Phát triển mạnh các ngành kinh tế biển gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra tại Thủ đô Hà Nội từ ngày 19 đến 25-1 là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng, có trọng trách lịch sử đề ra những quyết sách mang tính "bệ phóng” đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Với trách nhiệm và tâm huyết, Đoàn đại biểu Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa đã gửi đến đại hội tham luận với chủ đề: “Phát triển mạnh các ngành kinh tế biển gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa”. Tham luận đã được chọn đăng trong Kỷ yếu Đại hội XIV của Đảng. Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa trân trọng giới thiệu nội dung của tham luận.

Phát triển kinh tế biển gắn với bảo đảm chủ quyền biển quốc gia là chủ trương chiến lược nhất quán của Đảng ta, đã và đang trở thành mệnh lệnh từ thực tiễn cũng như từ trái tim của hàng triệu người Việt. Biển, đảo là bộ phận cấu thành chủ quyền quốc gia, là không gian sinh tồn, cửa ngõ giao lưu quốc tế; giữ vị trí chiến lược về kinh tế, quốc phòng, an ninh; gắn bó mật thiết với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Vịnh Nha Trang với vẻ đẹp thơ mộng là 1 trong 4 vịnh biển nổi tiếng của tỉnh. Ảnh VƯƠNG MẠNH CƯỜNG

Nằm ở vị trí trung tâm duyên hải Nam Trung Bộ, tỉnh Khánh Hòa có đường bờ biển dài nhất cả nước, có 4 vịnh biển nổi tiếng, 3 cảng biển lớn, cùng với hơn 200 hòn đảo lớn nhỏ, đặc biệt là đặc khu Trường Sa với vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng, được xác định trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa trên biển của cả nước. Cùng với đó, Khánh Hòa được định vị là trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo liên vùng Nam Trung Bộ - Nam Bộ.

Cảng biển quốc tế Cà Ná đang khai thác giai đoạn 1. Ảnh: HỒNG NGUYỆT

Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đề ra mục tiêu xây dựng và phát triển Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương phù hợp với vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ chủ quyền quốc gia về biển, đảo của Tổ quốc, trung tâm kết nối vùng, cửa ngõ chính ra Biển Đông của vùng Tây Nguyên và khu vực duyên hải Nam Trung Bộ; đẩy mạnh xây dựng và phát triển đặc khu Trường Sa trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội trên biển của cả nước; là pháo đài vững chắc bảo vệ chủ quyền của Tổ quốc.

Tàu du lịch biển cập Cảng quốc tế Cam Ranh. Ảnh: VĂN KỲ

Các lồng nuôi biển công nghệ cao tại vùng nuôi Đầm Bấy (phường Nha Trang). Ảnh: THANH LONG

Trong nhiệm kỳ qua, tỉnh Khánh Hòa đã xác định kinh tế biển là nền tảng phát triển. Chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu ngành, nghề theo hướng phát triển du lịch biển, đảo chất lượng cao và các đô thị biển gắn với bảo vệ chủ quyền biển, đảo; khai thác hiệu quả và bền vững tài nguyên biển, đảo. Tỉnh thí điểm triển khai mô hình nuôi biển công nghệ cao và sản xuất tôm giống chất lượng cao, chiếm 36% thị phần cả nước. Dịch vụ hậu cần nghề cá, cảng biển, vận tải biển - hàng không được đầu tư với cơ sở hạ tầng từng bước được nâng cấp, mở rộng. Cùng với đó, đẩy mạnh xây dựng và phát triển đặc khu Trường Sa sớm trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội trên biển của cả nước, huy động nguồn lực Quỹ hỗ trợ phát triển nghề cá Khánh Hòa để phục vụ phát triển nghề cá và dân sinh tại Trường Sa.

Đến nay, kinh tế biển và ven biển của Khánh Hòa đã đóng góp đến 80% GRDP của tỉnh; kim ngạch xuất khẩu thủy sản chiếm khoảng 44,8% giá trị xuất khẩu của tỉnh, đưa Khánh Hòa trở thành 1 trong 5 tỉnh xuất khẩu thủy sản mạnh trong cả nước.

