Không đánh đồng việc trả lời kiến nghị với giải quyết thực chất vấn đề cử tri phản ánh

Sáng 11-11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận về kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI và kết quả tiếp công dân, xử lý đơn, thư, giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến Quốc hội năm 2026. Tham gia thảo luận, đồng chí Lê Hữu Trí - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa cơ bản thống nhất với các báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đồng thời đề nghị cần đánh giá thực chất hơn hiệu quả giải quyết kiến nghị của cử tri, công tác tiếp công dân và xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo.

Đồng chí Lê Hữu Trí phát biểu thảo luận.

Theo đồng chí Lê Hữu Trí, hai lĩnh vực này tuy có quy trình và đối tượng khác nhau nhưng đều phản ánh trực tiếp trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trước Nhân dân. Vì vậy, hiệu quả không thể chỉ đo bằng số văn bản đã trả lời, số đơn đã chuyển hoặc số lượt công dân đã tiếp, mà phải căn cứ vào việc những vấn đề người dân phản ánh đã được giải quyết đến đâu, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân được bảo đảm như thế nào.

Cần phân biệt rõ trả lời kiến nghị và giải quyết dứt điểm vấn đề cử tri phản ánh

Đối với công tác giải quyết kiến nghị của cử tri, đồng chí Lê Hữu Trí cho biết, Báo cáo số 300/BC-UBTVQH16 nêu tổng số 855 kiến nghị được tổng hợp, trong đó 854 kiến nghị đã được giải quyết, trả lời, đạt tỷ lệ 99,9%. Đây là kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, trong số 772 kiến nghị được Chính phủ, các bộ, ngành trả lời, có 601 kiến nghị thuộc nhóm giải trình, cung cấp thông tin cho cử tri, chiếm 77,8%.

Đồng chí Lê Hữu Trí cho rằng, giải trình, cung cấp thông tin là cần thiết nhưng không đồng nghĩa với việc những bất cập mà cử tri phản ánh đã được khắc phục. Một vấn đề có thể được giải thích đầy đủ về căn cứ pháp lý, thẩm quyền nhưng người dân vẫn tiếp tục gặp khó khăn; một chính sách có thể được trả lời đúng quy định hiện hành nhưng nếu bản thân quy định đó còn bất cập thì kiến nghị của cử tri vẫn chưa được giải quyết thực chất.

Đáng chú ý, trong số 511 kiến nghị từ các kỳ họp trước được Chính phủ, các bộ, ngành tiếp thu, nghiên cứu, giải quyết, mới có 298 kiến nghị được giải quyết xong; còn 213 kiến nghị, chiếm 41,6%, tiếp tục được xem xét, giải quyết. Trong đó, 39 kiến nghị chưa có lộ trình giải quyết cụ thể. Đối với 21 kiến nghị của Ủy ban Thường vụ Quốc hội từ các báo cáo giám sát trước, mới có 6 kiến nghị được giải quyết xong, còn 15 kiến nghị đang tiếp tục được xử lý.

Thực tế này đặt ra yêu cầu cần phân loại rõ kiến nghị đã giải quyết dứt điểm, kiến nghị đang triển khai, kiến nghị mới được giải trình và kiến nghị chưa được giải quyết; không nên đánh đồng việc có văn bản trả lời với việc hoàn thành trách nhiệm giải quyết.

Đối với các kiến nghị tồn đọng, kéo dài, phải xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, nguyên nhân chậm trễ, giải pháp tháo gỡ và thời hạn hoàn thành. Những kiến nghị chưa có lộ trình cần khẩn trương xác định hướng xử lý; trường hợp chưa thể giải quyết phải nêu rõ lý do, căn cứ và thời điểm xem xét lại.

Hoạt động giám sát của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội phải theo đến cùng kết quả thực hiện. Việc giám sát cần gắn với kiểm tra thực tế, đối thoại với cử tri và đánh giá mức độ khắc phục vấn đề, thay vì chỉ dừng lại ở việc kiểm tra gửi văn bản trả lời. Đối với những kiến nghị lặp đi lặp lại ở nhiều địa phương, cần xem xét sửa đổi chính sách hoặc chấn chỉnh cách tổ chức thực hiện, không chỉ giải quyết từng trường hợp riêng lẻ.

Nâng cao trách nhiệm theo dõi, đôn đốc và giải quyết đơn thư đến cùng

Đề cập công tác tiếp công dân, tiếp nhận, xử lý và giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, đồng chí Lê Hữu Trí đánh giá cao nỗ lực của các cơ quan trong việc tiếp nhận, phân loại và xử lý khối lượng đơn thư lớn. Theo Báo cáo số 337/BC-UBTVQH16, trong năm 2026, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội đã tiếp nhận 26.915 đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh; qua phân loại có 12.491 đơn đủ điều kiện xử lý. Các cơ quan đã chuyển 2.878 đơn đến cơ quan có thẩm quyền, ban hành văn bản hướng dẫn, trả lời đối với 972 đơn và tiếp tục nghiên cứu 87 đơn.

