Viết tiếp những hành trình

Băng qua những cánh rừng nguyên sinh rậm rạp, những vách núi cheo leo và những gộp đá hiểm trở, lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cùng người dân tiếp cận các vị trí nghi có mộ liệt sĩ trên núi Hòn Chảo (xã Vạn Ninh). Chuyến khảo sát không chỉ kiểm chứng 3 vị trí được cung cấp thông tin trước đó mà còn phát hiện thêm 1 vị trí nghi có mộ liệt sĩ, mở thêm hy vọng tìm thấy những người đã nằm lại giữa đại ngàn.

Theo dấu ký ức 

Lúc 3 giờ 30 một ngày tháng 8, 11 thành viên của tổ công tác khảo sát, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ đã có mặt tại Ban Chỉ huy Quân sự (CHQS) xã Vạn Ninh để thống nhất lần cuối phương án lên núi Hòn Chảo. Chuyến đi được xác định không hề đơn giản bởi đường núi hiểm trở, rừng nguyên sinh rậm rạp, nhiều vách núi, gộp đá cheo leo. Mỗi người mang theo lượng nước vừa đủ và một bữa cơm nắm để giảm sức nặng khi leo núi; mang thêm gạo, cá khô, muối, mắm, bạt, tăng, võng cho tình huống bất đắc dĩ phải ở lại rừng. “Chúng ta thống nhất phương án, nếu thuận lợi, sẽ cố gắng trở về trong ngày. Nếu không, phải ở lại rừng đến sáng hôm sau, bởi di chuyển ban đêm trên địa hình hiểm trở là quá nguy hiểm”, Trung tá Nguyễn Hải Sơn - Chính trị viên Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ CHQS tỉnh quán triệt.

Các cán bộ, chiến sĩ phát quang cây rừng, mô đất lộ rõ với hình thù giống ngôi mộ được đắp cẩn thận.

5 giờ, đoàn bắt đầu lên núi với sự dẫn đường của ông Nguyễn Đình Trí (thôn Vinh Huề, xã Vạn Ninh). Theo lời ông Trí, 16 năm trước, trong những lần đi rừng, ông tình cờ phát hiện 3 ụ đất có hình dáng giống những ngôi mộ. Vì biết Hòn Chảo từng là căn cứ cách mạng trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, ông cho rằng những ụ đất ấy có thể là nơi an táng các liệt sĩ. Sau khi được nghe tuyên truyền về “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, ông đã cung cấp thông tin cho Ban CHQS xã Vạn Ninh. 

Dù thời gian trôi qua đã lâu, ông Trí vẫn nhớ khá chính xác hướng tiếp cận những ụ đất từng nhìn thấy. Cầm rựa đi trước phát cây mở đường, ông lặng lẽ dẫn đoàn vượt qua những cánh rừng nguyên sinh. Có lúc mọi người dừng lại nghỉ, ông vẫn đứng trầm ngâm như đang lục lại ký ức. 

Băng qua địa hình hiểm trở

Núi Hòn Chảo cao hơn 850m so với mực nước biển, nối tuyến giao liên với Phú Yên (cũ) và căn cứ Đá Bàn. Càng lên cao, hành trình càng gian nan, vất vả. Đến lưng chừng núi, điện thoại mất sóng liên lạc. Hai tốp trong đoàn không thể gọi nhau bằng điện thoại, đành sử dụng cách thức liên lạc duy nhất là những khẩu lệnh vọng qua rừng: “Hú... Hú...”. Trung tá Nguyễn Hải Sơn dẫn tốp đầu, chỉ huy chung đoàn khảo sát. Đại úy Phạm Mã Duy - Chính trị viên phó Ban CHQS xã Vạn Ninh đi tốp sau, thường xuyên nắm tình hình sức khỏe của các thành viên. Hai tốp giữ khoảng cách phù hợp để vừa bảo đảm tiến độ, vừa hỗ trợ nhau khi cần thiết. 

Ông Nguyễn Đình Trí dẫn đoàn khảo sát vào rừng tìm dấu tích liệt sĩ.

Ông Trí phát cây mở đường để đoàn vượt qua vạt rừng cây giang rậm rạp.

Các thành viên vất vả luồn lách qua những cánh rừng nguyên sinh.

Ông Trí cẩn trọng kiểm tra những khúc cây mục bắc qua gộp đá để bảo đảm cho đoàn di chuyển qua an toàn.

Đường lên đỉnh Hòn Chảo có những đoạn gần như không có lối. Rừng nguyên sinh phủ kín, cây cối đan dày. Những gộp đá lớn, vách núi dựng đứng liên tiếp chắn ngang hành trình. Có nhiều vị trí muốn vượt qua, lực lượng phải chặt cây bắc làm cầu, kết hợp thả dây để từng người bám vào di chuyển. “Cẩn thận, ở đây có vách đá, dễ trượt chân!”, “Cây này mục rồi, không được đạp lên!”, “Chỗ này phải dùng gậy chống qua”... Những lời nhắc nhở liên tục được các thành viên đưa ra nhằm bảo đảm an toàn. Những lúc gặp gộp đá cao, người khỏe hơn hỗ trợ những người phía sau; ai vượt qua trước lại giúp đồng đội...

