Trên công trường thủy điện tích năng  

Giữa nắng mưa thất thường của đại ngàn Bác Ái Tây, một công trường năng lượng đặc biệt đang chuyển mình mạnh mẽ. Nơi ấy, tiếng máy gầm xuyên qua các tầng địa chất suốt ngày đêm; từ chàng kỹ sư trẻ tới những bác thợ máy già da sạm đen sương gió vẫn miệt mài chia ca, đổi kíp để Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái sớm về đích đúng hẹn.  

Miệt mài trong lòng núi

Khác với vẻ tĩnh lặng bên ngoài của núi rừng, không khí bên trong các đường hầm phụ trợ và hầm vận hành luôn đặc quánh tiếng động cơ và ánh đèn công suất lớn xuyên qua mịt mù bụi đá. Ông Nguyễn Đức Cường - Phó Trưởng phòng Kỹ thuật An toàn, Ban Quản lý Dự án Điện 3 cố gắng nói lớn trong tiếng gầm rít của động cơ khoan đá: “Hiện tại, toàn công trường đang bung lực ở 7 mũi thi công hầm. Nhìn chung, tiến độ thi công tại các mũi đều đang bám sát yêu cầu. So với cuối năm 2025, chúng tôi đã mở thêm 3 mũi thi công ngầm để tăng tốc khối lượng. Dự kiến trong tháng 8 và 9, ban điều hành tiếp tục mở thêm từ 4 đến 5 mũi thi công để bám sát các mốc tiến độ”.

Công trường Thủy điện tích năng Bác Ái.

Theo hướng tay của ông Cường, tâm điểm của năm 2026 chính là hạng mục nhà máy ngầm, nơi được ví như “trái tim” ẩn sâu dưới hàng trăm mét đá tảng. “Hiện tại, tất cả mũi thi công đều vận hành ở các tuyến hầm phụ trợ và hầm vận hành, chưa chạm vào hầm chính. Riêng hạng mục nhà máy ngầm đã đào được hơn 30% khối lượng. Theo kế hoạch tổng thể, đến khoảng tháng 5-2027, toàn bộ công tác đào nhà máy ngầm sẽ kết thúc để nhường chỗ cho các hạng mục then chốt tiếp theo như giếng đứng”, ông Cường chia sẻ.  

Đang khẩn trương chỉ huy anh em nhanh tay đưa những cây sắt lớn vào lỗ néo để phun bê tông nhằm giữ vững kết cấu của vòm hầm, ông Phạm Xuân Thủy - Đội trưởng đội thi công hầm thuộc Công ty Cổ phần Sông Đà 10 tâm sự: “Đa số anh em ở đây đều đến từ miền Bắc và Bắc Trung Bộ, từng thi công hàng chục công trình hầm ngầm xuyên núi nên quá quen với nhịp độ công việc. Từ khoan núi, nổ mìn, phun bê tông cho tới đặt néo, ai cũng đều thuần thục. Mặc cho điều kiện khó khăn, công việc hằng ngày vẫn luôn được đảm bảo, từng mét hầm dần hoàn thiện mỗi ngày”. 

Giữ vững nhịp thi công

Để đảm bảo tiến độ cho công trình thủy điện tích năng mang tầm vóc chiến lược, công trường Bác Ái Tây luôn đặt trong trạng thái động. Khi bước vào hành trình xuyên hầm, hàng trăm con người nơi đây gần như không còn khái niệm ngày hay đêm. Giữa lòng núi sâu, thời gian không đo bằng ánh mặt trời mà được tính bằng những mét hầm được mở lối, bằng những mẻ bê tông được đổ xuống thành công. “Ăn tranh thủ, ngủ khẩn trương” đã trở thành khẩu hiệu nằm lòng. Toàn bộ kỹ sư, công nhân thuộc liên danh 7 nhà thầu lớn được chia thành “3 ca, 4 kíp”, luân phiên làm việc xuyên suốt 24 giờ/ngày, không có khái niệm ngày nghỉ. Tất cả đều hối hả để giữ vững nhịp thi công cho đại công trường.  

Hoạt động thi công xuyên hầm.

Đối với những người thợ xa quê đến từ Thanh Hóa, Đà Nẵng hay Gia Lai, mỗi năm, họ chỉ về nhà đôi lần khi có việc. Có những người từng đón Tết ngay trên công trường, nhà cửa, con cái đều cậy nhờ vợ và gia đình nội, ngoại. Thợ máy Đinh Xuân Đức thuộc Công ty Cổ phần Sông Đà 10 cho biết: “Đặc thù công việc anh em ai cũng thấu hiểu nên mình về thăm nhà nhiều sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ. Tôi quê ở Gia Lai, mỗi năm chỉ về nhà 1 lần. Công trường hoạt động ngày đêm, máy móc hỏng hóc liên tục, mình về nhiều khi ảnh hưởng đến cả kíp làm việc. Vậy nên mỗi anh em đều tự hiểu và cùng nhau cố gắng, giữ nhịp công việc dù vất vả. Nhiều lúc nhớ nhà đến quay quắt, nhất là những đêm giữa núi rừng tĩnh mịch. Nhưng bước vào hầm, ai cũng gác lại niềm riêng, tiếng máy gầm vang lại kéo mình trở lại với thực tại. Tiến độ không chờ một ai, mình lơi tay một chút là anh em kíp sau phải gánh”.

