Cuộc trở về từ đại ngàn Hòn Chảo

Gần 40 cán bộ, chiến sĩ, cùng các lực lượng chuyên môn đã trải qua gần 36 giờ bám trụ giữa đại ngàn Hòn Chảo (xã Vạn Ninh) để tìm kiếm, khai quật 4 vị trí mô đất nghi có hài cốt liệt sĩ. Vượt qua địa hình hiểm trở, điều kiện ăn ở dã ngoại khắc nghiệt, cả 4 vị trí đều lần lượt được phát hiện có hài cốt liệt sĩ. Những phần hài cốt ít ỏi sau hàng chục năm nằm lại giữa núi rừng được cẩn trọng đưa ra khỏi đại ngàn để tiếp tục hành trình trở về với đất mẹ.

Từng bước chân mang theo niềm hy vọng

4 giờ 30 phút ngày 24-8, tại Ban Chỉ huy Quân sự (CHQS) xã Vạn Ninh, gần 40 cán bộ, chiến sĩ và lực lượng chuyên môn đã tập trung đầy đủ để chuẩn bị cho hành trình trở lại núi Hòn Chảo. Khác với những chuyến khảo sát trước đây, lần này đoàn mang theo khối lượng vật dụng lớn hơn nhiều, từ lương thực, nước uống đến cuốc, xẻng, xà beng và các dụng cụ phục vụ khai quật.

Từng hài cốt liệt sĩ được các cán bộ, chiến sĩ cẩn trọng đưa xuống núi Hòn Chảo.

Tham gia chuyến đi có cán bộ, chiến sĩ Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ CHQS tỉnh, Ban CHQS xã Vạn Ninh và lực lượng dân quân thường trực; lực lượng công binh Bộ CHQS tỉnh; cùng 2 bác sĩ của Trung tâm Pháp y Khánh Hòa phụ trách công tác chuyên môn về hài cốt. Trung tá Nguyễn Hải Sơn - Chính trị viên Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ CHQS tỉnh tiếp tục chỉ đạo chung. Đại úy Phạm Mã Duy - Chính trị viên phó Ban CHQS xã Vạn Ninh tham gia phối hợp tổ chức lực lượng. Người dẫn đường vẫn là ông Nguyễn Đình Trí (trú thôn Vinh Huề, xã Vạn Ninh), chính ông là người đã cung cấp thông tin quan trọng về những ụ đất nghi có mộ liệt sĩ trên núi Hòn Chảo sau 16 năm mang theo nỗi băn khoăn bên mình.

Cán bộ, chiến sĩ Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tiến hành khai quật tìm kiếm dấu tích liệt sĩ.

5 giờ sáng, đoàn bắt đầu leo núi. Hòn Chảo hiện lên với những cánh rừng nguyên sinh rậm rạp, những gộp đá và vách núi hiểm trở. Nhưng lần này, mỗi người không chỉ mang theo khối lượng vật dụng, lương thực lớn hơn mà còn chứa đựng cả niềm tin và hy vọng tìm thấy các liệt sĩ. Đến 12 giờ, đoàn mới đến được địa điểm hạ trại tại một thung lũng có độ cao gần 900m so với mực nước biển. Giữa khe đá có một mạch nước nhỏ chảy ra. Đây trở thành nguồn nước quý giá để đoàn ăn uống trong thời gian bám trụ trên núi.

Đến nơi, không ai nghỉ ngơi ngay. Dưới sự điều hành của Trung tá Nguyễn Hải Sơn, lực lượng chia thành nhiều tổ nhanh chóng thực hiện các phần việc. Người chặn dòng mạch nước để lấy nước dùng; người tìm đá kê bếp, kiếm củi khô; người phát quang cây rừng, chuẩn bị nơi mắc tăng võng…

Các chiến sĩ mắc tăng võng dưới tán rừng để ngủ lại qua đêm.