Tuy nhiên, khối lượng đơn thư lớn cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao hơn nữa chất lượng xử lý và trách nhiệm theo dõi sau khi chuyển đơn. Báo cáo đã chỉ ra một số tồn tại như: Việc phân loại, xử lý đơn ở một số nơi chưa chặt chẽ; có trường hợp chuyển đơn chưa đúng quy định, chưa đúng thẩm quyền; công tác theo dõi, đôn đốc, giám sát việc giải quyết có lúc chưa thường xuyên, chưa quyết liệt. Chất lượng giải quyết khiếu nại, tố cáo ở một số địa phương còn hạn chế, việc phối hợp giữa các cơ quan chưa chặt chẽ, một số vụ việc giải quyết còn chậm.

Để khắc phục, đồng chí Lê Hữu Trí đề nghị trước hết phải nâng cao chất lượng tiếp công dân ngay từ cơ sở. Người đứng đầu chính quyền địa phương cần thực hiện nghiêm trách nhiệm tiếp công dân, trực tiếp chỉ đạo xử lý những vụ việc phức tạp phát sinh trên địa bàn. Tiếp công dân phải gắn với đối thoại, lắng nghe và giải quyết vấn đề thuộc thẩm quyền, không để người dân phải đi lại nhiều lần chỉ để nhận hướng dẫn hoặc một văn bản chuyển đơn.

Cùng với đó, cần chấn chỉnh khâu tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn thư, bảo đảm xác định đúng nội dung, tính chất, thẩm quyền và điều kiện xử lý của từng đơn. Đặc biệt, cơ quan đã chuyển đơn phải tiếp tục theo dõi, đôn đốc và giám sát kết quả, không thể coi trách nhiệm của mình đã kết thúc ngay sau khi ban hành văn bản chuyển đơn.

Đối với các vụ việc đông người, phức tạp, kéo dài, vượt cấp, nhất là những vụ việc liên quan đến đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thực hiện chính sách đối với người dân, cần có kế hoạch và thời hạn xử lý cụ thể. Đồng chí Lê Hữu Trí dẫn chứng, tại 4 địa phương được giám sát, trong 153 vụ việc cụ thể được rà soát, đã giải quyết 105 vụ việc, còn 48 vụ việc đang tiếp tục được các cơ quan xem xét, giải quyết. Đây là những vụ việc cần được theo dõi riêng, tập trung giải quyết, không để tiếp tục kéo dài, phát sinh điểm nóng về an ninh, trật tự.

Một yêu cầu quan trọng khác là phải coi trọng khâu tổ chức thi hành kết quả giải quyết. Một vụ việc không thể coi là đã giải quyết xong khi mới ban hành quyết định hoặc kết luận mà phải kiểm tra việc thực hiện trên thực tế, nhất là việc khôi phục quyền lợi hợp pháp của người dân và chấp hành các quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Đồng thời, cần tăng cường thanh tra trách nhiệm, làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu và cán bộ có liên quan nếu để xảy ra tình trạng chậm trễ, né tránh, đùn đẩy hoặc giải quyết không đúng quy định.

Lấy kết quả giải quyết thực chất và quyền lợi của người dân làm thước đo

Theo đồng chí Lê Hữu Trí, công tác giải quyết kiến nghị của cử tri và giải quyết khiếu nại, tố cáo có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Một kiến nghị chính đáng của cử tri nếu không được giải quyết thỏa đáng có thể trở thành khiếu nại, tố cáo. Ngược lại, một vụ việc khiếu nại, tố cáo nếu được tiếp nhận, đối thoại và giải quyết kịp thời, đúng pháp luật ngay từ cơ sở sẽ hạn chế tình trạng khiếu kiện kéo dài, vượt cấp.

Do đó, đồng chí Lê Hữu Trí kiến nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tăng cường giám sát đối với những kiến nghị và vụ việc tồn đọng, kéo dài; yêu cầu Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương báo cáo rõ tiến độ, kết quả cũng như trách nhiệm của từng cơ quan, cá nhân.

“Điều quan trọng nhất là phải chuyển từ tư duy “đã trả lời, đã chuyển đơn, đã ban hành quyết định’ sang ‘đã giải quyết thực chất, đã khắc phục bất cập, đã bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân”, đồng chí Lê Hữu Trí nhấn mạnh.

Theo đồng chí Lê Hữu Trí, mỗi kiến nghị của cử tri phải có địa chỉ trách nhiệm, thời hạn giải quyết và kết quả kiểm chứng được; mỗi đơn thư khiếu nại, tố cáo phải được tiếp nhận đúng, xử lý đúng, giải quyết đúng pháp luật và theo dõi đến khi kết quả được thực hiện trên thực tế. Đây chính là thước đo thực chất về trách nhiệm của các cơ quan công quyền, đồng thời là cách thiết thực để củng cố niềm tin của cử tri, Nhân dân đối với Quốc hội và Nhà nước.

TRÍ NGHĨA