Tỉnh Khánh Hòa được kế thừa và cộng hưởng đầy đủ các lợi thế nội sinh từ kinh tế 2 tỉnh ven biển Ninh Thuận và Khánh Hòa trước đó, tạo động lực mạnh mẽ để vươn lên trở thành trung tâm dịch vụ biển, hậu cần nghề cá, công nghiệp ứng dụng công nghệ cao; đồng thời là trung tâm năng lượng sạch, năng lượng tái tạo quy mô quốc gia. Đồng thời, với lợi thế hệ thống giao thông đồng bộ là cơ hội lớn để tỉnh trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi logistics quốc gia, đảm nhiệm hoàn hảo vai trò trung chuyển hàng hóa và năng lượng cho toàn bộ khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ trong tương lai không xa.

Hoạt động bốc xếp hàng hóa tại Cảng Cam Ranh. Ảnh: VĂN KỲ

Tỉnh Khánh Hòa nhận thức sâu sắc mối quan hệ mật thiết giữa phát triển kinh tế biển và quốc phòng, an ninh. Kinh tế biển phát triển mạnh sẽ tạo ra thế và lực, tạo ra điều kiện vật chất thuận lợi để tăng cường sức mạnh quốc phòng, an ninh bảo vệ biển, đảo vững chắc, thống nhất, toàn vẹn, góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Khi quốc phòng, an ninh được củng cố vững chắc, giữ vững hòa bình, ổn định trên biển và vùng ven biển sẽ tạo ra môi trường, không gian, điều kiện thuận lợi, an toàn cho các ngành kinh tế biển phát triển một cách hiệu quả và bền vững.

Trên tinh thần đó, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã xác định rõ quan điểm phát triển về kinh tế biển đó là: “…Khai thác và phát huy tối đa các tiềm năng, lợi thế với kinh tế biển là nền tảng…” và đề ra đồng bộ các giải pháp quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế biển gắn với quốc phòng, an ninh. Nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa về tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2025 - 2030 xác định phát triển năng lượng và dịch vụ, du lịch là hai trong bốn trụ cột động lực tăng trưởng kinh tế của tỉnh với định hướng và giải pháp tăng cường sử dụng không gian biển có hiệu quả; phát huy tối đa thế mạnh tiềm năng biển, đảo kết hợp quản lý khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và bảo vệ môi trường bền vững.

Các lồng nuôi biển công nghệ cao tại vùng nuôi Hòn Nội (xã Cam Lâm). Ảnh: THANH LONG

Để đạt được các mục tiêu nêu trên, tỉnh Khánh Hòa tập trung phát triển đột phá về các ngành kinh tế biển theo thứ tự ưu tiên: (1) Dịch vụ du lịch biển chất lượng cao; (2) Công nghiệp, cảng biển, khu kinh tế gắn với phát triển các khu đô thị ven biển; (3) Nuôi trồng, khai thác, chế biến hải sản gắn với xây dựng nông thôn mới; (4) Dịch vụ hậu cần và hạ tầng nghề cá, vận tải biển; (5) kinh tế đảo, phân vùng phát triển.

Du khách đi tàu đáy kính ngắm san hô tại vịnh Vĩnh Hy. Ảnh: HỒNG NGUYỆT

Trên cơ sở đó, tỉnh Khánh Hòa xác định một số nhiệm vụ trọng tâm và giải pháp như sau:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về phát triển bền vững biển gắn với bảo đảm quốc phòng an ninh, tạo đồng thuận trong toàn xã hội.

Hai là, xây dựng, kiện toàn hệ thống chính trị các địa phương ven biển vững mạnh, bảo đảm tổ chức thực hiện tốt nhiệm vụ phát triển bền vững kinh tế - xã hội và đảm bảo quốc phòng, an ninh khu vực ven biển và trên biển.

Rà soát, điều chỉnh Quy hoạch tỉnh đảm bảo đồng bộ với các quy hoạch, nhất là Quy hoạch không gian biển quốc gia và Quy hoạch tổng thể khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên vùng bờ. Tăng cường năng lực về quan trắc, giám sát môi trường ven biển; phân vùng khai thác, sử dụng tài nguyên vùng bờ.

