Chủ động điều tiết nguồn nước 

Ở khu vực phía nam tỉnh, nơi nắng hạn thường kéo dài và nhu cầu nước tưới tăng cao vào vụ hè thu, việc điều hành nguồn nước luôn là bài toán nhiều thách thức. Dù lượng nước tích trữ tại các hồ chứa hiện chỉ đạt khoảng 44% dung tích thiết kế, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Ninh Thuận vẫn bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất, dân sinh và các hoạt động kinh tế. Kết quả đó cho thấy hiệu quả trong quản lý, vận hành hệ thống công trình thủy lợi và sử dụng hợp lý từng mét khối nước.

Điều hành từng công trình

Tại hồ chứa nước Sông Cái - công trình thủy lợi có dung tích lớn nhất tỉnh, những con số về mực nước và lưu lượng liên tục được cập nhật trong phòng trực vận hành. Với những người làm thủy lợi, đây không chỉ là số liệu kỹ thuật mà còn là căn cứ để quyết định lượng nước đưa về hạ du trong từng thời điểm. Mỗi điều chỉnh đều phải tính đến nhu cầu của cây trồng, khả năng tích nước của hồ và diễn biến thời tiết trong những ngày tới.

Theo số liệu cập nhật lúc 6 giờ ngày 2-7, hồ chứa nước Sông Cái đang tích trữ hơn 90 triệu m³, đạt 41,1% dung tích thiết kế và duy trì lưu lượng cấp nước về hạ du 15,88m³/giây. Cùng với các hồ chứa nước Sông Sắt, Trà Co, Tân Giang và các công trình đầu mối khác, hồ Sông Cái giữ vai trò quan trọng trong việc điều hòa nguồn nước cho nhiều vùng sản xuất ở khu vực phía nam tỉnh trong suốt vụ hè thu.

Hồ Tân Giang (xã Phước Hà) tích trữ 9,38 triệu m³ nước, đạt 70,1% dung tích thiết kế, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất vụ hè thu.

Ông Nguyễn Công Xưng - Chủ tịch Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Ninh Thuận cho biết: "Điều quan trọng nhất hiện nay không phải ở lượng nước còn trong hồ mà ở hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn nước hiện có. Ngay từ đầu vụ, công ty đã xây dựng phương án cấp nước theo từng công trình, từng vùng tưới; đồng thời tăng cường kiểm tra ngoài đồng ruộng để điều chỉnh lưu lượng phù hợp với nhu cầu thực tế của cây trồng, hạn chế thất thoát và tránh lãng phí. Đối với những hồ mà nguồn nước không bảo đảm phục vụ cả vụ, công ty chủ động phối hợp với chính quyền địa phương thông báo ngay từ đầu vụ để người dân không xuống giống, tránh thiệt hại do thiếu nước giữa chừng. Việc chủ động rà soát, điều chỉnh kế hoạch sản xuất ngay từ đầu đã giúp sử dụng hiệu quả lượng nước hiện có, đồng thời tập trung nguồn lực cho những khu vực đủ điều kiện canh tác. Nhờ đó, đến nay, công ty vẫn bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất, chăn nuôi, dân sinh và các hoạt động phát triển kinh tế trên địa bàn quản lý".

Đối với những công trình có nguồn nước hạn chế được khai thác thận trọng để kéo dài thời gian phục vụ; trong khi các công trình có điều kiện thuận lợi hơn được vận hành theo lịch tưới, ưu tiên cấp nước vào thời điểm cây trồng cần nhất. Cách làm này không chỉ giảm thất thoát trên hệ thống mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng nước ngoài đồng. Bà Nguyễn Thị Hoàng Vũ - Trưởng phòng Quản lý nước và Công trình cho biết: “Việc phân phối nước được theo dõi liên tục từ công trình đầu mối đến đồng ruộng, trên cơ sở cập nhật lượng nước tích trữ, lưu lượng nước về hồ và nhu cầu thực tế tại từng vùng sản xuất để kịp thời điều chỉnh phương án cấp nước. Điều tiết nước không phải là cấp thật nhiều mà là cấp đúng thời điểm cây trồng cần nhất. Khi nước được phân phối hợp lý, vừa bảo đảm sản xuất, vừa hạn chế thất thoát trên hệ thống thì hiệu quả khai thác công trình sẽ được nâng lên, đồng thời tạo dư địa để chủ động ứng phó với những diễn biến bất lợi của thời tiết”.

Hướng đến quản trị nguồn nước bền vững

Với mùa khô là bài toán sử dụng tiết kiệm nguồn nước, còn mùa mưa lại đặt ra yêu cầu bảo đảm an toàn công trình. Vì vậy, cùng với việc tổ chức cấp nước phục vụ sản xuất, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Ninh Thuận đã chủ động xây dựng phương án vận hành từng hồ chứa nước theo diễn biến nguồn nước và dự báo thời tiết, bảo đảm hài hòa giữa nhu cầu sản xuất và yêu cầu phòng, chống thiên tai. 

Song song với công tác điều tiết, công ty duy trì kiểm tra định kỳ các hồ chứa nước, đập dâng, trạm bơm, hệ thống kênh dẫn và thiết bị vận hành; thường xuyên rà soát hiện trạng công trình, cập nhật diễn biến nguồn nước để kịp thời điều chỉnh phương án khai thác. Đây cũng là cơ sở giúp đơn vị chủ động duy trì dung tích phòng lũ, sẵn sàng ứng phó với những tình huống bất thường trong mùa mưa.

Theo ông Nguyễn Công Xưng, trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, mục tiêu của công ty không chỉ là bảo đảm đủ nước mà còn sử dụng hiệu quả và bền vững nguồn tài nguyên nước. Cùng với đầu tư sửa chữa công trình, đơn vị tiếp tục nâng cao chất lượng dự báo, tăng cường ứng dụng công nghệ và phối hợp chặt chẽ với địa phương trong điều hành hệ thống. “Mỗi mét khối nước đều là nguồn tài nguyên quý. Quản lý tốt hôm nay sẽ tạo dư địa để chủ động ứng phó với những biến động của thời tiết trong thời gian tới”, ông Xưng nhấn mạnh.

THANH XUÂN