Thêm cơ hội an cư cho người thu nhập thấp

UBND tỉnh vừa ban hành Kế hoạch phát triển nhà ở cho thuê năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030. Bên cạnh mục tiêu phát triển khoảng 2.100 căn nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân, kế hoạch còn cho thấy sự chuyển dịch đáng chú ý trong chính sách nhà ở. Từ tập trung chủ yếu vào sở hữu sang mở rộng cơ hội thuê nhà với chi phí phù hợp, đáp ứng nhu cầu chỗ ở của công nhân, người lao động và các nhóm dân cư khó khăn về nhà ở.

Phát triển nhà ở cho thuê

Trong nhiều năm qua, câu chuyện nhà ở xã hội thường được nhìn chủ yếu dưới góc độ xây dựng nhà để bán cho người thu nhập thấp. Tuy nhiên, trên thực tế, không phải người lao động nào cũng có khả năng tích lũy một khoản tiền lớn để mua nhà, kể cả khi được tiếp cận các chính sách tín dụng ưu đãi. Với công nhân làm việc tại các khu công nghiệp (KCN), lao động trẻ, người mới lập nghiệp hay cán bộ, công chức, viên chức có nhu cầu dịch chuyển nơi làm việc, thuê một căn nhà có giá phù hợp đôi khi là lựa chọn thực tế hơn.

Phường Nam Nha Trang là một trong những địa phương hiện có nhiều dự án nhà ở xã hội đang được triển khai.

Bà Nguyễn Ngọc Diệp - công nhân KCN Suối Dầu (xã Cam Lâm) chia sẻ: “Tôi đã có hơn 10 năm làm việc tại công ty chế biến thủy hải sản, mức thu nhập tương đối chỉ đủ lo cho 2 con. Tuy vợ chồng tôi đã cố gắng tích lũy nhưng việc mua nhà ở riêng là bất khả thi. Khi nghe thông tin Chính phủ có chính sách phát triển nhà ở cho thuê với nhiều ưu đãi, gia đình tôi rất phấn khởi. Tôi hy vọng tỉnh sẽ sớm triển khai để gia đình tôi có cơ hội tiếp cận loại hình nhà ở này, sớm ổn định cuộc sống”.

Kế hoạch phát triển nhà ở cho thuê của UBND tỉnh đã cụ thể hóa chủ trương chuyển dịch cơ cấu phát triển nhà ở theo hướng tăng tỷ trọng nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, nhà lưu trú công nhân và các loại hình nhà ở phục vụ mục tiêu an sinh xã hội. Quan điểm xuyên suốt là bảo đảm người dân được tiếp cận chỗ ở phù hợp với khả năng chi trả. Đồng thời, phát triển thị trường nhà ở theo cơ chế thị trường có sự quản lý, điều tiết hiệu quả của Nhà nước, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Điểm đáng chú ý là phát triển nhà ở cho thuê không được xác định như một loại hình riêng lẻ, mà được đặt trong tổng thể quy hoạch phát triển đô thị, KCN, hệ thống giao thông và phân bố việc làm. Tỉnh định hướng ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, nhà lưu trú công nhân tại các KCN, khu vực đô thị hóa nhanh, vùng động lực và các hành lang phát triển kinh tế, tập trung tại các khu vực phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD), khu vực cải tạo, chỉnh trang đô thị và những KCN có hạ tầng đồng bộ.

Từ quỹ đất sạch đến Quỹ nhà ở địa phương

Một trong những điểm nhấn của kế hoạch là tỉnh xác định rõ các nguồn lực để hiện thực hóa mục tiêu đề ra. Theo đó, UBND tỉnh yêu cầu rà soát, cập nhật các chỉ tiêu phát triển nhà ở vào quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất, chương trình phát triển nhà ở và các quy hoạch liên quan. Các cơ quan chức năng phải rà soát quỹ đất trong khu vực phát triển đô thị, KCN để xác định những vị trí ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê; chủ động giải phóng mặt bằng, chuẩn bị quỹ đất sạch để thu hút đầu tư.

Cùng với đó, các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị và KCN đang triển khai cũng sẽ được rà soát để xác định quỹ đất, vị trí có khả năng phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân. Tỉnh đặt mục tiêu phấn đấu các KCN trên địa bàn đều được quy hoạch, bố trí quỹ đất hoặc hình thành dự án nhà ở, nhà lưu trú đáp ứng nhu cầu chỗ ở của công nhân và người lao động. Một hướng đi đáng chú ý khác là phát huy vai trò của Quỹ nhà ở địa phương. Theo kế hoạch, tỉnh sẽ triển khai Đề án giao Quỹ Đầu tư phát triển tỉnh thực hiện mục tiêu, chức năng của Quỹ nhà ở địa phương; nghiên cứu tạo lập, quản lý và phát triển quỹ nhà ở phục vụ an sinh xã hội, trong đó có nhà ở cho thuê. Quỹ Đầu tư phát triển tỉnh được giao nghiên cứu cơ chế huy động nguồn lực, xây dựng các chương trình tín dụng, hỗ trợ tài chính phục vụ phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; nghiên cứu các mô hình phát triển quỹ nhà ở cho thuê phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Bên cạnh nguồn lực từ Quỹ nhà ở địa phương, tỉnh sẽ rà soát và sử dụng hiệu quả nguồn tiền tương đương giá trị quỹ đất nhà ở xã hội do các chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại, khu đô thị nộp theo quy định. Nguồn lực xã hội, vốn tín dụng, các quỹ đầu tư và các nguồn vốn hợp pháp khác cũng được định hướng huy động để tạo thêm nguồn cung nhà ở.

Đáng chú ý, tỉnh khuyến khích doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và doanh nghiệp phát triển hạ tầng KCN trực tiếp tham gia đầu tư hoặc thuê nhà ở để bố trí cho người lao động. Nếu được triển khai hiệu quả, đây có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong chính sách thu hút và giữ chân nguồn nhân lực, nhất là tại những khu vực phát triển công nghiệp mới.

Ông Trần Quang Ngọc - Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, trong quý III/2026, sở được tỉnh giao chủ trì rà soát, đánh giá tổng thể nhu cầu nhà ở, đặc biệt là nhu cầu nhà ở cho thuê, nhà lưu trú công nhân và nhà ở cho người lao động trên địa bàn tỉnh. Các xã, phường phải rà soát nhu cầu của công nhân, người lao động, chuyên gia, cán bộ, công chức, viên chức và các nhóm đối tượng khác trên địa bàn. Đồng thời, rà soát quy hoạch, quỹ đất, quỹ nhà thuộc sở hữu Nhà nước và những khu vực có vị trí thuận lợi về giao thông, dịch vụ, việc làm để đề xuất vị trí ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê. Đến quý IV/2026, Sở Tài chính sẽ rà soát, đề xuất phương án sử dụng nguồn tiền tương đương giá trị quỹ đất nhà ở xã hội để phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê. Đến quý II/2027, tỉnh sẽ rà soát các dự án nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân hiện có, xác định số căn có khả năng khai thác cho thuê và đề xuất giải pháp sử dụng hiệu quả quỹ nhà hiện hữu.

MẠNH HÙNG