Cây rừng làm cây cảnh tại Khánh Hòa

Ảnh minh họa.

Hiện nay, tại huyện miền núi Khánh Vĩnh, ngoài việc tuyên truyền giáo dục trong dân cư về Luật Bảo vệ và Phát triển rừng (BV-PTR), kiểm tra ngăn chặn các hành vi khai thác lâm sản trái phép, kiểm tra kiểm soát tình hình chế biến lâm sản…, huyện còn phải chú trọng kiểm tra ngăn chặn tình trạng đào bới, khai thác và vận chuyển cây rừng về làm cảnh.   

Là huyện miền núi nên Khánh Vĩnh có thảm thực vật phong phú với nhiều loại thảo mộc nhiệt đới. Khánh Vĩnh hiện có trên 77.000 ha rừng, chiếm 2/3 diện tích toàn huyện, có giá trị to lớn về kinh tế và môi sinh môi trường. Do đa dạng về chủng loại, nên rừng ở Khánh Vĩnh phong phú về hình dáng, màu sắc, độ tuổi và tầng lớp. Cùng với nhiều loài phong lan mà giới chơi cây cảnh lưu tâm, nhiều cây thân cũng được chú ý như sung, xanh, si, lộc vừng…, phân bố dọc các sông suối, đặc biệt là tại lưu vực sông Cái thuộc xã Cầu Bà, thị trấn Khánh Vĩnh, lưu vực sông Giang thuộc xã Khánh Trung, lưu vực sông Chò thuộc xã Khánh Hiệp, Khánh Đông. Thường người ta chọn những loại cây nói trên làm cây cảnh khi chúng có hàng chục năm tuổi trở lên, có cây tới vài chục đến trăm năm tuổi. Cây được chọn làm cây cảnh còn phải có hình dáng bắt mắt theo cách nhìn của người chơi cây, gốc cũng phải nổi bật, càng xù xì, đa góc cạnh, đa hang hốc càng giá trị. Cành lá thì tùy từng loại mà yêu cầu độ cao thấp, đa hay đơn cành, uyển chuyển hay góc cạnh. Dọc các sông ở Khánh Vĩnh, những loài cây có giá trị làm cảnh mọc tương đối nhiều, tồn tại nhiều năm, trong khi đó,  bà con dân tộc thiểu số lại ít chơi và không hiểu rõ giá trị cây cảnh nên không lưu tâm. Do đó, Khánh Vĩnh chính là nơi cung cấp nguồn cây cảnh cho giới chơi cây cảnh của tỉnh và nhiều nơi trong cả nước.

Người viết bài này từng chứng kiến nhiều chuyến xe tải siêu trọng chở các loại cây cảnh (có độ tuổi vài chục năm) từ miền núi Khánh Vĩnh về đồng bằng trót lọt mà không gặp phải sự kiểm tra nào của ngành chức năng hoặc chính quyền sở tại. Trong tháng 9-2008, thị trấn Khánh Vĩnh đã phát hiện và tịch thu một “cụ” lộc vừng có gốc cỡ 3 người ôm, bị các đối tượng đào trộm tại bờ sông Cái thuộc khu vực thị trấn Khánh Vĩnh. Để lấy cây lộc vừng này, các đối tượng đã phải dùng xe cẩu để cẩu, bên cạnh các dụng cụ như cuốc, rìu, dây thừng, và phải huy động tới 15 người đào vào ban đêm. Cây lộc vừng này hiện đang được chăm sóc, trồng tại khu công viên trung tâm huyện. Theo một số người chơi cây cảnh, giá bán tại chỗ (tức là ngay dưới sông) cây lộc vừng nói trên khoảng 20 triệu đồng, nếu đưa về Nha Trang thì giá khoảng 150 triệu đồng, còn nếu đưa ra Bắc thì giá trị còn lớn hơn nhiều. Theo lời kể của một số bà con tại thị trấn Khánh Vĩnh, đêm 29-9, một chuyến xe tải chở cây cảnh từ hướng xã Khánh Trung đã đi trót lọt qua khu vực thị trấn Khánh Vĩnh về đồng bằng. Dọc Tỉnh lộ 2, đoạn từ Diên Khánh đi Khánh Vĩnh thuộc địa bàn xã Diên Thọ, các đối tượng chơi cây cảnh đã đem một số cây lộc vừng về trồng và chăm sóc mà chắc chắn nguồn gốc của cây là từ tự nhiên. Ngay tại thị trấn Khánh Vĩnh, một số hộ dân cũng đã sưu tầm, chơi cây cảnh lấy từ tự nhiên. Nhiều nhà có đến hàng chục gốc cây cảnh giá trị. Đối tượng khai thác cây cảnh ở Khánh Vĩnh, ngoài một số người bản địa, còn lại chủ yếu là dân từ các địa bàn khác như Diên Khánh, Nha Trang, thông qua môi giới của một số hộ dân.

Việc khai thác cây rừng về làm cây cảnh đang triệt hạ dần các loài cây quý hiếm của rừng nhiệt đới, làm xói lở các bờ sông suối, ảnh hưởng lớn đến môi sinh, môi trường; đó là chưa kể còn làm xáo trộn an ninh trật tự do việc tranh giành mua bán cây cảnh. Địa bàn miền núi như Khánh Vĩnh, Khánh Sơn là khu vực có nguồn cây rừng dồi dào nhất và hiện cũng đang rộ lên hiện tượng khai thác cây rừng để đưa về đồng bằng làm cây cảnh. Tình trạng khai thác trái phép cây rừng này sẽ còn tiếp tục nếu các ngành chức năng và chính quyền sở tại không mạnh tay kiểm tra, ngăn chặn kịp thời. Bên cạnh đó, cũng cần tuyên truyền đến người dân để họ hiểu khai thác cây cảnh là vi phạm Luật BV-PTR, đồng thời vận động nhân dân sớm cung cấp thông tin khai thác cây rừng trái phép cho chính quyền, ngành chức năng. Hy vọng, ngành chức năng và chính quyền các cấp sớm có biện pháp hữu hiệu ngăn chặn tận gốc hành vi khai thác cây rừng làm cây cảnh đang diễn ra ở Khánh Vĩnh.

VĂN THANH TRƯỜNG