Bức ảnh cũ và ký ức về liệt sĩ Lê Công Duẩn

Sau hơn nửa thế kỷ, ông Đinh Quang Thịnh (73 tuổi, hiện sinh sống tại thôn Trung 3, xã Diên Điền) hết sức vui mừng khi bức ảnh chụp cùng liệt sĩ Lê Công Duẩn (quê thị xã Hòa Bình cũ, nay thuộc tỉnh Phú Thọ) được ông lưu giữ bấy lâu nay có thể trở thành manh mối quan trọng trong hành trình tìm kiếm hài cốt của người "anh cả" thời niên thiếu - người đã anh dũng chiến đấu, hy sinh tại chiến trường miền Nam.

Ký ức về người “anh cả”

Theo dõi thông tin về “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, ông Thịnh khựng lại khi đọc một bài viết kèm bức ảnh chụp 6 người đã ố vàng, mờ nhòe, được lực lượng quân đội khai quật, tìm thấy tại khu vực mộ tập thể ở xã Minh Đức (TP. Đồng Nai). Nhìn bức ảnh mờ nhòe nhưng rất đỗi thân quen, ông Thịnh lấy bức ảnh mình cất giữ gần 60 năm qua trong album rồi so sánh kỹ từng chi tiết. Ông nhận thấy 2 bức ảnh hoàn toàn giống nhau.

Ông Đinh Quang Thịnh và tấm ảnh chụp chung 6 người năm 1968.

Bức ảnh gốc chỉ nhỏ bằng lòng bàn tay nên ông Thịnh đã phóng to để nhìn rõ hơn. Tin chắc người trong bức ảnh là liệt sĩ Lê Công Duẩn - người anh thời niên thiếu, ông Thịnh gọi điện thoại cho ông Nguyễn Gia Chính (76 tuổi, trú tại tỉnh Phú Thọ) để chia sẻ thông tin. Ông Chính cũng đang lưu giữ một bức ảnh tương tự. Hai người vui mừng, xúc động khi nhờ “Chiến dịch 500 ngày đêm" lực lượng chức năng đã phát hiện kỷ vật của liệt sĩ Lê Công Duẩn và tràn đầy hy vọng sớm đưa anh về với quê hương sau hơn nửa thế kỷ hy sinh. 

Ông Thịnh chia sẻ, 6 người trong bức ảnh là những người bạn nối khố. Ở hàng trên, bên trái là liệt sĩ Lê Công Duẩn, ông Chính đứng giữa, còn ông đứng ngoài cùng bên phải. Hàng dưới, từ trái qua là những người bạn tên Hòa, Quỳnh và Loan. “Anh Duẩn lớn hơn tôi 2 tuổi nhưng là bạn học cùng lớp, hy sinh năm 1972 tại chiến trường miền Nam. Hơn nửa thế kỷ qua, người thân, bạn bè đã nhiều lần tìm kiếm nhưng vẫn chưa tìm thấy mộ anh. Bức ảnh được lực lượng quân đội phát hiện tại xã Minh Đức đã thắp lên hy vọng rất lớn đối với chúng tôi, rồi đây anh sẽ trở về với quê hương, với người thân, bạn bè”, ông Thịnh nghẹn giọng.

