"Kiềng ba chân" kết nối tri thức với thị trường lao động

Trong dòng chảy của nền kinh tế số, mô hình hợp tác giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp (DN) đang khẳng định vai trò là “kiềng ba chân”, giúp đưa tri thức vào thực tiễn và tạo ra giá trị bền vững. 

Gắn đào tạo với nhu cầu thực tế

Hiện nay, nhiều cơ sở giáo dục đại học đã chủ động, tích cực đẩy mạnh hợp tác với DN và địa phương trong đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Qua đó, phát huy vai trò trung tâm trong mô hình hợp tác.

Tại Trường Đại học Nha Trang, các chương trình liên kết giữa cơ quan quản lý, nhà trường và DN đã mở ra hướng đi mới trong công tác đào tạo. Ngoài học lý thuyết, sinh viên (SV) còn sớm được tiếp cận môi trường sản xuất, kinh doanh. SV Nguyễn Lê Hồng Điệp - Khoa Công nghệ thực phẩm khóa 65, Trường Đại học Nha Trang chia sẻ: “Nhà trường luôn tạo điều kiện thuận lợi cho SV học tập với hệ thống phòng thực hành, thí nghiệm hiện đại. Trong quá trình học, SV được tham gia nhiều học phần gắn với thực hành ngay tại trường. Đặc biệt, để tiệm cận thực tế hơn, tôi được khoa cho đi nghiên cứu thực tế tại D&T Group. Qua đó, giúp tôi có cơ hội tham gia vào quy trình nghiên cứu, sản xuất sản phẩm; tích lũy thêm nhiều kiến thức, kinh nghiệm quý báu và tự tin hơn khi ra trường". 

Giảng viên Trường Đại học Nha Trang hướng dẫn sinh viên thực hành. Ảnh: THIỆN TÂM

Nhà trường cũng chủ động đổi mới chương trình đào tạo. Vừa qua, Khoa Công nghệ thực phẩm đã ký kết hợp tác nghiên cứu, đào tạo với Công ty TNHH Bakai; đồng thời đưa hàng trăm SV đến nghiên cứu, học tập kinh nghiệm ở các DN trên cả nước. Tiến sĩ Phan Thị Khánh Vinh - giảng viên Khoa Công nghệ thực phẩm cho biết: “Chúng tôi thường xuyên cập nhật bài giảng dựa trên các ý tưởng mới về khoa học, công nghệ, các góp ý từ DN để sát với nhu cầu thị trường lao động. Khoa cũng đã mời chuyên gia của DN tham gia các buổi hội thảo, giảng dạy và triển khai các chương trình hợp tác nghiên cứu với DN”.

Một điểm sáng trong mô hình hợp tác là DN tham gia sâu vào quá trình đào tạo và nghiên cứu, trở thành đối tác gắn bó của các cơ sở đào tạo. Điển hình là D&T Group đã liên kết với Trường Đại học Nha Trang, Trường Đại học Khánh Hòa và Trường Đại học Thái Bình Dương mỗi năm hỗ trợ hàng trăm SV tham quan, tiếp cận các nghiên cứu mới của công ty. Lãnh đạo công ty cũng đã có những buổi trao đổi thực tế, giúp SV hiểu sâu hơn về các công nghệ tiên tiến. Từ đó, phát huy tư duy sáng tạo trong nghiên cứu khoa học.

Ông Nguyễn Quang Duy - Tổng Giám đốc D&T Group, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Doanh nhân trẻ tỉnh cho biết: “Trước đây, DN mất nhiều thời gian đào tạo lại nhân sự mới. Hiện nay, nhờ hợp tác với các trường đào tạo, DN có thể tuyển dụng ngay những SV đã được đào tạo sát thực tế. Nhờ đó, tiết kiệm được chi phí đào tạo và nâng cao hiệu quả công việc. Bên cạnh đó, nhiều đề tài nghiên cứu của giảng viên, SV cũng được các DN ứng dụng vào sản xuất, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, tiết kiệm chi phí nghiên cứu”. 

Vai trò kết nối của Nhà nước 

Để mô hình hợp tác vận hành hiệu quả, vai trò điều phối của Nhà nước là yếu tố then chốt. Thông qua các chương trình hỗ trợ đổi mới sáng tạo, cơ quan quản lý đã tạo cầu nối giữa nhà trường và DN; đồng thời ban hành nhiều chính sách khuyến khích hợp tác. 

Sinh viên Khoa Công nghệ thực phẩm khóa 65, Trường Đại học Nha Trang thực tập sản xuất tại D&T Group.

Theo báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ, việc ban hành Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị đã tạo bước chuyển quan trọng về tư duy và nhận thức trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó, mô hình hợp tác "3 nhà" bước đầu đạt được một số kết quả tích cực, nhất là trong lĩnh vực đào tạo nguồn nhân lực. Năm học 2024 - 2025, cả nước có hơn 685.800 SV theo học ngành công nghệ - kỹ thuật, chiếm hơn 33% quy mô đào tạo đại học. Các cơ sở giáo dục đại học đã có các chương trình hợp tác đề xuất nghiên cứu và phát triển hơn 100 sản phẩm công nghệ, trong đó có nhiều sản phẩm thuộc nhóm công nghệ chiến lược. Những kết quả này cho thấy, mô hình hợp tác giữa Nhà nước - nhà trường - DN đang góp phần hình thành hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu phát triển của nền kinh tế.

Bà Nguyễn Thị Hoàng Diệp - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho rằng: “Việc Nhà nước, nhà trường, DN đồng hành không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo, mà còn thúc đẩy hình thành và rút ngắn quá trình thương mại hóa nhiều ý tưởng, sản phẩm sáng tạo có giá trị. Đây chính là nền tảng để xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương. Tuy nhiên, để mô hình phát triển bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp, tăng cường chia sẻ lợi ích và trách nhiệm giữa các bên. Đặc biệt, DN cần chủ động tham gia đào tạo; nhà trường cần linh hoạt đổi mới phương pháp giảng dạy và nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ giảng viên. Đồng thời, các bên cần xác định những lĩnh vực ưu tiên, nhất là nhóm công nghệ chiến lược gắn với nhu cầu thực tiễn của DN và năng lực nghiên cứu của nhà trường”.

MÃ PHƯƠNG