Giải pháp phục hồi sớm cho người bệnh gãy cổ xương đùi

Gãy cổ xương đùi là chấn thương nghiêm trọng, thường gặp ở người cao tuổi, có thể dẫn đến nhiều biến chứng, suy giảm khả năng vận động, thậm chí tử vong. Với mô hình chăm sóc đa ngành đang triển khai tại Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) Khánh Hòa thông qua dự án HIPCARE, người bệnh được can thiệp, phục hồi chức năng sớm và tiếp tục theo dõi sau khi trở về cộng đồng. 

Chú trọng tập luyện, chăm sóc sau phẫu thuật

Bác sĩ Nguyễn Ngọc Nghĩa tái thăm khám cho bệnh nhân sau thời gian phẫu thuật.

Sau một tai nạn sinh hoạt, bà Đặng Thị Thìn (95 tuổi, xã Vạn Ninh) bị gãy cổ xương đùi. Ban đầu, gia đình không định phẫu thuật vì bà đã cao tuổi. Sau khi được các bác sĩ BVĐK Khánh Hòa tư vấn, gia đình quyết định phẫu thuật và tham gia dự án. Ca mổ thành công, sau 2 ngày, với sự hỗ trợ, hướng dẫn của bác sĩ Khoa Phục hồi chức năng của bệnh viện, bà Thìn được tập đi bằng khung. Chỉ hơn nửa tháng tính từ thời gian tập luyện đến khi xuất viện bà Thìn đã có thể tự đi đứng trở lại.

Ông Nguyễn Ngọc Khánh (64 tuổi, xã Diên Khánh) bị té ngã, gãy cổ xương đùi và được đưa vào BVĐK Khánh Hòa điều trị. Sau phẫu thuật khoảng 1 ngày, ông đã được tập đi bằng khung. Trong 6 tháng theo dõi, mỗi lần tái khám, gia đình được bác sĩ một số khoa liên quan của bệnh viện hướng dẫn cách chăm sóc, tập luyện; thỉnh thoảng bác sĩ còn gọi điện thoại hỏi thăm tình trạng sức khỏe của ông. Bà Nguyễn Thị Kim Liên (vợ ông Khánh) cho biết: “Hiện nay, tuy ông đi còn yếu, phải vịn khung nhưng kết quả này vượt mong đợi của gia đình. Trước đó, ông bị teo cơ nên khi gãy thêm cổ xương đùi, gia đình rất lo ông sẽ không thể đi lại sau phẫu thuật”.

Gãy cổ xương đùi là một trong những thương tổn có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống, đặc biệt ở người cao tuổi (hơn 85% số ca xảy ra ở người trên 65 tuổi). Sau phẫu thuật, người bệnh có nguy cơ cao gặp các biến chứng do nằm lâu, suy giảm thể lực và mất khả năng vận động. Các nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ tử vong trong năm đầu tiên sau gãy cổ xương đùi dao động từ 18 đến 36%; hơn 50% người bệnh không thể lấy lại mức độ vận động như trước khi gãy. Trong khi đó, khoảng thời gian 6 tháng đầu sau gãy xương được xem là giai đoạn đặc biệt quan trọng đối với quá trình phục hồi. Nếu người bệnh được phẫu thuật sớm, vận động sớm và chăm sóc phù hợp thì khả năng hạn chế biến chứng và phục hồi chức năng sẽ tốt hơn.

Năm 2024, Dự án HIPCARE (Vương Quốc Anh) thử nghiệm mô hình chăm sóc đa ngành đối với người bệnh gãy cổ xương đùi tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình, trong đó có Việt Nam. Mô hình tập trung vào 3 yếu tố chính, gồm: Phẫu thuật kịp thời; vận động, chịu sức nặng sớm sau phẫu thuật khi tình trạng người bệnh cho phép; chăm sóc chỉnh hình - lão khoa kịp thời. BVĐK Khánh Hòa là 1 trong 8 cơ sở y tế của Việt Nam tham gia dự án; có 82 người bệnh tuổi từ 60 trở lên trên địa bàn tỉnh đã tham gia chương trình.

Tích cực phối hợp 

Các bác sĩ phẫu thuật cho trường hợp gãy cổ xương đùi.

Bác sĩ Chuyên khoa II Nguyễn Ngọc Nghĩa - Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình - Bỏng, BVĐK Khánh Hòa, người thực hiện chính dự án cho biết, điểm khác biệt của mô hình là người bệnh được can thiệp sớm, tập phục hồi chức năng sớm và được theo dõi, chăm sóc liên tục với sự phối hợp của nhiều chuyên khoa như: Chấn thương chỉnh hình, nội, lão khoa, phục hồi chức năng… Mục tiêu nhằm giúp người bệnh được chăm sóc sớm nhất có thể, nâng cao hiệu quả điều trị, hạn chế biến chứng và thúc đẩy quá trình phục hồi. “Không dừng lại ở thời gian người bệnh nằm viện, mô hình còn kéo dài quá trình chăm sóc sau khi xuất viện. Người bệnh được liên hệ qua điện thoại, Zalo và tái khám trực tiếp định kỳ trong thời gian theo dõi 120 ngày. Đối với những bệnh nhân có sự phối hợp tốt của người nhà và thực hiện đúng hướng dẫn về chăm sóc, tập luyện, khả năng phục hồi rất cao” - bác sĩ Nguyễn Ngọc Nghĩa chia sẻ.

Cuối năm 2026, Dự án HIPCARE kết thúc, nhưng BVĐK Khánh Hòa vẫn tiếp tục duy trì và áp dụng các phương pháp của chương trình cho những người bệnh phù hợp. Điều này sẽ góp phần giúp người bệnh phục hồi tốt hơn và sớm trở lại cuộc sống, sinh hoạt bình thường. Tuy nhiên, để duy trì mô hình lâu dài, thách thức lớn nhất vẫn là sự phối hợp giữa các chuyên khoa. Bởi để can thiệp sớm và chăm sóc toàn diện cần sự phối hợp nhịp nhàng từ các chuyên khoa trong phẫu thuật, điều trị nội khoa, tư vấn, phục hồi chức năng, hướng dẫn chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật, tại cộng đồng. 

Có thể thấy, tham gia Dự án HIPCARE không chỉ giúp đội ngũ y tế BVĐK Khánh Hòa tiếp cận một mô hình chăm sóc mới mà còn tạo cơ hội chuẩn hóa hơn quy trình phối hợp giữa các chuyên khoa trong điều trị và phục hồi người bệnh gãy cổ xương đùi. Đồng thời, mang đến cơ hội giúp những người bệnh, nhất là người bệnh cao tuổi tăng khả năng phục hồi sau chấn thương.

C.ĐAN