Theo lời kể của ông Thịnh, cả 6 người trong tấm ảnh đều sống cạnh nhau tại tiểu khu Chăm Mát, thị xã Hòa Bình (nay thuộc tỉnh Phú Thọ); cùng học từ lớp 1 đến lớp 7 tại Trường cấp 1-2 Cù Chính Lan và sinh hoạt chung trong Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh. Anh Duẩn lớn tuổi nhất, được mọi người xem như anh cả. Năm 1968, sau khi cả nhóm học xong lớp 7, chuẩn bị nghỉ hè, anh Duẩn nói mình sắp lên đường nhập ngũ nên muốn có một tấm ảnh chụp chung với 5 người bạn để lưu niệm, có thể lấy ra xem khi nhớ nhà, nhớ quê. Một ngày đầu tháng 6-1968, cả nhóm theo anh Duẩn từ ngoại ô đi bộ hơn 5km đến một tiệm ảnh quốc doanh ở thị xã Hòa Bình. Chủ tiệm dẫn cả nhóm ra khu vực đồi để chọn khung cảnh tự nhiên, rồi sắp xếp từng người vào vị trí: Nữ ngồi phía trước, nam đứng phía sau, lần lượt từ người cao đến người thấp. Bức ảnh sau đó được rửa thành 6 tấm đen trắng, mỗi người giữ 1 tấm.

Trong ký ức của ông Thịnh, liệt sĩ Lê Công Duẩn chín chắn, điềm đạm hơn bạn bè cùng trang lứa. Anh rất thương cha mẹ, có tính tự giác cao, thường lo cơm nước, vào rừng gánh củi phụ giúp gia đình. Ngày chia tay, anh Duẩn cười tươi với cả nhóm và tự hào khi lên đường ra mặt trận theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Ông Thịnh ở lại, tham gia lực lượng dân quân tự vệ và du kích tại địa phương. “Đến năm 1972, khi giấy báo tử được gửi về, chúng tôi đau đớn, hụt hẫng khi biết anh Duẩn đã hy sinh tại chiến trường miền Nam. Ai nấy đều tự hào khi anh đã anh dũng chiến đấu, hy sinh để bảo vệ độc lập của Tổ quốc”, ông Thịnh nghẹn lời.

Ông Đinh Quang Thịnh so sánh tấm ảnh mình cất giữ với tấm ảnh được tìm thấy dưới hầm mộ liệt sĩ ở TP. Đồng Nai.

Ngay khi phát hiện bức ảnh, ông Thịnh đã báo ngay thông tin cho Ban Chỉ huy Quân sự xã Diên Điền. Trung tá Trần Trọng Vĩnh - Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Diên Điền cho biết: "Sau khi tiếp nhận thông tin bức ảnh về liệt sĩ Lê Công Duẩn, đơn vị đã liên hệ Đội K72 (Bộ Chỉ huy Quân sự TP. Đồng Nai) để kết nối trực tiếp với nhân chứng là ông Thịnh. Ban Chỉ huy Quân sự xã sẽ tiếp tục phối hợp cung cấp, xác minh các thông tin liên quan, với hy vọng sớm xác định được hài cốt liệt sĩ Lê Công Duẩn, để anh sớm trở về với quê hương, với người thân, bạn bè sau hơn nửa thế kỷ”.

Tại Phú Thọ, ông Nguyễn Gia Chính cũng đã báo ngay thông tin về bức ảnh cho gia đình liệt sĩ Lê Công Duẩn, ở cách nhà ông Chính khoảng 6km. Ngoài ông Thịnh và ông Chính, 3 người bạn còn lại trong ảnh hiện ở Phú Thọ đều xác nhận tấm ảnh được tìm thấy trong hầm mộ có những người trong nhóm bạn của liệt sĩ Lê Công Duẩn và cho rằng đây là bức ảnh anh mang theo khi lên đường vào chiến trường miền Nam. Thân nhân liệt sĩ Lê Công Duẩn đã chụp lại bức ảnh để bổ sung hồ sơ, đồng thời liên hệ Bộ Chỉ huy Quân sự TP. Đồng Nai để xác minh danh tính. 

HOÀNG ĐỨC

Mọi thông tin xin liên hệ:

Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa

- Địa chỉ: Số 01, đường Ngô Quyền, phường Nha Trang   

- Đồng chí Trung tá Nguyễn Hải Sơn - Chính trị viên đội

- Điện thoại: 0338.294.707

Hoặc liên hệ trực tiếp với cơ quan quân sự địa phương nơi gần nhất để cung cấp thông tin.