Các thành viên hỗ trợ nhau vượt qua các vị trí hiểm trở.

Đoàn khảo sát vất vả vượt qua gộp đá ẩm thấp trơn trượt.

Đến 11 giờ 30, khi lên gần tới đỉnh núi, ông Trí cho biết vị trí của đoàn cách địa điểm nghi có mộ liệt sĩ còn khoảng 200m theo đường chim bay. Đoạn đường tưởng không xa, nhưng giữa rừng, khoảng cách ấy phải mất gần 1 giờ mới tiếp cận được. Trung tá Nguyễn Hải Sơn quyết định cho cả đoàn nghỉ, ăn trưa dã chiến. Sau khoảng 20 phút nghỉ ngơi, mọi người tiếp tục lên đường. “Đây là chuyến khảo sát khó khăn nhất trong số hàng chục cuộc khảo sát mà đội đã triển khai từ đầu tháng 7”, Trung tá Nguyễn Hải Sơn chia sẻ. 

Phát hiện thêm một dấu tích

Sau nhiều giờ băng rừng, tổ công tác tiếp cận vị trí đầu tiên. Cây rừng được phát dọn, để lộ ụ đất nghi là mộ liệt sĩ. Từ đây, đoàn tiếp tục di chuyển đến khu vực có 2 ụ đất khác, nằm cách nhau từ 5 đến 7m và cách vị trí đầu tiên khoảng 500m theo đường chim bay. Sau khi phát dọn 2 ụ đất ở khu vực thứ hai, đoàn tiến về phía trước khoảng 30m để khảo sát một hố bom đã bị cây rừng phủ kín. Đúng lúc ấy, ông Trí phát hiện thêm một ụ đất khác có hình dáng rất khả nghi. Lập tức, ông đề nghị Trung tá Nguyễn Hải Sơn và Đại úy Phạm Mã Duy chỉ đạo lực lượng dân quân phát dọn cây rừng trên ụ đất. Khi lớp cây rừng được phát quang, ụ đất hiện lên với hình dáng và kích thước rất giống một ngôi mộ. Đặc biệt, ụ đất này có nhiều điểm tương đồng với 3 ụ đất đã được khảo sát trước đó.

Ông Trí xác định vị trí mô đất nghi là mộ liệt sĩ.

Suốt 16 năm qua, ông Trí luôn nghi những mô đất được phát hiện trên núi Hòn Chảo là mộ liệt sĩ.

Qua khảo sát, cả 4 ụ đất đều nằm trên cùng một trục Bắc - Nam. Chi tiết ấy khiến các thành viên càng có thêm niềm tin rằng đây có thể là những vị trí từng được sử dụng để chôn cất. Tuy nhiên, để xác định chính xác vẫn phải chờ kết quả khai quật, tìm kiếm và kiểm chứng theo quy định. “Tôi chắc chắn những ụ đất này do con người đắp lên. Chỉ cần nhìn qua địa thế, hình dáng và cấu trúc đất đá là biết ngay. Tôi rất mong cơ quan chức năng sớm tiến hành khai quật, nếu đúng là mộ của các liệt sĩ, bản thân tôi cảm thấy nhẹ lòng lắm”, ông Trí nói.

Các thành viên đoàn xem xét 1 trong 4 mô đất có nhiều điểm tương đồng nghi là mộ liệt sĩ trên núi Hòn Chảo.

Bữa cơm trưa dã chiến của đoàn khảo sát trên đỉnh núi Hòn Chảo.

Cẩn thận đánh dấu các vị trí và ghi chép các dữ liệu liên quan, đoàn công tác hoàn tất khảo sát, trở về an toàn lúc mặt trời đã khuất sau dãy núi. Sau chuyến khảo sát 4 vị trí trên núi Hòn Chảo, xã Vạn Ninh đã họp Hội đồng chính sách, báo cáo Bộ CHQS tỉnh về kết quả khảo sát. Thượng tá Trần Đức Minh - Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ CHQS tỉnh cho biết, đơn vị đang xây dựng kế hoạch tổ chức khai quật các vị trí này để tiếp tục xác minh, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

THẾ ANH

Mọi thông tin xin liên hệ:

Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa

- Địa chỉ: Số 01, đường Ngô Quyền, phường Nha Trang   

- Đồng chí Trung tá Nguyễn Hải Sơn - Chính trị viên đội

- Điện thoại: 0338.294.707

Hoặc liên hệ trực tiếp với cơ quan quân sự địa phương nơi gần nhất để cung cấp thông tin.