Chủ động xây dựng công trình tránh lũ

Rút kinh nghiệm từ trận lũ lịch sử cuối năm 2025, nhiều người dân vùng lũ đã chủ động cải tạo, gia cố, xây dựng thêm gác lửng, tạo nơi trú tránh kiên cố. Những căn gác được dựng lên bằng sắt thép, bê tông cho thấy ý thức tự bảo vệ và tinh thần chủ động ứng phó của người dân trước diễn biến phức tạp của thiên tai, lũ lụt.

Chủ động ứng phó

Đến thôn Phú Khánh Thượng (xã Diên Lạc), rất dễ bắt gặp những căn gác tránh lũ mới được dựng lên trên những ngôi nhà cũ. Có gia đình đã hoàn thành, có nhà đang gấp rút thi công; tiếng hàn, cắt sắt vang lên giữa xóm làng. Đưa chúng tôi lên căn gác rộng hơn 30m2, ông Nguyễn Hữu Trí cho biết, nhà nằm gần sông Suối Dầu nên thường xuyên bị ngập, nhưng trước đây nước chỉ vào đến sân. Trận lũ cuối năm 2025 đã thay đổi tất cả. Nước tràn vào nhanh, dâng cao hơn 2m, buộc gia đình phải bỏ của chạy lấy người. Nước rút, tài sản bị cuốn trôi, ngổn ngang trước mắt là bùn đất và nỗi bất an.

Căn nhà tránh lũ của người dân xã Diên Điền xây dựng để bảo đảm an toàn trong mùa mưa lũ.

Để gia đình không rơi vào cảnh bị động, ông Trí đã dành hơn 100 triệu đồng dựng căn gác tránh lũ ở khoảng không giữa hai căn nhà. Căn gác được sử dụng sắt chữ Y làm trụ và đà; phía trên đổ sàn bê tông, xây tường gạch, lợp mái tôn, lát gạch men. Bên trong căn gác có 2 phòng ngủ, cầu thang được đặt phía sau nhà để cả gia đình nhanh chóng di chuyển lên cao khi lũ dâng. “Căn gác không phải nơi sinh hoạt thường xuyên. Nhưng sự hiện diện của nó mang đến cảm giác an toàn hơn cho cả gia đình. Có một nơi tránh trú kiên cố, mọi người thấy yên tâm hơn mỗi khi trời mưa lớn”, ông Trí bộc bạch.

Gia đình ông Trần Minh Thương (thôn Phú Khánh Thượng) cũng vừa hoàn thành căn gác tránh lũ rộng 30m2 với tổng kinh phí hơn 70 triệu đồng. Ông tận dụng khoảng không phía trên nhà kho, mua sắt hộp, dựng căn gác tránh lũ cao khoảng 5m. Với ông Thương, làm căn gác là chuẩn bị một chỗ an toàn cho gia đình để ứng phó với mùa mưa lũ sắp tới. “Nếu mưa lũ xảy ra, những vật dụng cần thiết sẽ được đưa lên gác, cùng với bếp gas, nước uống và thực phẩm. Từ chỗ chỉ biết thấp thỏm lo âu mỗi khi mưa lớn và bỏ chạy khi nước lũ dâng cao, hiện nay gia đình tôi đã có một phương án chuẩn bị từ trước”, ông Thương nói. 

Cũng tại thôn Phú Khánh Thượng, gia đình bà Nguyễn Thị Nga đang gấp rút hoàn thiện căn gác tránh lũ rộng hơn 40m2. Căn nhà cấp 4 của gia đình bà Nga nằm ở vùng trũng thấp, chưa có điều kiện xây nhà mới. Nhưng để không bị động, bà Nga vay mượn 20 triệu đồng dựng căn gác tránh lũ ngay sát nhà. Với bà, những thanh sắt đang kết thành chỗ trú vững chãi cũng là khoảng bình yên cho gia đình trong những ngày mưa gió sắp tới. “Gia đình có con trai và con rể đều làm thợ sắt nên khi làm căn gác chỉ mất tiền mua vật liệu. Tôi quyết tâm làm căn gác này trước hết là để bảo vệ mình và người thân khi có tình huống mưa lũ bất thường”, bà Nga cho biết.

Mô hình lan rộng

Không chỉ những hộ ở thôn Phú Khánh Thượng, đến nay nhiều hộ dân khác ở 2 xã Diên Khánh và Diên Điền cũng đã và đang đầu tư làm gác tránh lũ. Căn gác của gia đình ông Ngô Văn Tuấn (thôn Phú Lộc Tây 2, xã Diên Khánh) được tận dụng sàn bê tông của căn nhà cấp 4 rồi dựng trụ sắt hộp, hàn khung sắt tạo dầm, đổ bê tông mỏng, lát gạch, xây tường và lợp mái tôn. Công dụng của căn gác này là khi nước dâng, gia đình ông có thể nhanh chóng đưa người và tài sản thiết yếu lên cao. Ông Ngô Văn Tuấn cho biết, sau trận lũ năm 2025, trên địa bàn xã những hộ có điều kiện thì xây nhà cao tầng, còn hộ ít điều kiện đã chủ động cơi nới, sửa chữa, làm thêm gác tránh lũ. "Dù phải đi vay mượn, nhưng gia đình tôi quyết đầu tư làm căn gác tránh lũ rộng 30m2 với tổng chi phí hơn 160 triệu đồng. Bởi an toàn là trên hết”, ông Tuấn nói. 

