Can thiệp sớm cho trẻ rối loạn phát triển: Thay đổi cách tiếp cận

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nhi khoa, đặc biệt với các chuyên gia đến từ Hội APPEL (Pháp) đang mở ra những hướng đi hiệu quả cho công tác phát hiện, can thiệp sớm rối loạn phát triển thần kinh ở trẻ em tại tỉnh. Chương trình không chỉ hỗ trợ về chuyên môn, mà còn góp phần thay đổi tư duy tiếp cận, nâng cao chất lượng chăm sóc trẻ ngay từ những năm đầu đời.

Phối hợp đa chuyên ngành

Mới đây, tại Bệnh viện Đa khoa Yersin Nha Trang diễn ra hội thảo về rối loạn phát triển thần kinh ở trẻ nhỏ nhằm phát hiện sớm và can thiệp hiệu quả cho trẻ có nguy cơ. Đây là một trong những hoạt động hỗ trợ về chuyên môn của Hội APPEL cho ngành y tế tỉnh trong năm 2026. Tại hội thảo, gần 100 chuyên gia, bác sĩ tại các cơ sở y tế, giáo viên trung tâm giáo dục trẻ chuyên biệt của tỉnh được đoàn chuyên gia Pháp phổ biến kiến thức về nội dung trên, hướng dẫn thăm khám, đánh giá và can thiệp trực tiếp cho các trường hợp cụ thể. Trên cơ sở xác định mức độ rối loạn ở trẻ, các chuyên gia khai thác tiền sử thai kỳ, sinh nở, dựa vào các mốc phát triển vận động, ngôn ngữ, hành vi của trẻ, sử dụng các bảng lượng giá chuyên sâu... để xây dựng kế hoạch can thiệp cho từng trẻ. Việc can thiệp kết hợp nhiều phương pháp như: Kích thích giao tiếp, trị liệu tâm vận động, hướng dẫn tương tác giữa cha mẹ và trẻ... Các chuyên gia còn trao đổi trực tiếp với phụ huynh về cách chăm sóc, theo dõi và hỗ trợ trẻ tại nhà. Tiến sĩ, bác sĩ nhi khoa Gildas Treguier - thành viên Hội APPEL cho biết, việc phát hiện và can thiệp trong “giai đoạn vàng” từ 0 đến 6 tuổi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp cải thiện đáng kể khả năng phát triển nhận thức, ngôn ngữ và kỹ năng xã hội của trẻ.

Chuyên gia Hội APPEL chia sẻ kiến thức về chăm sóc sức khỏe tâm thần cho trẻ em tại hội thảo khoa học diễn ra tại Bệnh viện Đa khoa Ninh Thuận.

Bác sĩ Trần Lan Anh - Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Yersin Nha Trang chia sẻ, chương trình giúp đội ngũ nhân viên y tế địa phương tiếp cận cách thức can thiệp đa chuyên ngành trên cơ sở phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ nhi khoa, chuyên gia tâm lý, phục hồi chức năng và giáo dục đặc biệt. Hướng đi này nhằm nâng cao hiệu quả can thiệp cho trẻ, thay vì cách làm rời rạc từng chuyên ngành như trước đây.

Tại buổi làm việc với đoàn chuyên gia Hội APPEL, bác sĩ Nguyễn Đình Thoan - Phó Giám đốc Sở Y tế cho biết, thời gian tới, ngành y tế tỉnh sẽ tiếp tục mở rộng mạng lưới chăm sóc sức khỏe chu sinh (7 ngày sau sinh); mạng lưới phát hiện sớm và can thiệp cho trẻ có nguy cơ rối loạn phát triển thần kinh. Đồng thời, tăng cường đào tạo nhằm nâng cao chất lượng can thiệp trên toàn tỉnh.

Can thiệp từ rất sớm

Là một trong những thành viên kết nối chương trình, Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Ngô Minh Xuân - Chủ tịch Hội đồng Khoa học đào tạo Trường Đại học Y Khoa Phạm Ngọc Thạch, Chủ tịch Hội Chu sinh - Sơ sinh TP. Hồ Chí Minh cho biết: Chương trình hợp tác y tế giữa Pháp và Việt Nam đã được duy trì hơn 30 năm, trọng tâm là đào tạo nguồn nhân lực, đồng thời hỗ trợ cho những trẻ yếu thế. Đợt này, tại tỉnh Khánh Hòa, chương trình tập trung vào công tác xây dựng mạng lưới phát hiện, can thiệp sớm rối loạn phát triển thần kinh ở trẻ. Một trong những điểm nổi bật của chương trình là xây dựng mô hình can thiệp được triển khai từ rất sớm, thậm chí ngay từ giai đoạn thai kỳ. Trẻ sinh non, trẻ có bệnh lý trong giai đoạn sơ sinh hoặc có nguy cơ cao đều được theo dõi sát sao, xây dựng hồ sơ quản lý và can thiệp liên tục. Qua đó, hạn chế tối đa nguy cơ phát triển thành các rối loạn nghiêm trọng trong tương lai. Song song đó, chương trình thay đổi tư duy tiếp cận, chuyển từ mục tiêu can thiệp do nhân viên y tế quyết định sang mô hình lấy gia đình làm trung tâm. Cha mẹ không chỉ là người chăm sóc mà còn trở thành “đối tác” trong quá trình can thiệp, đồng hành với trẻ trong từng giai đoạn phát triển. Thay vì áp đặt, các chuyên gia hướng đến việc tạo sự kết nối tự nhiên với trẻ, giúp trẻ phát triển trong môi trường thân thiện và phù hợp với nhu cầu cá nhân.

Các chuyên gia Hội APPEL thăm khám, đánh giá mức độ rối loạn phát triển thần kinh cho trẻ tại Bệnh viện Đa khoa Yersin Nha Trang.

Theo bác sĩ Trần Lan Anh, những năm qua, nhờ sự đồng hành của các chuyên gia quốc tế, đặc biệt là Hội APPEL, công tác phát hiện sớm và can thiệp rối loạn phát triển thần kinh cho trẻ tại Bệnh viện Đa khoa Yersin Nha Trang đã có nhiều chuyển biến rõ rệt. Bệnh viện đã chuyển từ cách tiếp cận đơn lẻ sang phối hợp đa chuyên ngành, đồng thời chú trọng can thiệp sớm ngay từ giai đoạn đầu đời của trẻ. Hiện nay, mỗi tháng bệnh viện thực hiện khám sàng lọc và can thiệp sớm cho khoảng 90 trẻ bị rối loạn phát triển thần kinh. Các trường hợp này đều được theo dõi, đánh giá định kỳ và điều chỉnh phương pháp can thiệp phù hợp theo từng giai đoạn phát triển. 

Ngoài Bệnh viện Đa khoa Yersin Nha Trang, Hội APPEL còn tổ chức các hoạt động tương tự tại Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa, Bệnh viện Đa khoa Ninh Thuận, Trung tâm Y tế khu vực Khánh Sơn. Với sự hỗ trợ chuyên sâu của đoàn chuyên gia Pháp, ngành y tế tỉnh đang từng bước xây dựng hệ thống phát hiện, can thiệp sớm rối loạn phát triển thần kinh ở trẻ em hiệu quả và bền vững.

C.ĐAN