Chiếc vỉ phơi ở làng chài

Ở làng chài Cửa Bé (phường Nam Nha Trang), mỗi mảnh lưới, con thuyền hay món ngư cụ thô sơ dường như đều thấm đẫm hơi thở mặn mòi của vùng biển xanh. Ngay cả những chiếc vỉ phơi tôm cá nằm lặng lẽ dưới ánh nắng cũng trở thành biểu tượng cho sự trù phú mà đại dương đã ban tặng cho con người nơi đây.

Phụ nữ làng chài ướp và phơi cá lên vỉ.

Từ lâu, chiếc vỉ phơi đã trở thành vật dụng quen thuộc ở bất kỳ làng chài nào. Tùy vào vùng địa lý và mục đích sử dụng khác nhau, chiếc vỉ được thiết kế theo kích cỡ, hình thù và lưới phơi cũng có sự khác biệt. Dọc theo những con đường nhỏ vào làng, không khó để bắt gặp những chiếc vỉ phơi hải sản được làm tương đối đơn giản nhưng lại vô cùng bền chắc để chống chọi với cái nắng gắt và vị mặn nồng của gió biển. Phổ biến nhất là loại vỉ hình vuông hoặc chữ nhật, được tận dụng từ những tấm lưới đăng màu xanh, trắng đã qua sử dụng. Để giữ cho mặt lưới luôn căng phồng, người dân khéo léo dùng những khúc gỗ nẹp cố định 4 cạnh, tạo nên một khung đỡ vững chắc. Thỉnh thoảng có hộ dân làm vỉ phơi hình tròn cho lạ mắt và công phu hơn, viền xung quanh vỉ được uốn cong từ những thanh tre già dẻo dai, liên kết chặt chẽ với mặt lưới bằng những sợi cước trắng tinh.

Những con ruốc tươi được phơi trên vỉ.

Dưới ánh nắng chói chang, hàng chục chiếc vỉ phơi san sát nhau tạo nên một bức tranh đa sắc. Mỗi chiếc vỉ được làm xong như nâng niu những thành quả lao động hăng say của ngư dân sau những chuyến biển vất vả.

Vào mùa biển êm, cũng là mùa cảng cá sôi động nhất. Trên bến dưới thuyền, những chiếc xịa đựng hải sản bày ra một bữa tiệc đầy màu sắc và chiều lòng người mua. Những xịa mực thẻ, mực ống tươi rói, lớp da còn nháy lên những tia sáng óng ánh. Cạnh đó, những mẻ cá cơm săn trắng ngần, tròn lẳn, vẫn còn sung sức búng mình tí tách trên mặt xịa.

Khi ăn cá không hết, các bà nội trợ tận dụng vỉ để phơi cá cho khô, qua mùa biển động dùng dần. Cá, mực, tôm muốn phơi khô ngon, ăn vị thấm tháp phải được ướp qua những công thức riêng biệt mà chỉ có những người phụ nữ làng chài mới biết được để cho ra từng mẻ khô cá vừa vị, ăn rất đưa cơm.

Những con mực tươi được phơi trên vỉ.

Hải sản sau khi xếp lớp lên mặt vỉ sẽ được mang ra sân phơi giữa trời nắng gắt. Với những nhà buôn, số lượng hải sản nhiều phải trưng dụng bãi cát cuối xóm phơi mới đủ. Tùy vào loại hải sản và điều kiện nắng mạnh hay yếu trong ngày để điều chỉnh thời gian phơi. Thường mực sẽ phơi đủ trong một ngày nắng đẹp. Cá và tôm phải phơi kỹ và trở mặt cho khô đều, bảo quản lâu, tránh bị mốc. Cách gọi phơi một nắng, hai nắng cũng từ đó mà ra. Sau khi phơi xong, từng chiếc vỉ được mang xuống biển chà rửa cho hết lớp gia vị dính đầy trên mặt. Rồi người lớn lại lỉnh kỉnh mang về, xếp chồng vỉ vào một góc nhà để chờ cho những mẻ phơi tiếp theo.

Cuộc sống của người dân ở làng chài có phần hiện đại hơn trước, nhưng chiếc vỉ phơi vẫn là vật dụng không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt hàng ngày. Chỉ cần thấy người lớn mang từng chiếc vỉ ra sân là biết ngay chuyến biển sáng nay bội thu tôm cá trở về. Và chiếc vỉ lại âm thầm hoàn thành nhiệm vụ của mình để giữ gìn sản vật của biển, cùng ngư dân qua những mùa biển đói chênh vênh. 

LÊ ĐỨC BẢO