Bữa trưa đầu tiên giữa đại ngàn Hòn Chảo là cơm nắm mang theo. Ăn nhanh, nghỉ ngơi trong thời gian ngắn. Đến 13 giờ 30 phút, đoàn lại tiếp tục hành quân vào các vị trí cần khai quật. Ban ngày, giữa rừng gần như không có gió, cái nóng cộng với việc mang vác nặng khiến hành trình càng thêm mệt nhọc. Dù vậy, mỗi thành viên đều thể hiện tinh thần quyết tâm cao nhất để hoàn thành tốt nhiệm vụ. Chiến sĩ Nguyễn Thanh Khôi (Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ CHQS tỉnh), chia sẻ: “Dù thời tiết rất nắng nóng, địa hình rừng núi phức tạp hiểm trở, cường độ công việc rất lớn, nhưng chúng tôi xác định thực hiện nhiệm vụ này là niềm vinh dự lớn lao và rất đỗi thiêng liêng. Vì vậy, ai cũng quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao”.

Bữa cơm đơn sơ trưa đầu tiên của các thành viên trên núi Hòn Chảo.

Vui sao, nước mắt lại trào...

Hơn 15 giờ ngày 24-8, sau một chặng đường dài băng rừng, đoàn tiếp cận khu vực 3 mô đất cùng nằm trên một vùng rừng. Từ điểm hạ trại đến đây mất khá nhiều thời gian. Lực lượng được chia thành 3 mũi, mỗi mũi phụ trách khai quật một vị trí. Trước khi khai quật, lực lượng công binh tiến hành kiểm tra, rà phá bom mìn, bảo đảm an toàn. Sau đó, từng mũi bắt đầu phát quang, xác định phạm vi và tiến hành đào tìm.

Giữa rừng sâu, các mũi khai quật liên lạc bằng bộ đàm. Trung tá Nguyễn Hải Sơn và Đại úy Phạm Mã Duy mỗi người giữ một máy, duy trì kết nối giữa các hướng. Những tiếng gọi không còn chỉ là khẩu lệnh vọng qua rừng như chuyến khảo sát trước. Lần này, từng thông tin từ các mũi khai quật được truyền qua tiếng bộ đàm. Những nhát cuốc, xẻng liên tục mở từng lớp đất. Càng đào sâu, sự hồi hộp càng tăng lên.

Bác sĩ của Trung tâm Pháp y Khánh Hòa và Trung tá Nguyễn Hải Sơn xem xét các mẫu hài cốt liệt sĩ tại hiện trường khai quật.

Đến khoảng 17 giờ 30, có 2 vị trí đã phát hiện hài cốt liệt sĩ. Niềm vui lập tức lan ra giữa những người đang ở những mũi khác nhau. Sau nhiều giờ hành quân, đào tìm trong điều kiện khắc nghiệt, dấu tích mà mọi người mong chờ cuối cùng đã xuất hiện. Nhưng trời trong rừng sâu đã bắt đầu tối. Ánh sáng không còn đủ để tiếp tục công việc một cách an toàn. Việc khai quật được tạm dừng, chờ đến sáng hôm sau. Một vị trí còn lại trong khu vực 3 mô đất chưa hoàn tất. Trong khi đó, vị trí thứ tư nằm cách biệt gần 1km cũng đang chờ đoàn trở lại.

Sau bữa cơm tối dã chiến đơn sơ, các thành viên đoàn nghe Trung tá Nguyễn Hải Sơn quán triệt phương án của ngày mai, rồi lên võng nằm nghỉ ngơi để dưỡng sức cho ngày hôm sau. Đêm xuống, gió rừng lại thổi mạnh. Những người ngủ trên võng phải mặc chồng thêm áo quần để chống lạnh; muỗi rừng dày đặc khiến giấc ngủ càng thêm khó khăn.

Sáng 25-8, khi ánh sáng vừa đủ, lực lượng tiếp tục chia thành 2 mũi. Một mũi quay lại vị trí đang khai quật dở chiều hôm trước; mũi còn lại hành quân đến vị trí cách biệt để khai quật mô đất thứ tư. Giữa rừng sâu, tiếng bộ đàm lại liên tục vang lên. Mỗi khi một mũi báo về thông tin mới, những người ở các hướng khác lại chăm chú lắng nghe. Và rồi, lần lượt, những thông tin được mong chờ nhất xuất hiện: "Các vị trí còn lại cũng phát hiện hài cốt liệt sĩ".

