“Ốc đảo xanh” giữa khô cằn sỏi đá

Ở thôn Suối Sâu (xã Nam Ninh Hòa) có một “ốc đảo xanh” giữa khô cằn sỏi đá. Đó là Sản Việt Farm do “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm đổi mới” năm 2026 Nguyễn Minh Thành gây dựng. Với niềm đam mê nông nghiệp, ông Thành đã xây dựng nên một trang trại nông nghiệp hữu cơ - tuần hoàn, kết hợp du lịch sinh thái và bảo tồn văn hóa bản địa.

Sỏi đá… đã thành farm

Trở lại Sản Việt Farm lần này, chúng tôi bất ngờ khi quy mô của trang trại đã rộng lớn, lên đến 128ha. Trên vùng đất bạc màu, cằn cỗi với đầy những sỏi đá năm xưa, nay đã bừng lên sức sống mới với một màu xanh bạt ngàn, trải dài từ cánh rừng thứ sinh đang phục hồi, qua những vườn xoài, dừa xiêm, đồi sâm bố chính, những vườn rau rừng, giàn bầu, giàn chanh dây… được quy hoạch, xây dựng bài bản. Ngày mới ở trang trại trở nên sôi động khi đàn bò, dê, gà, heo rừng lai… cùng nhau đi kiếm ăn; trong những cánh rừng, vườn cây, đàn chim yến, đàn ong dú bắt đầu hành trình mang lại sản vật cho người.

Sản Việt Farm như một ốc đảo xanh tươi đã được hình thành trên vùng đất khô cằn, sỏi đá.

Đưa chúng tôi dạo quanh một vòng trang trại bằng xe điện, ông Thành trải lòng, ông sinh năm 1980, ở một vùng quê nghèo thuộc tỉnh Nam Định (cũ). Những năm là sinh viên Trường Đại học Thủy sản Nha Trang (nay là Trường Đại học Nha Trang), ông cảm nhận rõ ràng hơn về “xứ Trầm, biển yến”, nơi ông xác định sẽ gắn bó cuộc đời mình. Tốt nghiệp đại học chuyên ngành công nghệ khai thác thủy sản, thế nhưng cơ duyên lại đưa ông đến với nghề ảnh. Sản Việt là doanh nghiệp được ông thành lập từ năm 2009, chuyên cung cấp các dịch vụ về nhiếp ảnh tại nhiều khu du lịch lớn trong cả nước. Thế nhưng, nông nghiệp mới là niềm đam mê lớn của ông. “Năm 2018, tôi đến thôn Suối Sâu và bắt tay vào gầy dựng Sản Việt Farm. Hành trang mang theo lúc ấy là một khát vọng xây dựng nên một trang trại nông nghiệp hữu cơ - tuần hoàn lớn. Nhiều người từng nói với tôi rằng, làm nông nghiệp hữu cơ vốn đã khó, hữu cơ cộng thêm tuần hoàn trên quy mô lớn, trên vùng đất khô cằn, thiếu nước ở thôn Suối Sâu thì khó khăn gấp bội nhưng tôi vẫn kiên định với hướng đi mình đã chọn. Thực tế đã chứng minh, trong 8 năm qua, số tiền đầu tư vào trang trại đã giảm đi nhiều, trong khi nguồn thu của Sản Việt Farm ngày càng tăng”, ông Thành chia sẻ.

Sản Việt Farm được ông Thành xây dựng, vận hành dựa trên mô hình kinh tế tuần hoàn khép kín, nơi mọi phụ phẩm đều được tái sử dụng triệt để. Phía xa, trên những đồi cao là 30ha rừng tái sinh được ông Thành khoanh nuôi phục hồi với mục đích giữ mạch nước ngầm, duy trì đa dạng sinh học và hướng tới mục tiêu tín chỉ carbon trong tương lai. Hồ nước rộng 2,5ha nằm tại trung tâm trang trại vừa là điểm nhấn về cảnh quan, vừa phục vụ thủy lợi và tạo sinh quyển tốt cho 2 nhà yến trong trang trại. Trong khu vườn xoài rộng 60ha, các giống xoài Úc, Đài Loan, cát Hòa Lộc, tứ quý được trồng theo hướng hữu cơ, hệ thống tưới phun mưa kéo đến từng gốc; cỏ được giữ tự nhiên nhằm che phủ, bảo vệ đất, hạn chế xói mòn, đồng thời là nguồn thức ăn tự nhiên cho chăn nuôi. Cách đó không xa là vườn dừa với khoảng 3.000 cây dừa xiêm Ninh Đa; 10ha vườn với đa dạng cây ăn quả từ khắp 3 miền cùng các loại rau bản địa mang hương vị núi rừng như: Cải trời, gạc nai, nút áo, rau rịa và cây cao lương…

Khu chăn nuôi rộng 10ha được quy hoạch bài bản và cách biệt, thả nuôi nhiều loài như: Bò, heo đen bản địa, dê, gà kiến, chim yến, dúi, chồn hương... Thức ăn phục vụ chăn nuôi được tận dụng tối đa các phụ phẩm nông nghiệp tại trang trại. Rau, cỏ, thân cây chuối đều làm thức ăn cho bò, heo, gà và nuôi dế. Còn ruồi lính đen, sâu canxi được nuôi để xử lý rác hữu cơ và làm thức ăn cho gà, cá và các vật nuôi khác. Nhờ chuỗi thức ăn bổ dưỡng này, trang trại đã tiết kiệm được chi phí lớn từ việc mua thức ăn công nghiệp. Cuối cùng, phân chuồng từ khu chăn nuôi được xử lý ủ hoai kỹ lưỡng trước khi bón lại cho cây trồng, khép kín hoàn toàn chu trình sinh học, trả lại sự màu mỡ cho đất. Ông Thành bày tỏ: “Điều tôi mong muốn nhất khi đầu tư phát triển nông nghiệp là sản phẩm làm ra cung cấp đến tay người dùng chất lượng, sạch, an toàn. Đến nay, các sản phẩm của Sản Việt Farm như: Xoài sấy, mật ong dú, tổ yến, rượu truyền thống… đều được gắn mã QR truy xuất nguồn gốc, đạt tiêu chuẩn VietGAP và có mã số vùng trồng. Vui hơn cả là các sản phẩm đã được người tiêu dùng, du khách đón nhận”.

