Phát triển kinh tế biển phải gắn với bảo đảm quyền lợi, sinh kế của người dân

Quyền tiếp cận biển, chuyển đổi nghề, hỗ trợ sinh kế cho ngư dân và bảo vệ môi trường biển là những vấn đề được đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa Chamaléa Thị Thủy - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo quan tâm, góp ý tại phiên thảo luận tổ sáng 24-10 về dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), trong khuôn khổ Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.

Đại biểu Chamaléa Thị Thủy cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi luật, đồng thời nhấn mạnh các chính sách phải thực hiện được trong thực tế, bảo đảm người dân có lối ra biển phục vụ sinh hoạt, sản xuất; có điều kiện chuyển đổi nghề và được xem xét hỗ trợ khi sinh kế bị ảnh hưởng.

Bảo đảm quyền tiếp cận biển và điều kiện chuyển đổi nghề

Về quyền tiếp cận biển, đại biểu đề nghị việc xác định lối ra biển phải căn cứ nhu cầu thực tế của cộng đồng, bảo đảm thuận tiện, an toàn cho việc đi lại, vận chuyển ngư cụ và sản xuất. Trường hợp dự án làm thay đổi lối ra biển phải có phương án thay thế phù hợp, lấy ý kiến người dân bị ảnh hưởng; không lấy lý do chưa hoàn thành việc xác định, công bố lối tiếp cận để cản trở trái pháp luật các lối đi công cộng hiện hữu đang được sử dụng hợp pháp. Đồng thời, cần làm rõ trách nhiệm tổ chức lấy ý kiến của cơ quan thực hiện nhiệm vụ theo thẩm quyền, bảo đảm lấy ý kiến khi phương án còn có thể điều chỉnh và công khai kết quả tiếp thu, giải trình.

Đối với chuyển đổi nghề và bố trí nơi sản xuất, đại biểu đề nghị khi hướng dẫn thực hiện, không đặt thêm điều kiện phải thường trú tại xã nơi có khu vực biển đề nghị giao; có cơ chế phối hợp giải quyết trường hợp người dân cư trú tại xã khác trong cùng tỉnh có vùng nuôi phù hợp. Đồng thời, xác định rõ đầu mối giải quyết, khai thác thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu, tránh yêu cầu người dân cung cấp lại. Chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề cần gắn với nơi sản xuất, hướng dẫn kỹ thuật và khả năng tiêu thụ sản phẩm, không vận động người dân bỏ nghề cũ khi nghề mới chưa đủ điều kiện tạo thu nhập. Cùng với đó, cần rà soát nội dung trùng lặp tại khoản 2 Điều 24 và việc dẫn chiếu tại Điều 30, Điều 32 để bảo đảm áp dụng chính sách thống nhất.

Đại biểu Chamaléa Thị Thủy phát biểu thảo luận.

Làm rõ quy định sử dụng chung khu vực biển, bồi thường và hỗ trợ sinh kế

Về sử dụng chung khu vực biển và hoạt động trong khu bảo tồn, đại biểu cho rằng cần làm rõ các trường hợp được xem xét sử dụng chung, bảo đảm thỏa thuận sử dụng chung không thay thế các điều kiện, thủ tục về đầu tư, xây dựng và môi trường. Đối với hoạt động trong khu bảo tồn, phải căn cứ pháp luật chuyên ngành và yêu cầu bảo vệ tại từng vị trí, phân khu; không gây tổn hại hệ sinh thái, nguồn lợi thủy sản hoặc cản trở quyền tiếp cận hợp pháp của cộng đồng. Đồng thời, cần có cơ chế điều chỉnh, tạm dừng hoặc chấm dứt hoạt động khi không còn đáp ứng điều kiện; rà soát việc dẫn chiếu khu vực biển có tranh chấp vào cùng nhóm khu vực bảo vệ, bảo tồn.

Về bồi thường, hỗ trợ và ổn định sinh kế, đại biểu đề nghị làm rõ, phân biệt việc bồi thường khi thu hồi khu vực biển đã được giao, cho thuê với hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng sinh kế. Đặc biệt, cần phân biệt ngư dân khai thác thủy sản hợp pháp không thuộc diện phải làm thủ tục giao, cho thuê khu vực biển với người thuộc diện phải làm thủ tục nhưng chưa thực hiện, tránh bỏ sót đối tượng cần hỗ trợ khi vùng khai thác bị thu hẹp. Trường hợp quyết định giao biển sai thẩm quyền, sai đối tượng hoặc văn bản làm căn cứ bị thu hồi, hủy bỏ nhưng người dân không gian dối, không có lỗi và đã đầu tư trên cơ sở quyết định của cơ quan nhà nước, cần làm rõ trách nhiệm xử lý thiệt hại. Việc hỗ trợ chuyển đổi nghề phải được đánh giá bằng kết quả người dân có việc làm, có thu nhập, không chỉ bằng số lớp đào tạo.

Bảo vệ môi trường biển và bảo đảm tính đồng bộ khi thi hành luật

Liên quan đến bảo vệ môi trường biển và điều kiện sống trên đảo, đại biểu đặt vấn đề cần xác định rõ kinh phí, phương tiện vận chuyển, nơi tiếp nhận và trách nhiệm của từng cơ quan trong xử lý chất thải. Những nhiệm vụ vượt khả năng cấp xã phải được cấp tỉnh tổ chức giải quyết, có cơ chế hỗ trợ từ Trung ương khi cần thiết; các cơ sở du lịch, lưu trú, sản xuất trên đảo phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm đối với chất thải của mình.

Đại biểu cũng đề nghị việc xây dựng đảo nhân tạo, lấn biển và các hoạt động trong vùng bờ phải chú trọng tổng tác động của nhiều dự án trong cùng một khu vực. Đối với hoạt động nhận chìm ở biển, cần làm rõ trách nhiệm kiểm tra của cơ quan cấp phép, bảo đảm kết quả lấy mẫu còn phản ánh đúng chất nạo vét của lần cấp phép tiếp theo; đánh giá khả năng tiếp nhận của khu vực biển, tính cả khối lượng đã nhận chìm và các hoạt động liên quan. Đại biểu đồng tình việc tích hợp nội dung đánh giá môi trường vào hồ sơ cấp phép để tránh trùng lặp thủ tục, nhưng vẫn phải bảo đảm thẩm định đầy đủ.

Đại biểu nhấn mạnh, phát triển kinh tế biển bền vững phải được thể hiện bằng những việc cụ thể: Người dân có lối ra biển, có nơi làm ăn, sinh kế ổn định và được sống trong môi trường an toàn. Việc hoàn thiện luật cần bảo đảm trách nhiệm rõ ràng, thủ tục dễ thực hiện, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, tạo điều kiện để cộng đồng cùng Nhà nước bảo vệ tài nguyên, môi trường biển.

LỆ HUYỀN (Lược ghi)