Căn gác tránh lũ của gia đình bà Nguyễn Thị Nga đang trong giai đoạn hoàn thiện.

Đến xã Diên Điền, chúng tôi gặp ông Huỳnh Văn Tâm (thôn Đại Điền Nam 2). Hiện nay, gia đình ông tận dụng phần sàn bê tông trên hiên nhà và thực hiện gia cố sắt thép, dựng căn gác tránh lũ rộng 15m2, tổng chi phí hơn 20 triệu đồng. Với gia đình ông Tâm, đây là cách thiết thực để bảo vệ bản thân trong những mùa mưa phía trước. “Căn gác tạo thêm khoảng không gian an toàn để gia đình đưa người và tài sản lên cao khi nước lũ dâng”, ông Tâm chia sẻ.

Cách nhà ông Huỳnh Văn Tâm không xa, gia đình ông Trương Văn Nhì (thôn Đại Điền Nam 2) cũng đang cải tạo phòng khách của căn nhà cấp 4 để làm thêm gác tránh lũ. Để làm căn gác, gia đình ông thuê thợ tháo phần mái ngói, dựng trụ bằng sắt hộp, làm đà, cầu thang, dùng tấm bê tông đúc sẵn lót nền, xây tường gạch và lợp mái tôn, tổng chi phí 40 triệu đồng. “Căn gác không phải để làm đẹp ngôi nhà, mà để sử dụng khi mưa lũ xảy ra nhằm đảm bảo an toàn về người và tài sản cần thiết”, ông Nhì tâm sự.

Địa phương giám sát, hướng dẫn

Bà Nguyễn Ngọc Phương Giang - Trưởng thôn Phú Khánh Thượng cho biết, toàn thôn có 630 hộ, khoảng 2.300 khẩu. Do nằm sát bờ sông Suối Dầu nên vào mùa mưa lũ, nhiều hộ gia đình bị nước tràn vào nhà. Toàn thôn hiện chỉ khoảng 10% hộ có nhà tầng, còn lại là nhà cấp 4. Sau trận lũ cuối năm 2025, ý thức phòng tránh của người dân đã thay đổi. Đến nay, hơn 40 hộ trong thôn đã đầu tư làm nhà tránh trú an toàn. Địa phương khuyến khích, hướng dẫn, tạo điều kiện và giám sát công trình an toàn.

Tận dụng khoảng không bên trên nhà kho, ông Trần Minh Thương làm gác tránh lũ cho gia đình.

Gác tránh lũ của gia đình ông Huỳnh Văn Tâm làm ô cửa sổ thoát hiểm đề phòng nước lên quá cao có lối ra.

Còn theo ông Trần Hữu Phúc - Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Diên Lạc, sau trận lũ năm 2025, rất nhiều hộ dân trên địa bàn xã đã đầu tư xây dựng nhà tầng, cải tạo nhà cấp 4, làm gác tránh lũ. Địa phương luôn theo sát, hướng dẫn, kiểm tra để các công trình gác tránh lũ bảo đảm an toàn.

Xã Diên Điền có 12 thôn với hơn 9.000 hộ dân. Trong đợt mưa lũ năm 2025, 100% hộ dân bị ngập sâu, chia cắt, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Sau lũ, địa phương tuyên truyền, vận động, hướng dẫn người dân làm nhà tránh trú phù hợp điều kiện từng gia đình. Ông Nguyễn Đức Khoa - Trưởng phòng Kinh tế xã Diên Điền cho biết, toàn xã đã có 563 hộ xây nhà bê tông 2 tầng kiên cố, 426 hộ xây gác tránh lũ an toàn và 134 hộ mua ghe, xuồng nhỏ dự phòng. Mỗi căn gác khác nhau về diện tích, vật liệu nhưng cùng mục đích là tạo không gian an toàn trước lũ lụt. Từ những mất mát đã trải qua, người dân chủ động tìm phương án ứng phó với mưa lũ ngay trong chính ngôi nhà của mình. Những căn gác chỉ được sử dụng trong những ngày mưa lũ, nhưng đang làm thay đổi cách người dân đối diện với thiên tai theo phương châm không chủ quan, không bị động và luôn chuẩn bị một nơi an toàn cho mình.

Mùa mưa bão đang đến gần, những mái nhà được gia cố, những căn gác cao tránh lũ đang mang đến niềm tin, sự an tâm cho người dân. Bên cạnh đó người dân cũng mong muốn sẽ không gặp cảnh mưa lũ bất thường để không ai phải chịu thiệt hại do thiên tai.  

VĂN GIANG