Hành trình đưa những người lính trở về

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng trên những miền đất Khánh Hòa, hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn chưa dừng lại. Phía sau mỗi phần mộ chưa xác định được thông tin là một câu chuyện còn dang dở; phía sau mỗi dấu tích giữa núi rừng là một người lính vẫn đang chờ ngày trở về. Để hôm nay vẫn còn những bước chân thầm lặng tiếp tục lên đường...

Thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, từ cuối tháng 5, các lực lượng chức năng của tỉnh đã đồng loạt triển khai nhiều nhiệm vụ. Sau gần 3 tháng, đến ngày 13-8, toàn bộ 2.124 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại 7 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn đã được khai quật để lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN, hoàn thành sớm 17 ngày so với kế hoạch. Mỗi phần mộ được mở ra là một lần những người hôm nay cúi xuống thật gần với lịch sử. Trong sự cẩn trọng và thành kính, từng phần hài cốt được thu thập, lấy mẫu sinh phẩm và bảo quản theo quy định. Có 1.240 hài cốt đủ điều kiện lấy mẫu sinh phẩm. Toàn bộ mẫu hài cốt đã được lực lượng chuyên trách vận chuyển, bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội để giám định, đối khớp với mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sĩ. Những mẫu sinh phẩm ấy mang theo một niềm hy vọng lớn, đó là tìm lại tên tuổi cho những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Thế nhưng, không phải tất cả những người đã hy sinh đều đang nằm trong những phần mộ có thể dễ dàng tìm đến. Có những người vẫn ở đâu đó giữa những cánh rừng, trên những ngọn núi hiểm trở, nơi dấu tích chiến tranh đã bị thời gian và thiên nhiên phủ lấp.

Đồng chí Trần Phong - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy xem xét các mẫu hài cốt được phát hiện tại khu vực Nhà lao Thành Diên Khánh.

Theo chân những người lính trên hành trình tìm kiếm các anh, chúng tôi đã ghi lại những bước chân thầm lặng trên nhiều miền đất. Đó là những bước chân rời đi khi trời còn chưa sáng, băng qua những cung đường dốc đứng, những tán rừng rậm rạp, vượt những vách núi hiểm trở; là những bữa ăn vội, những giấc ngủ tạm dưới tán rừng để lấy sức cho chặng đường phía trước. Họ cứ thế đi, miệt mài lần theo dấu tích những người đã nằm lại nơi chiến trường xưa. Từ đồng bằng đến rừng sâu, lực lượng của Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cùng Ban Chỉ huy Quân sự các địa phương đã nhiều lần lên đường. Mỗi thông tin về nơi liệt sĩ hy sinh đều có thể trở thành điểm khởi đầu cho một hành trình mới. Mỗi dấu vết được phát hiện lại mở ra hy vọng đưa thêm một liệt sĩ trở về.

Cán bộ, chiến sĩ tiến hành cất bốc, quy tập hài cốt liệt sĩ tại xã Tân Định.

Trong 3 tháng qua, chinh phục Hòn Chảo (xã Vạn Ninh) là một trong những hành trình gian nan nhất. Gần 36 giờ bám trụ giữa đại ngàn, những người tìm kiếm vượt qua địa hình dốc đứng, rừng sâu, mang theo trang bị cho nhiều giờ. Từng vị trí nghi vấn được kiểm tra, từng dấu hiệu nhỏ được đối chiếu với thông tin có được. Sau những bước chân miệt mài giữa rừng sâu, 4 hài cốt liệt sĩ đã được phát hiện, cất bốc và đưa ra khỏi núi rừng.

Để cất bốc, quy tập hài cốt liệt sĩ nằm sâu trong hang đá ở Khu căn cứ địa cách mạng Đồng Bò, cán bộ, chiến sĩ gặp rất nhiều khó khăn.

Tại Khu căn cứ địa cách mạng Đồng Bò (phường Nam Nha Trang), một hài cốt liệt sĩ cũng đã được tìm thấy, quy tập. Còn ở núi Hòn Hèo (phường Hòa Thắng), núi Cô Tiên (phường Bắc Nha Trang), núi Hòn Nhọn (xã Suối Dầu)... những dấu tích mới chỉ được khảo sát; những cuộc khai quật, tìm kiếm vẫn còn ở phía trước. Bởi vậy, những bước chân ấy chưa thể dừng lại.

Từ những cánh rừng, triền núi, hay ở đồng bằng, những phần hài cốt còn lại của các anh được đưa trở về bằng sự trân trọng và lòng biết ơn sâu sắc. Hài cốt được cất bốc, bọc trong lớp vải trắng, phủ Quốc kỳ và đưa về nơi an nghỉ. Mỗi bước chân đưa các anh trở về cũng là một bước nối lại mạch ký ức giữa quá khứ với hiện tại, giữa những người đã hy sinh với quê hương, đồng đội và gia đình.

Cán bộ, chiến sĩ cất bốc, quy tập hài cốt liệt sĩ tại phường Đông Hải.

Lực lượng tìm kiếm dùng cọ làm sạch phần đất xung quanh, tránh tác động mạnh vào những phần hài cốt liệt sĩ dễ gãy vỡ.

Đằng sau những bước chân thầm lặng ấy là sự quan tâm, chỉ đạo, động viên thường xuyên của Quân khu 5, Tỉnh ủy, UBND tỉnh và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, nhưng trực tiếp nhất vẫn là những con người ngày ngày lặng lẽ đi tìm. Họ kiên trì lần từng dấu vết, mở từng phần mộ, vượt từng cánh rừng, bởi phía cuối mỗi hành trình không chỉ là một hài cốt được quy tập mà còn là hy vọng tìm lại một cái tên!

Lực lượng chuyên trách tiến hành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang liệt sĩ Diên Khánh.

Trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, đến ngày 31-8, toàn tỉnh đã tìm kiếm, quy tập được 51 hài cốt liệt sĩ. Trong đó, 14 hài cốt đã được an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Ninh Hòa - Vạn Ninh và Nghĩa trang liệt sĩ Ninh Thuận. Những con số ấy ghi dấu những kết quả bước đầu, nhưng cũng nhắc rằng hành trình vẫn còn ở phía trước.

Vẫn còn những người nằm lại đâu đó giữa đại ngàn. Vẫn còn những phần mộ chưa được gọi tên. Và những bước chân thầm lặng vẫn tiếp tục lên đường, để một ngày nào đó, các anh được trở về trọn vẹn với tên tuổi, quê hương và gia đình.

Lực lượng chuyên trách tiến hành khai quật các phần mộ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang liệt sĩ Khánh Vĩnh để lấy mẫu giám định ADN.

THẾ ANH