Sản Việt Farm rộng 120ha với nhiều cây trồng, vật nuôi và hoạt động trải nghiệm nông nghiệp.

Kết hợp nông nghiệp với du lịch - văn hóa

Xây dựng nên một trang trại nông nghiệp hữu cơ tuần hoàn như Sản Việt Farm là một thành công lớn, nhưng để giải bài toán đầu ra ổn định cho các sản phẩm nông nghiệp của trang trại không phải ai cũng có thể làm được. Sau nhiều trăn trở, tìm tòi và cả tình yêu dành cho văn hóa của các dân tộc thiểu số (DTTS) ở địa phương, ông Thành đã tạo sự đột phá cho Sản Việt Farm bằng cách kết hợp với phát triển du lịch. Với cách làm này, du lịch được phát triển dựa trên nông nghiệp hữu cơ tuần hoàn cộng với truyền thống văn hóa đặc sắc của đồng bào DTTS Raglai, Ê Đê ở thôn Suối Sâu. Ở chiều ngược lại, du lịch đang tạo đầu ra bền vững cho sản phẩm nông nghiệp của trang trại. Du khách đến với Sản Việt Farm không chỉ tham quan mà còn được trải nghiệm thực tế quy trình canh tác, tận tay thu hoạch hoa quả, rau màu, câu cá; thưởng thức các món ăn từ nguồn nguyên liệu sạch, dân dã cho đến các loại đặc sản tự sản xuất tại trang trại, với 80 - 90% nguyên liệu được cung ứng tại chỗ.

Nhiều dịp tiếp xúc với ông Nguyễn Minh Thành, chúng tôi thấu hiểu thôi thúc trong ông là khát vọng xây dựng Sản Việt Farm phát triển bền vững dựa trên các trụ cột: Nông nghiệp hữu cơ tuần hoàn, du lịch trải nghiệm về nông nghiệp và giữ gìn văn hóa cộng đồng. Tại Sản Việt Farm, nền tảng nông nghiệp hữu cơ tuần hoàn đang ngày càng hoàn chỉnh, luôn sẵn sàng chào đón du khách đến trải nghiệm. Việc đưa văn hóa đặc sắc của đồng bào DTTS Raglai, Ê Đê ở địa phương vào phát triển du lịch không chỉ giúp Sản Việt Farm hấp dẫn hơn mà còn là trách nhiệm xã hội trong việc giữ gìn và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp mà ông Thành luôn ấp ủ. Ông đã nhiều lần đến các xã: Bác Ái, Ninh Sơn, Khánh Vĩnh, Khánh Sơn để bồi đắp thêm cho mình kiến thức, hiểu hơn về cái hay, cái đẹp trong truyền thống văn hóa của đồng bào DTTS Raglai. Ông cũng tìm đến nhà các già làng, nghệ nhân để tìm hiểu sâu hơn những câu chuyện về đàn đá, đàn chapi, mã la… “Sẽ có một làng văn hóa Raglai, nơi người Raglai sinh sống, lao động, sinh hoạt văn hóa với đặc trưng của mình được xây dựng tại Sản Việt Farm. Để mỗi người khi đến đây không chỉ được thưởng thức hoa trái ngọt lành, không khí mát mẻ, cây cối xanh tươi, mà còn cảm nhận được nét đẹp trong đời sống kinh tế và tinh thần của đồng bàoDTTS Raglai địa phương”, ông Thành chia sẻ.

Ông Nguyễn Minh Thành và các nông dân trên địa bàn trao đổi về quy trình chăm sóc xoài tại Sản Việt Farm.

Câu chuyện về ông Nguyễn Minh Thành không dừng lại trong khuôn viên của Sản Việt Farm, ông còn rất tâm huyết trong hỗ trợ cộng đồng địa phương, với việc hướng dẫn, hỗ trợ kỹ thuật cho người dân phát triển các loại cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng trong vùng; tặng heo giống, hỗ trợ nuôi ong dú lấy mật, trực tiếp bao tiêu sản phẩm để người dân yên tâm phát triển sản xuất. Ông cũng góp sức lớn cho việc phục hồi nghề đan tre, dệt thủ công, duy trì 3 đội văn nghệ của đồng bào DTTS, bảo tồn 14 loại cây men lá truyền thống phục vụ nghề nấu rượu của đồng bào DTTS ở địa phương…

Bà Hoàng Thị Hoa - Chủ tịch Hội Nông dân xã Nam Ninh Hòa cho biết, ở địa phương, ông Nguyễn Minh Thành luôn gương mẫu, tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, hiến đất làm đường giao thông nông thôn, các hoạt động từ thiện - xã hội, có đóng góp lớn trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào DTTS trên địa bàn. Không chỉ vậy, ông Thành hiện là chủ nhiệm Câu lạc bộ Nông dân triệu phú xã Nam Ninh Hòa, đây là địa chỉ kết nối các hộ nông dân sản xuất giỏi, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm và chuyển giao kỹ thuật sản xuất cho hội viên nông dân của địa phương.

HẢI LĂNG - HỒNG ĐĂNG