Ba là, phát triển khoa học, công nghệ và nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế biển. Hình thành Trung tâm nghiên cứu quốc gia về công nghệ đại dương để tập trung nghiên cứu và phát triển 7 nhóm công nghệ đại dương.

Tổ chức các chương trình hướng nghiệp định hướng đối với các nghề liên quan đến kinh tế biển. Triển khai các chương trình đào tạo, tập huấn; có cơ chế, chính sách thu hút nhân tài, từng bước hình thành đội ngũ các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia có trình độ cao, chuyên môn sâu về biển và đại dương.

Bốn là, quản lý tổng hợp tài nguyên, bảo vệ môi trường biển; đẩy mạnh các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng; khai thác, sử dụng hiệu quả, hợp lý và tiết kiệm tài nguyên biển, trong đó chú trọng phòng ngừa và ngăn chặn ô nhiễm kết hợp với xử lý, cải thiện môi trường biển; tăng cường ứng phó với biến đổi khí hậu, nước biển dâng.

Năm là, tăng cường cơ chế, chính sách, huy động nguồn lực đầu tư phát triển kinh tế biển. Nghiên cứu cơ chế, chính sách mới thu hút đầu tư phát triển các ngành kinh tế biển, hướng dẫn các doanh nghiệp và người dân vùng biển, đảo tiếp cận các cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất và các nguồn vốn vay ưu đãi.

Cán bộ, chiến sĩ đảo Sinh Tồn (đặc khu Trường Sa) luôn sẵn sàng chiến đấu bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Sáu là, tăng cường đảm bảo quốc phòng, an ninh, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên biển, đảo và vùng ven biển. Tăng cường nắm tình hình, dự báo từ sớm, từ xa; chủ động sớm phát hiện các vấn đề, vụ việc phức tạp phát sinh, kịp thời giải quyết ngay từ cơ sở, không để hình thành “điểm nóng”. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội trên biển; hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa lực lượng vũ trang và cấp ủy, chính quyền địa phương trong bảo vệ chủ quyền, bảo đảm an ninh quốc gia gắn với phát triển kinh tế biển.

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn triển khai các chủ trương, nghị quyết của Trung ương, tỉnh Khánh Hòa kiến nghị Trung ương quan tâm sớm xem xét, phê duyệt một số cơ chế, chính sách để đột phá thể chế, tạo điều kiện để Khánh Hòa tận dụng tối đa các tiềm năng:

1. Xem xét thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 55/2022/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Khánh Hòa, nhằm kịp thời cập nhật cơ chế đặc thù phù hợp không gian phát triển mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, bảo đảm tính liên tục, ổn định, tạo đột phá để Khánh Hòa phát huy vai trò là trung tâm kinh tế biển.

2. Ban hành Nghị quyết thành lập Khu thương mại tự do Khánh Hòa là khu chức năng, có ranh giới địa lý xác định gắn với các khu kinh tế ven biển, các cảng biển, cảng hàng không quốc tế tại tỉnh Khánh Hòa. Thực hiện thí điểm các cơ chế, chính sách nhằm mục tiêu thu hút đầu tư, tài chính, thương mại, dịch vụ thúc đẩy xuất khẩu, công nghiệp, hoạt động nghiên cứu và phát triển và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

3. Điều chỉnh, bổ sung Nghị quyết số 189/2025/QH15 về cơ chế, chính sách đặc biệt cho Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 nhằm tháo gỡ vướng mắc bồi thường, tái định cư để bàn giao mặt bằng đúng tiến độ.

Với niềm tin son sắt vào sự lãnh đạo của Đảng, bước vào kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Khánh Hòa tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường, chủ động, sáng tạo, chung sức, đồng lòng phát triển mạnh các ngành kinh tế biển gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh; tạo nền tảng vững chắc bước vào thập niên nâng tầm phát triển, xây dựng tỉnh Khánh Hòa "là thành phố trực thuộc Trung ương, nơi Nhân dân có mức sống cao, hiền hòa và hạnh phúc" đúng với tinh thần Nghị quyết số 09 của Bộ Chính trị, đóng góp tích cực vào kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.