” (NET-Works), do Bộ Môi trường, hành động khí hậu, bảo tồn thiên nhiên, và an ninh nguyên tử (Cộng hòa Liên bang Đức) tài trợ, Trường Đại học Nha Trang phối hợp với Trường Đại học Ostfalia (Cộng hòa Liên bang Đức) và các trường đại học, doanh nghiệp, hiệp hội thực hiện. Không chỉ cung cấp các bước tái chế, dự án còn thiết lập không gian trưng bày quy trình, sản phẩm tái chế ngư cụ thải tại các trường đại học; thông tin về khả năng tái chế lưới thành sản phẩm mới, tính khả thi của việc tái chế ngư lưới cụ và công nghệ có thể chuyển giao cho doanh nghiệp, từ đó mở ra cơ hội hợp tác với doanh nghiệp và các trường đại học đào tạo chương trình liên quan. Các trung tâm trưng bày sẽ cung cấp thông tin về nhiều loại vật liệu nhựa và mô hình vật liệu tái chế mẫu để phát triển sản phẩm hữu ích. Các khóa bồi dưỡng sẽ tích hợp truyền thông khoa học, giúp các trường đại học truyền tải kiến thức và tiềm năng kinh tế của việc tái chế vào xã hội. Các hội thảo sẽ làm rõ những nguy hại cho môi trường biển khi lưới đánh cá bị thất lạc, bị bỏ rơi, bị loại bỏ; khuyến nghị đảm bảo tính bền vững cho môi trường biển; nâng cao năng lực cho giảng viên, sinh viên về tái chế rác thải ngư lưới cụ. Ngư dân cũng được tuyên truyền về tác động của rác thải ngư lưới cụ đối với môi trường biển. Cơ quan quản lý thủy sản và các bên liên quan có thể áp dụng kết quả dự án vào tư vấn chính sách để giảm rác thải ngư lưới cụ, giảm tác động tới môi trường biển, hướng tới phát triển xanh, bền vững…

Một số thành phẩm sau quá trình tái chế lưới cũ.

Những tấm lưới từng lênh đênh khơi xa, thấm đẫm mồ hôi ngư dân, bây giờ có thể nằm gọn trong bàn tay của những đứa trẻ, trong vali của các du khách, hay để trang trí trong nhà khi Tết đến xuân về. Rời phòng tái chế, lưới cũ không còn là gánh nặng của đại dương, mà đã trở thành những món quà mang thông điệp xanh, như một cách con người cảm ơn đại dương và bảo vệ nguồn sống biển cả đã ban tặng. 

THIỀU HOA - HOÀNG NGÂN