Chính nhịp thi công gấp gáp, kỷ luật và cả những khoảng lặng hy sinh ấy đã tạo nên những chuyển biến rõ nét. Theo Ban Quản lý Dự án Điện 3, từ đầu năm 2026, dự án đã mở thêm 4 mũi thi công hầm, nâng tổng số mũi lên 7 mũi, đồng thời tăng tốc khối lượng. Hiện nay, tổng chiều dài các tuyến hầm thi công đạt hơn 5.000m trên tổng số 17.000m toàn dự án. Trong đó, hầm thoát nước và hầm cáp điện - thoát gió đã hoàn thành 100%; hầm thi công vận hành - cấp gió do Tổng Công ty Xây dựng Lũng Lô đảm nhiệm đạt gần 60% và hầm thi công đạt gần 90% khối lượng. Trung tá Lê Đình Bình - Chỉ huy trưởng mũi hầm thi công, Tổng Công ty Xây dựng Lũng Lô cho biết: “Bình quân mỗi ngày, đơn vị đạt từ 4,5m đến 5m hầm. Khối lượng thực hiện hiện nay vượt khoảng 150m so với tiến độ cam kết giữa chủ đầu tư và nhà thầu. Nếu tiếp tục duy trì tốc độ này, công tác đào hầm mũi sẽ hoàn thành vào giữa tháng 7 năm nay”.  

Đưa sắt cây vào làm néo cho thành hầm trong núi.

Khẳng định trí tuệ, bản lĩnh người Việt

Thủy điện tích năng Bác Ái là công trình năng lượng cấp đặc biệt với tổng mức đầu tư hơn 21.000 tỷ đồng, quy hoạch công suất lắp đặt 1.200MW gồm 4 tổ máy. Khác với thủy điện truyền thống, đây là một hệ thống công nghệ hoàn toàn mới hoạt động như một “pin năng lượng khổng lồ”. Khi hệ thống truyền tải thừa điện (đặc biệt từ điện mặt trời, điện gió, điện hạt nhân), nhà máy sẽ dùng điện bơm nước từ hồ thấp lên hồ cao và xả xuống phát điện vào giờ cao điểm. Trước đây, để thực hiện việc này đòi hỏi những kỹ thuật khoan ngầm xuyên lòng núi đá vô cùng phức tạp và thường phụ thuộc vào các chuyên gia nước ngoài. Nhưng hiện nay, tại công trường Bác Ái Tây, liên danh các nhà thầu nội địa đang tự tay làm chủ hoàn toàn công nghệ.  

Ông Hoàng Xuân Hùng - Phó Giám đốc Ban Điều hành Liên danh gói thầu 02XL-BA cho biết: “Gói thầu của liên danh bao gồm 7 nhà thầu. Đại diện là Tổng Công ty Xây dựng Lũng Lô, đơn vị đứng đầu liên danh, sau đó là Tổng Công ty Xây dựng Sông Đà, Lilama 10, SCI, Công ty Xây dựng C47, Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn và Tổng Công ty Vinaconex. Hiện tại, tiến độ các nhà thầu đang thi công triển khai đều đáp ứng yêu cầu của chủ đầu tư. Về nhân lực và máy móc, thiết bị, ngay từ đầu, chúng tôi đã huy động theo đúng hợp đồng để đáp ứng tiến độ. Các giải pháp kỹ thuật cũng như phương án thi công đều được thực hiện một cách nhuần nhuyễn”. 

Thực hiện đào hầm xuyên núi.

Thực hiện tiện các phụ tùng máy để sửa chữa máy ngay tại công trường.

Trên công trình xuyên núi, giữa tiếng khoan, tiếng nổ mìn và những ca làm việc xuyên đêm, các kỹ sư, công nhân Việt Nam vẫn vững vàng ý chí. Họ không chỉ đang thi công một công trình thủy điện tích năng đầu tiên của Việt Nam, mà còn mở ra những triển vọng về trung tâm năng lượng quốc gia, thu hẹp khoảng cách phát triển và hiện thực hóa giấc mơ thi công các công trình ngầm xuyên núi bằng chính bàn tay, trí tuệ Việt Nam. “Trước đây, khi thi công hầm đèo Cả, anh em còn có chút khó khăn. Nhưng giờ đây, trên công trình Thủy điện tích năng Bác Ái không gì có thể làm khó được chúng tôi”, ông Phạm Xuân Thủy chia sẻ.

Chúng tôi rời công trường Thủy điện tích năng Bác Ái khi mặt trời đứng bóng. Phía sâu trong lòng núi, mạch đập của công trình vẫn đang hối hả từng phút, từng giây. Những giọt mồ hôi, sự vất vả của hàng trăm kỹ sư, công nhân không chỉ góp phần hiện thực hóa các mục tiêu của Quy hoạch điện VIII mà còn tạo nền tảng quan trọng cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương. Đây cũng là một trong những động lực quan trọng để Khánh Hòa cùng cả nước vững tin bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng hai con số.

ĐÌNH LÂM