Cần giải pháp đồng bộ, căn cơ

Để giải quyết căn cơ bài toán chống ngập cho khu vực Nha Trang, các nhà quản lý, chuyên gia cho rằng cần có cách tiếp cận khoa học, tầm nhìn dài hạn và sự phối hợp liên ngành; kết hợp đồng bộ giữa giải pháp công trình và phi công trình, gắn quy hoạch phát triển đô thị với yêu cầu bảo vệ không gian thoát lũ, thích ứng với biến đổi khí hậu.

* Ông Nguyễn Duy Quang - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường:

Bảo vệ không gian thoát lũ trong quá trình phát triển đô thị

Ông Nguyễn Duy Quang - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Qua các đợt mưa lũ lớn những năm gần đây, đặc biệt là trận lũ lịch sử năm 2025, có thể thấy tình trạng ngập ở khu vực Nha Trang ngày càng đặt ra yêu cầu cấp thiết về phòng, chống thiên tai. Để giảm thiểu thiệt hại, bên cạnh đầu tư các công trình thoát nước, thoát lũ, cần chú trọng các giải pháp quản lý tổng hợp, bảo đảm sự phối hợp đồng bộ giữa các ngành, địa phương trong quá trình triển khai.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng là xác định, bảo vệ không gian tiêu thoát lũ, bao gồm: Hành lang sông, suối, kênh mương, vùng trũng thấp và những khu vực có chức năng chứa, điều tiết nước tự nhiên. Cần kiểm soát chặt tình trạng san lấp, lấn chiếm dòng chảy; đồng thời rà soát các khu vực có nguy cơ ngập cao để có giải pháp quản lý, sử dụng đất phù hợp. Đặc biệt, trong quá trình quy hoạch và phát triển đô thị, việc xác định cao độ san nền, hướng thoát nước, bố trí các khu dân cư và công trình hạ tầng phải tính toán đầy đủ tác động đến khả năng thoát lũ, không làm thu hẹp không gian chứa nước hoặc dồn nước sang khu vực khác.

Cùng với đó, cần nâng cao chất lượng quan trắc, dự báo, cảnh báo mưa lũ; tăng cường phối hợp vận hành các hồ chứa, công trình thủy lợi theo quy trình được phê duyệt để chủ động ứng phó khi xuất hiện mưa lớn. Các địa phương cũng cần thường xuyên kiểm tra, xử lý những hành vi làm cản trở dòng chảy, nâng cao ý thức cộng đồng trong bảo vệ hệ thống sông, suối, kênh mương. Về lâu dài, công tác chống ngập phải được lồng ghép chặt chẽ với quy hoạch phát triển đô thị, quản lý tài nguyên nước, thủy lợi và thích ứng với biến đổi khí hậu; kết hợp hài hòa giữa giải pháp công trình và phi công trình nhằm từng bước giảm ngập bền vững cho khu vực Nha Trang.

* Ông Nguyễn Đắc Tài - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh:

Giải bài toán thoát lũ cho khu vực Nha Trang là rất cấp thiết

Ông Nguyễn Đắc Tài - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Khánh Hòa.

Tình trạng ngập lụt tại các khu đô thị, vùng trũng thấp ở khu vực Nha Trang ngày càng diễn biến phức tạp, mức độ ảnh hưởng có chiều hướng gia tăng, thể hiện rõ qua đợt lũ lịch sử năm 2025. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải nghiên cứu một cách tổng thể, khoa học để có giải pháp lâu dài, không thể tiếp tục theo hướng ngập ở đâu xử lý ở đó. Bởi vấn đề ngập lụt liên quan đến nhiều yếu tố từ địa hình, thủy văn, khả năng tiêu thoát nước đến quá trình phát triển đô thị và hệ thống hạ tầng.

Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh dự kiến tổ chức hội thảo khoa học, tập hợp các nhà khoa học, chuyên gia thuộc nhiều lĩnh vực như: Thủy lợi, thủy văn, giao thông, xây dựng, quy hoạch... cùng phân tích nguyên nhân và đề xuất giải pháp. Trên cơ sở những luận cứ khoa học và ý kiến chuyên gia, Liên hiệp hội sẽ tổng hợp, kiến nghị tỉnh nghiên cứu các giải pháp đồng bộ, căn cơ nhằm từng bước giải quyết tình trạng ngập lụt tại các khu đô thị, vùng trũng thấp ở Nha Trang và khu vực lân cận.

* Tiến sĩ Đỗ Xuân Tình - Phó Viện trưởng Viện Đào tạo và Khoa học ứng dụng miền Trung:

Nghiên cứu kỹ chế độ dòng chảy để chống ngập hiệu quả

Tiến sĩ Đỗ Xuân Tình - Phó Viện trưởng Viện Đào tạo và Khoa học ứng dụng miền Trung.

Phía tây Nha Trang vốn là vùng trũng thấp, tiếp nhận lượng nước lớn từ thượng nguồn đổ về khi xảy ra mưa, lũ. Trong khi đó, hệ thống sông Tắc - sông Quán Trường và các tuyến sông, kênh trong khu vực chưa bảo đảm khả năng tiêu thoát nước do tình trạng bồi lắng, thu hẹp dòng chảy. Đáng chú ý, có những đoạn sông bị bồi lấp nghiêm trọng, cao trình đáy sông phía hạ lưu cao hơn thượng lưu, khiến nước khó lưu thông ngay cả trong mùa khô. Khi xuất hiện mưa lớn, tình trạng này càng làm gia tăng nguy cơ ngập sâu, kéo dài.

Để giải quyết căn cơ, trước hết cần nghiên cứu tổng thể đặc điểm địa hình, chế độ thủy văn, thủy lực và khả năng tiêu thoát nước của toàn lưu vực. Trên cơ sở đó, xác định quy mô, cao trình, hướng tuyến và mặt cắt của các công trình thoát lũ phù hợp với quy luật dòng chảy. Đặc biệt, việc nạo vét, chỉnh trị sông Tắc - sông Quán Trường cần được tính toán đồng bộ từ thượng lưu đến hạ lưu, tránh tình trạng chỉ khơi thông một số đoạn nhưng dòng chảy vẫn bị ách tắc ở những vị trí khác. 

Một yêu cầu quan trọng là phải xây dựng, tính toán các mô hình thủy văn, thủy lực với nhiều kịch bản mưa, lũ, triều cường, kể cả những tình huống cực đoan như trận lũ năm 2025. Qua đó, đánh giá khả năng tiêu thoát của từng tuyến sông, kênh, xác định những vị trí cần mở rộng, nạo vét hoặc bổ sung công trình điều tiết. Các phương án đầu tư cần được xem xét trên cơ sở khoa học, bảo đảm hiệu quả thoát lũ của toàn hệ thống, hạn chế tình trạng giải quyết ngập ở khu vực này nhưng lại làm gia tăng ngập ở khu vực khác. 

THÀNH NAM (Ghi)