Đến trưa 25-8, công việc khai quật hoàn tất. Các bác sĩ Trung tâm Pháp y Khánh Hòa kiểm tra, xem xét kỹ lưỡng những gì còn lại. Sau hàng chục năm nằm dưới đất, hài cốt chỉ còn lại rất ít, phần lớn đã bị đất hóa, không còn đủ điều kiện để lấy mẫu phục vụ giám định ADN xác định danh tính. Kết quả ấy mang theo cả niềm vui và một nỗi trăn trở. Những người đã nằm lại giữa đại ngàn cuối cùng đã được tìm thấy, nhưng tên tuổi của họ vẫn chưa thể được xác định bằng phương pháp ADN. “Chúng tôi tham gia công tác chuyên môn từ đầu chiến dịch, nhưng đây là chuyến công tác khó khăn, vất vả nhất. Tuy vậy, anh em rất phấn khởi vì kết quả tìm kiếm lần này rất khả quan, cả 4 vị trí đều phát hiện hài cốt”, bác sĩ Huỳnh Tấn Phát - Phó Giám đốc Trung tâm Pháp y Khánh Hòa chia sẻ.

Đưa các liệt sĩ trở về

Sau khi hoàn tất các thủ tục chuyên môn tại hiện trường, 4 hài cốt liệt sĩ được bọc cẩn thận trong vải trắng, tiếp đến là lớp ni lông và bên ngoài cùng là lá cờ Tổ quốc. Từng hài cốt liệt sĩ được các cán bộ, chiến sĩ cẩn trọng đưa xuống núi, rời khỏi nơi các liệt sĩ đã nằm lại suốt hàng chục năm. 

Gần 17 giờ ngày 25-8, sau gần 36 giờ kể từ lúc lên núi, đoàn trở xuống bãi cỏ dưới chân Hòn Chảo. Tại đây, 4 hài cốt được chuyển cẩn thận vào từng tiểu sành, rồi đưa về Đài tưởng niệm liệt sĩ xã Vạn Ninh. Tại đây, Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Vạn Ninh cùng các lực lượng chức năng tổ chức dâng hương, tưởng niệm các liệt sĩ vừa được tìm thấy.

Cán bộ, chiến sĩ cẩn trọng đưa hài cốt các liệt sĩ rời khỏi đại ngàn Hòn Chảo.

Đến sáng 26-8, lực lượng chuyên trách của Bộ CHQS tỉnh tiếp tục vận chuyển 4 hài cốt liệt sĩ về bảo quản tại nhà quản trang Nghĩa trang liệt sĩ Hòn Dung (phường Tây Nha Trang), chờ tổ chức lễ viếng, truy điệu và an táng theo kế hoạch. “Dù điều kiện địa hình rất khó khăn, hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt, điều kiện dã ngoại thực hiện nhiệm vụ có nhiều khó khăn, thiếu thốn, song các lực lượng đều rất nỗ lực, quyết tâm. Bằng tinh thần từ “mệnh lệnh trái tim”, mọi người đã khắc phục khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ, bảo đảm an toàn tuyệt đối”, Trung tá Nguyễn Hải Sơn cho biết.

Từ những ụ đất nằm im dưới tán rừng, qua những chuyến khảo sát kỹ lưỡng, rồi một cuộc khai quật kéo dài gần 36 giờ, những người đã hy sinh cuối cùng cũng được đưa ra khỏi đại ngàn Hòn Chảo trong niềm xúc động trào dâng. Với những người thực hiện nhiệm vụ, đó cũng là một phần ý nghĩa rất cụ thể của “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Và họ sẽ tiếp tục đến những nơi khó khăn nhất, tìm lại những người đã nằm xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc để đưa các liệt sĩ trở về với đồng đội, với đất mẹ quê hương!

THẾ ANH